Safi Medical Academy

02/04/2024

06/10/2022

06/10/2022

06/10/2022

1: chloroquine کلوروکین
دا درمل د څلورو aminoquinoline کیماوي جوړښت څخه جوړ درمل دي.

د کلوروکین تاثیر میکانیزم mechanism of action👇
1:ددې درملو اصلي میکانیزم نامعلوم دي.

2: دا درمل وینه کې د هیموزین پنوم مواد جوړیدو مخنوي کوم چې دغه مواد د hem څخه جوړیږي او د ملریا پرازیټ لپاره د تغذيي سبب کیږي او کله چې هیم اندازه وینه کې زیاته شوه په وینه کې د ملریا پرازیټ خپله وژل کیږی.

د کلوروکین درملو جذب اطراح pharmcokinetics👇

دا درمل د خولی دلاری استعمالیږی
کله چې کلورکین د خولی دلاری وخوړل شي مکمل ډول.کولمو کې په جذب رسیږي.
کلوروکین په ځیګر کې استقلاب رسیږي او د پښتورګو د لاری اطراح کیږي
ددې درملو تاثیر موده یا په وینه کې تر 3څخه5 ورځو پوری پاتې کیږي.

د کلوروکین د استعمال ځایونه یا Clinical uses👇

1: د ملریا حاده حمله کې استعمالیږي.
دا درمل د ملریا ټولو ډولونو کې کار کوی کوم چې مقاومت نه وې موجود لوموۍ څلور ټابلیته لویانو ته بیا ورپسې 6:8ساعته بعد 2 ټابلیټه ورکول.کیږی هره ګولۍ یا ټابلیټ 250 mg ده دریو ورځو لپاره ورکول کیږي.

2: هغه ځایونو کې چې ملریا وقوعات زیات وي د مخنوی لپاره یې هم کارولای شو 500 mg په یوه هفته کې باید استعمال شي.

3 :کلوروکین درمل : د امیب پرازیټ له کبله د ځیګر التهاب کې تر ټولو موثره دوا ده او د څوارلسو ورځو پوری باید استعمال شي.
4د روماتیزم په درملنه کې هم دغې درملو څخه ګټه اخیستلای شوو.

د کلوروکین درملو جانـــبي عوارض Advers effect👇

دغه درمل کله د زړه بدوالی کانګی سبب کیږي البته ډير لږو خلکو کې.
سر درد
د ګيډې
دردونه،
خارښت
،بی اشتهایی
،ضعیفوالۍ
کمخوني

د کلوروکین درملو نه استعمالیدونکي حالتcontra indication👇

1 د پوستکي.مزمنه سوریس ناروغي کي.
2 خارښت لرونکو ناروغانو کې.
3 د ځیګر مزمن ناروغانو.کې .
نوټ: کلورکین په حاملګۍ کې محفوظ ترین درمل دي.

06/10/2022

د ملاریا ضد درملو تقسیم بنديclassification of drugs👇
1:Tissue schizonticides
Primaquine

2:blood schizonticides supressive agent
chloroquine
amodiaquine
mefloquine
pyrimethamine
proguanil
quinine
halfnatrine
lumefantrine

3:gametocides.
primaquine for P:falciparum
chloroquine: for vivax: ovale: malariae

4 altarnative drugs
Doxycycline

د پورتنیو درملو څخه ځنې مهمو درملو مکمله تشریح راتلونکی پوست تعقیب کری

06/10/2022

د ملاريا پرازيت Malaria Parasite !
ملاريا ددوه کلمو څخه جوړه شوي ده يعني Mal په معني د بد او Aria په معني د هوا پخوا زمانو کي داسي فکر کيده چي ګوندي دا خرابه يا بده هوا ده او دا نوم ايټالويانو ورکړي دي .
د ملاريا پرازيت په هکله د ميلاد څخه د مخه يونانيانو ، چينايانو ډير زيات معلومات او درمل جوړ کړي دي خو په 1880 ميلادي کال کي د فرانسي فوځي جراح او فزيولوجست Charles Louis Alphonse Laveran ددي پرازيت شتون د ناروغ په وينه کي ثبت کړ چي نوموړي عالم وکولاي شو چي په همدي کشف سره په 1907 ميلادي کال کي د نوبل جايزه Noble Prize تر لاسه کړي.
په حاد Acute ډول رامنځته کيږي که تداوي او تشخيص يي په خپل وخت ونشي نو مزمن يا Chronic خواته ځي چي د ډيرو ستونزو حتي د مرګ باعث هم ګرځيدلي شي
ملاريا يوه عامه پرازيتي ناروغي ده چي دنړي په ګوډ ګوډ کي پيدا کيږي په تودو او مرطوبو سيمو کي زياته ليدل کيږي افريقايي او اسيايي هيوادونه تري ډير متاثره دي .
په مجموع کي د 200 څخه زيات ډولونه لري چي الوتونکي او حيوانات پري مبتلا کوي او په انسانانو کي په پنځه ډوله ده .
تبه Fever,لړزه Shaking Chills،سردرد Headache,د عضلاتو دردMuscle Aches
ستړتيا Tiredness,زره بدوالی Nauseaکانګي يا استفراقاتvomiting، په ځينو خلکو کي اسهالات Diarrhea او د Flu-Like illness او همداراز متناوبه يا موج لرونکي تبه يا Remittent Fever سبب ګرځي که د اخته ناروغ په وخت تداوي ونشي نو د کمخونئ يا Anemia, د جيګر غټوالي Hepatomegaly, د تورې غټيدل يا Spleenomegalyاو داسي نورو ستونزو سبب کيږي .

