Terapi Logopedike dhe Këshillim

15/04/2022

Si mund të zgjedhim se cilat janë programet më të mira për të nisur mësimin me fëmijën ?
Për këtë ju vijnë në ndihmë këshillat e mëposhtme.
1-Sigurohuni që fëmija i ka aftësitë paraprake të nevojshme për të realizuar atë program. Psh ju mund të doni që fëmija të bëjë kërkesa nëpërmjet fjalisë,ndërkohë që ai nuk është në gjendje të përsërisë fjalët. Ndarja e një aftësie në komponent më të vegjël do t'iu ndihmojë të identifikoni se cila aftësi duhet të mësohet në fillim.
2-Zgjidhni programe të cilat fëmija mund ti duhen përgjatë jetës së përditshme.
Psh të mësoj si të ndjeki udhëzime të thjeshta, të shprehi preferencat apo mosdëshirat duke përdorur po/jo,të tregojë me gisht drejt objekteve apo akitiviteteve të dëshiruara, të realizojë lojë të pavarur janë të gjitha të dobishme për angazhimin e fëmijës përgjatë ditës.

02/01/2022

A ndikon mënyra e të ushqyerit të fëmijës në zhvillimin e të folurit ? Deri kur duhet ta ushqejmë fëmijën me ushqime të bluara ? Si t'ia bëjmë me frikën e mbytjes nga ushqimet e forta ?

Sipas disa studimeve të realizuara nga logopedët në Nepean,shumë lëvizje oromotorre si të përtypurit dhe të kafshuarit janë të lidhura me zhvillimin gjuhësor.Për shembull,lëvizja e gjuhës nga majtas-djathtas dhe lart e poshtë është e rëndësishme për zhvillimin e tingujve të hershëm dhe atyre të vonë,kështu që ushqyreja e fëmijës me ushqime të bluara në formë pureje pas moshës 12 mujash mund të pengojë zhvillimin dhe forcimin e muskujve që ndihmojnë me të folurin.
Është e rëndësishme që fëmijës tuaj ti prezantoni tekstura të ndryshme të ushqimit nga të lëngshme në të ngurta me zhvillimin e aftësive të të ushqyerit.
Tekstura të ndryshme kërkojnë aftësi oralo-motorre të ndryshme, të cilat janë të rëndësishme për zhvillimin e të të folurit.Ushqimet e forta ndihmojnë në zhvillimin dhe forcimin muskujve të nofullës, buzëve dhe të gjuhës të cilat marrin pjesë në të folurin.

Po në lidhje me mbytjen ?
Kjo është makthi më i keq për cdo prind. Për këtë arsye,duhet ti ofroni fëmijës tuaj 6-muajsh puren si ushqimin e parë dhe të sigurt për të kaluar gradualisht më pas te ushqime më të forta.

27/11/2021

Problematikat me gjumin te fëmijët në spektrin e autizmit dhe disa rekomandime për prindërit!

Problematikat me gjumin janë mjaft të zakonta te fëmijët në spektrin e autizmit. Prindërit shpesh referojnë se këta problematika kanë të bëjnë me orare të vona të gjumit, zgjimi herët në mëngjes, ose reduktim të nevojës për gjumë.
Studimet kanë treguar se kjo vjen si pasojë e një crregullimi të geneve që rregullojnë ciklet e gjumit dhe prodhimit të melatoninës (hormoni që rregullon ciklet e gjumit). Pagjumësia sjell një vëmendje të ulët, vështirësi ne memorie si dhe probleme të sjelljes, si agresivitet apo humor të keq te këta fëmijë.

Rekomandime për prindërit :
1- Ofrojini fëmijës një ambjent komod për të fjetur, duke rregulluar temperaturën e ambjentit, ndricimin, materialin e shtresave sipas nevojave të fëmijës.
2- Reduktoni ndricimin në dhomë, pasi errësira nxit prodhimin e melatoninës.
3-Vendosni një plan me orare të përcaktuara për kohën e rënies në gjumë dhe kohën e zgjimit. Është e këshillueshme që këto orare të mos kenë diferencë më shumë se një orë nga dita në ditë.
4-Planifikoni aktivitete relaksuese për fëmijën përpara gjumit, të tilla si : banjo,prezenca e nje lodre të preferuar nga fëmija ose leximi i një përralle.
5-Mos e lejoni fëmijën të qëndroj përpara ekraneve kur afrohet orari për të fjetur gjumë. Është e këshillueshme të shmangen aktivitete e reja ose të papritura, lojëra energjike si të vrapuari,ose vakte të rënda përpara gjumit.

