12/02/2026
بسیاری از مورخان تاریخ طب، ابوالقاسم زهراوی (Abulcasis) را بزرگترین جراح جهان اسلام و پیشگام بسیاری از روشهای طب دندان میدانند.
در دوران طلایی اسلام، تفکیک دقیق امروزی بین رشتهها وجود نداشت و داکتران معمولاً در چندین شاخه تخصص داشتند؛ اما نقش زهراوی در پیشبرد دانش طب دندان به قدری پررنگ است که او را میتوان "پدر جراحی" و یکی از اولین متخصصان این حوزه دانست.
چرا ابوالقاسم زهراوی؟
او در کتاب مشهور خود «التصریف»، فصلی کامل را به بیماریهای دهن و دندان اختصاص داده و نوآوریهای عجیبی برای زمان خود (قرن دهم میلادی) داشته است:
نقش الزهراوی در طب دندان
الزهراوی نخستین کسی در جهان اسلام (و حتی اروپا) بود که طب دندان را بهصورت علمی و عملی توضیح داد. نقشهای کلیدی او:
• اولین توصیف علمی جراحیهای دندان:
• کشیدن دندان
• خارج کردن ریشه شکسته
• درمان آبسه دندانی
• ثابتسازی دندانهای لق با سیم (نمونه اولیه اسپلینت)
• طراحی ابزارهای طب دندان:
• ابزار مخصوص کشیدن دندان
• ابزار تمیز کردن جرم دندان
• ابزار جراحی لثه
(بسیاری از این ابزارها شبیه ابزارهای امروزیاند)
• پیشگام در ارتودنسی ابتدایی:
• استفاده از سیم طلا یا نقره برای بستن و مرتبکردن دندانها
• تثبیت دندانهای لق
دیگر چهرههای مهم
البته پیش از او و همزمان با او، طبیبان دیگری نیز در این زمینه فعالیت داشتند:
1. رازی (Rhazes): در کتابهای خود درباره پر کردن دندان و استفاده از مواد دارویی برای تسکین درد دندان نوشته است.
2. ابنسینا (Avicenna): در کتاب «قانون»، تحلیلهای دقیقی از ساختار دندان و علل دردهای عصبی دندان ارائه داده است.