د مؤنث انافيل Anopheles ماشي پواسطه د ناروغ انسان څخه د يو پړاو طي کولو څخه وروسته روغ انسان ته د ويني اخيستلو په وخت کي انتقاليږي .
پنځه ډولونه لري چي عبارت دي له :
1- Plasmodium Vivax or PV
2- Plasmodium Falciparum or PF
3- Plasmodium Malariae or PM
4- Plasmodium Ovale PO
5- Plasmodium Knowlesi PK
يا پلازموډيم ناوليزي چي دا ملاريا يوه Zoonotic ناروغي ده چي په جنوب ختيځه آسيا کي او په عام ډول ماليزيا او نورو هيوادونو کي واقيعات لري چي په دي باندي Primates يا تي لرونکي حيوانات په خاصه توګه Macaque چي د لرغوني نړئ اوږده لکۍ لرونکي شادي ده او لومړي ځل په همدي کي کشف شوي ده.
او Falciform ته ورته نښي او علامي لري

02/07/2022

21/03/2022

Measles
(شری)
۱--ایا پوهیږی چی شری څه ډول ناروغی ده؟
۲--کوم ډولونه لری؟
۳-- او څه ډول کلنیکی لری؟
۴--څنګه کولای شو تشخیص یی کړو؟
۵-- څه ډول کولای شو د شری مخنیوی وګړو؟
۶--څه ډول کولای شو دغه ناجوړی تداوی کړو؟

۱--د شری ناروغی یوه حاده ویروسی ناروغی چی متصفه ده په .تبه .پورته تنفسی لارو التهاب .او koplike spots.بل mucolopapular rush

دغه ناروغی د paramaxoد کورنی څخه ده او (RNA) لری دغه ناروغی زیاتره په پسرلی او ژمی کی وی اصلی کوربه یی انسان دی او انفی بلعوم د افرازاتو د لاری انتقال کوی
او دا زیاتره لاندی برخو لمفاوی برخی اخته کوی.Spleen.payer patch.appendix.adeniod lymphnod
او دغه ناجوړی د خولی په مخاطی عشا کی التهاب او نیکروز راوړی اوپه ساحه کی koplike spots منځ ته راځی.
۲--دغه ناروغی دری ډولونه لری
۱- Atypical measles
دا هغه ډول شری دی چی ماشوم ته واکسین شوی وی اوبیا هم په شری اخته شی او دا کوم خاص اعراض نه لری او په دوی کی visecalurticaria petechia

۲--Hemorrhagic(Black measles)
دغه واقیعات کم دی په دغه ماشومانو کیsever feverstuporcomadyspniaconvalsion

۳-- Modified measles
دا په هغه ماشومانو کی وی چی د شری سره د تماس په وخت کی ایمونو ګلوبولین ورته تطبیق شوی وی
اویه هغه ماشومان چی د مور د پلاسنتا څخه ورته انتی باډی انتقال شوی وی او دا کوم خاص اعراض نه ورکوی.

۳--کلنیکی منظره کی دری ستیجونه شامل دی
۱- prodromal ( catarrhal stage)
دغه مرحله د ۳-۵ ورځو پوری وی او په دی کی
تبه.. ریزش.. نارامتیا.. جفن التهاب.. توخی .. koplike spot.او photophobia پکی وی
۲-Exanthema
دغه ته moculopapular rush هم وایی چی ۳-۵ ورځو پوری دوام کوی
دغه لومړی د غوږ شاته اوبیا غاړی او تنه اونورو برخو کی پیدا ګیږی
۴-- تفلس مرحله
دغه مرحله کی رش لمنځه ځی او ساحه کی pigmentation پیدا کیږی