02/08/2021

Ju ka ndodhur që fëmija juaj sillet "keq" dhe doni të kuptoni ndjesitë që i shtyjnë të bëjnë këto sjellje ?
Të gjithë fëmijët shfaqin të paktën një herë një sjellje të papërshtatshme dhe kjo është mëse normale si pjesë e procesit te rritjes. Disa nga ndjesitë që i shtyjnë fëmijët të bëjnë këto sjellje janë:
1- Vëmendja
Fëmijët mund të bëjnë sjellje nga më të ndryshme për të siguruar vëmendjen që dëshiron të marri nga prindërit, të tilla si ulërima , të qara intensive, hedhje të objekteve përtokë etj
2- të ndjerit i pafuqishëm
Nëse fëmija ndihet i mërzitur pasi ndjen se nuk ka kontrollin e gjërave, mund të tentojë të godasi bashkëmoshatarët ,si dhe prindërit.
3- të ndjerit i trishtuar/ mërzitur
Në këtë rast duhet të tregohemi më shumë empatik dhe ti shfaqim fëmijës më tepër afeksion. Ndëshkimi vetëm do të përkeqësonte situatën.
4- stadi i zhvillimit
Disa fëmijë nuk mund të bëjnë atë që prindërit i thonë për shkak të stadit të zhvillimit dhe pasi nuk dinë ende si të menaxhojnë ndjesitë në bazë të situatës. ( psh mosha e vogël e fëmijës).

30/05/2021

24/01/2021

Crregullimet e artikulimit dhe fonologjike te femijët.

1-Diferenca ndermjet crregullimeve te artikulimit me crregullimet fonologjike.
Crregullimet e artikulimit dhe crregullimet fonologjike janë të dyja pjesë e crregullimeve gjuhësore dhe të të folurit . Nje individ mund të ketë vetëm crregullim te artikulimit ose crregullim fonologjik ose mund ti ketë të dyja.
Etiologjia për këto crregullime është idiopatike . crregullimi I artikulimit ndodh në nivel fonetik kurse crregullimi fonologjik ndodh në nivel fonemik. Fonetika I referohet vetëm një tingulli dhe niveli fonetik ka të bëjë me veprimatrinë motorrike të artikulatorëve për të prodhuar tingullin. Niveli fonemik ka të bëj me procesin nerologjik te prodhimit te tingujve ne zonat linguistike ose kognitive.
Crregullimi I artikulimit prek nivelin fonetik,ku individi ka vështirësi në prodhimin e bashkëtingëlloreve ose zanoreve që mundet ti prodhojë bazuar në moshën kronologjike të shfaqjes së tyre si pasojë e pozicionimit të gabuar të artikulatorëve .
Crregullimet e artikulimit janë të klasifikuara në katër forma :
1-zëvendësimi I tingujve mund te jenë të bazuar ne crregullimet fonologjike
2-humbja e tingujve
3-shtremberimi I tingujve
4-shtimi I tingujve
Crregullimet fonologjike është që crregullim gjuhësor që prek nivelin fonemik. Individët mund të prodhojnë korrekt të gjithë tingujt nëse I jepen të izoluar por vështirësia qëndron në organizimin e tingujve të një fjale në nivel nerologjik. Proceset fonologjike janë normale për pjesën më të madhe të fëmijëve .
2-trajtimi I crregullimit të artikulimit
Opsioni më I mirë I trajtimit të crregullimeve të artikulimit është terapia tradicionale motorrike . kjo terapike vjen në formë hierarkie dhe procedohet hap pas hapi . këto hapa përfshin :
-Izolimi I tingullit
-rrokje
-fjale
-fraza ose fjali
-I foluri spontan
Hapi I parë bëhët identifikimi I tingujve që nuk prodhohen dhe tingujt me të cilët janë zëvendësuar . bëhet diskriminimi auditiv midis dy tingujve :në një letër shkruajmë shkronjat dhe I kërkojmë të na tregoj shkronjën e thënë nga ne ose vizatojmë një figurë për secilën shkronjë . nëse fëmija diskriminon kalojmë në fazat e mesipërme.

25/12/2020

Loja me "sikur" eshte shume e rendesishme per femijet pasi nepermjet kesaj loje femija:
•kupton funksionin e objekteve
•zhvillon imagjinaten
•meson rreth situatave te jetes se perditshme dhe i zhvillon ato gjate lojes
•shton fjalorin gjuhesor
Fazat neper te cilat kalon loja me sikur :
•faza e pare -Luaj me objekte reale. Kjo e ndihmon femijen te kuptoj funksionin e objektit. Pershembull merrni objekte te jetes se perditshme si furca, kreheri, luga etj dhe beni sikur hani ose krihni floket dhe inkurajoheni femijen te bej si ju.
•faza e dyte-luani me arusha ose kukulla. Beni sikur luani me kukullen psh duke e ushqyer dhe inkurajoheni femijen te beje te njejten gje si ju duke e shoqeruar edhe me tinguj si am am .
•faza e trete-sekuencat e lojes me sikur. Zhvillojeni lojen ne sekuenca te shkurtra psh ne fillim lajme bebin me pas e ushqejme e vendosim ne gjume e keshtu me radhe. Kjo e ben femijen me te pavarur ne loje.
•faza e katert- loja ne boten e vogel. Transferoni objektet e kukulles ne nje shtepi kukulle qe loja te behet me e pavarur dhe me reale.
•faza e peste- Inkurajoni lojen simbolike me komplekse duke shtuar elemente te tjera dhe duke inskenuar ngjarje te jetes reale.