۵-- تشخیص یی په لاندی ډول دی. کلینک او تاریخچه.کلچر.سیرولوجیک معاینات
۵-- دغه ناروغی د مخنیوی لپاره لاندی لارو څخه کار اخلو.ناروغ جداوالی .غیر فعال معافیت immonuglobolin
0,25-0,5/Kg.بیا فعال معافیت چی دا د شری د واکسین د تطبیق په صورت کی حاصلیږی چی ۹----۱۰ میاشتو کی ورکول کیږی
او هغه ساحه چی زیاته شری واقیعات ولری په ۶میاشتنی کی ورته تطبیق کوو
دغه واکسین په لاندی حالاتو کی نه ورکوو..pregnancy.leukemia .lymhopenia.cA.steroids.TB drugs. Antimetabolic drugs
۶-- دغه ناروغی درملنه په لاندی ډول ده..ماشوم ته استراحت.نرمه عذا.مایعان.کوتی هوا گرمه او مرطوبه وی.رڼا څخه د ماشوم ساتل .انتی بایوتیک.او اخیر کی Aerosolized ribavirine ورکوو.بل Vit--A ورکوو دا ۶ میاشتنی څخه تر یو کلن پوری یو لک یونت او یو کلنی څخه پورته دوه لکه یونته ورکوو.
SAFI

17/03/2022

توبرکلوز يا Tuberculosis TB !
ددي Bacillus علمي بشپړ نوم Mycobacterium Tuberculosis دي چي په Mycobacterium کي د Tuberculosis او Leprae دواړه شامل دي
خپله Myco د Mushroom Fungus معني لري ، په اصل کي د ګرام له نظره نه منفي او نه مثبت ده خو ځيني علماء يي خفيف ګرام مثبت بولي , يو ميلي ته ورته يا Rod Shaped Bacillus دي چي په Aerobic شکل ژوند لري او O2 ته ډير ضرورت لري تر څو ښه نمو او رشد وکړي .
ديته د کخ باسيل هم وايي يعني په کال 1882 م کي يو جرمني وترنر ډاکتر چي Robert Koch نوميده پواسطه کشف شو او د همدي په خاطر يي په کال 1905 م کي د نوبل جايزه Noble Prize هم ترلاسه کړه .
دا چي نوموړي بکتريا په خپل خارجي ديوال کي يو ډول مواد لري يا په اختصاري بڼه MOM يا Mycobacterial Outer Membrane کي يو ډول مواد چي د ګرام له نظره سم رنګ نه اخلي نو د همدي په خاطر دوه نورو جرمني بکتريالوجيستانو ډاکترانو لخوا هر يو Franz Ziehl او Friedrich Neelsen لخوا څخه د Ziehl-Neelsen ميتود چي ددي دواړو ډاکترانو د نومونو د تخلص څخه اخيستل شوي دي منځته راوړ تر څو ښه رنګ اميزي شي .
نوموړي بکتريا د اسيد او الکولو په مقابل کي مقاومت کوي نو Acid and Alcohol Fast هم ورته وايي يا AFB) Acid Fast Bacillus .
نوموړي بکتريا د تشخيص لپاره Skin Tuberculin Test او مايکروسکوپي معايني لپاره د Ziehl-Neelsen تلوين څخه استفاده کيږي، او په X-ray کي هم معلوميږي ، د ويني دوران له لاري چي هر ځاي ته رحلت وکړي د هماغي ساحي د TB په نوم ياديږي لکه Skin TB, Brain TB, Bone TB, Intestinal TB او داسي نور ، بکتريالوژيک کلچر هم ورته اجرا کولي شو او PCR هم ورته اجرا کيږي ، په Genexpert چي د حاد TB DNA معلوموي او همدارنګه د MDR TBد تشخيص لپاره هم ښه ماشين دي Rapid ICT Method هم اجرا کيږي خو زيات د اهميت وړ ټيسټ نه دي .
مايکوبکتريوم توبرکلوزيس پنځه ډوله ميزبان يا Host لري چي عبارت دي له
1- Human TB
2- Cattle TB
3- Rat TB
4- Bird TB
5- سړه وينه لرونکي يا Poikilotherm لکه Snake and Fish چي ددي ټولو باوجود حيواني توبرکلوز انسان ته هم د رنځ او انتقال سبب ګرځي .
اعراض يا Symptoms يي عبارت دي له ټوخي يا Cough چي د دری هفتو څخه زيات وي، تبه Fever, د وزن کميدل Weight Loss,د شپي له طرفه خوله کيدل Night Sweats,ستړتيا او بي حالي Tiredness and Fatigue,د اشتها د لاسه ورکول Loss of Appetite,د غاړي پړسوب يا Swelling of the Neck او داسي نور .
البته نوموړي ابتدايي افت د سږو دي او Sputum Smear معاينه ورته اړينه ده .
ستاسو د ټولو د بريا په هيله .
SAFI.