04/12/2020

Artikulimi i shkronjes K
Per artikulimin e shkronjes K duhet qe maja e gjuhes te vendoset poshte dhembeve preres dhe rrenja e gjuhes te ngrihet mbrapa duke mbyllur zonen nazo-faringeale duke bere qe ajri te dal me shperthim duke formuar keshtu shkronjen K.
Disa menyra per te fromuar shkronjen K te femijet:
1- Artikulimi i shkronjes X mund te sjelli formimin e shkronjes K,nese shkronjen X e thote disa here njera pas tjetres shume shpejt dhe me force. Tingulli do te dal ne formen e XK.
2-Shtrengimi forte i pellembave te duarave per disa momente do te sjell qe ne momentin e relaksimit te trupit te artikulohet shkronja K. (Mund te sherbej edhe shtrengimi i nje topi ose materialeve te tjera midis duarve )

25/10/2020

A e dini se cfarë është apraksia e të folurit ?
Apraksia e të folurit është një çrregullim neuromotorr i të folurit, që karakterizohet nga paaftësia për programimin dhe renditjen saktë të tingujve në fjalë.
Individët apraksikë nuk kanë vështirësi në njohjen e fjalës, as në planifikimin e asaj që duan të thonë. Ata vuajnë një dilemë të brendshme për vendosjen dhe sinkronizimin e tingujve në fjalë.
Klinika e apraksisë së të folurit është:
• tinguj të vendosur gabim në radhë gjatë të folurit
• zëvendësim i tingujve, sidomos në fillim të fjalës ose fjalisë
• posturim i gabuar i artikulatorëve të të folurit: gjuhës, buzëve dhe nofullave
• zgjatje e tingujve
• përsëritje e rrokjeve
• rrjedhje jo normale e tingujve

05/09/2020

Keni degjuar per sindromen Rett ?
Sindroma Rett eshte nje crregullim neurologjik qe e gjejme te vajzat . Kjo sindrome prek rreth 1 ne 15000 vajza dhe deri me sot , nuk eshte percaktuar ndonje shkak metabolik ose gjenetik i kesaj sindrome.
Vajzat e prekura nga sindroma Rett duken te kene nje zhvillim normale deri ne 6 muajte e pare te jetes , por me pas kemi shfaqjen e nje sere simptomash si :
1- humbje e shkathtesive te duarve , qe eshte arritur deri ne ate kohe
2-ngadalesim i rritjes se kafkes se kokes
3- stereotipi
4-probleme te koordinimit dhe te ekuilibrit
5-perkeqesim i komunikimit dhe i zhvillimit social
6- pakesim i indit dhjamor dhe i mases muskulore
7- skolioze
8 - prani e nje dobesie mendore
9 - kriza epilespie

Jo te gjitha simptomat shfaqen pernjehere , duhet bere nje konsulte me nje neuropediater per te konfirmuar diagnozen .

27/04/2020

Si të disiplinoni fëmijët në një mënyrë pozitive me 3 hapa .
1-Të njohësh
Hapi i parë për të ndryshuar sjelljen e fëmijës është të tregoheni empatik me atë që fëmija po kalon . Për ta bërë këtë ne duhet të dim saktësisht se cfarë po ndjen fëmija .
Uluni në nivelin e fëmijës dhe pyeteni sesi ata po ndihen ose përpiquni të kuptoni se cfarë po kërkon të arrij me atë sjellje ose cfarë dëshiron .
Të njohësh dhe të kuptosh me empati emocionet e fëmijës sjell efekte pozitive te fëmija pasi do ta bëjë atë të ndihet më i sigurt për të shprehur te ju atë qe ndjen .
2- të lidhesh me fëmijën .
Pas njohjes së emocioneve të fëmijës lidhur me sjelljen qe po bën është momenti për të krijuar një lidhje fizike me fëmijën .
Përshembull : Nëse fëmija po bën sjellje pasi është mërzitur duke pritur , prindërit mund ti fërkojne kurrizin dhe ti thonë " e di eshte e veshtire te presesh " ( ketu ju po i trajtoni emocionet e femijes me empati por jepni njwkohesisht edhe lidhjen fizike ).
3- te mesosh fèmijën
Si fillim duhet të motivosh fëmijën që të pranoj të ndryshoj sjelljen ( prandaj quhet ne menyre pozitive ) . Negocimi dhe arsyetimi jane dy strategjitë kryesore të disiplinimit , duke i ofruar femijes zgjedhje dhe duke bere kompromise por duke vendosur limite njekohesisht .
Pershembull : Jeni ne një kend lojerash dhe duhet te largoheni . Femija nuk deshiron dhe fillon te qaj duke u shtrirw ne t**e . Ne fillim kuptohet qe femija eshte i merzitur pasi nuk do te largohet . Me qetesi prinderi e pyet nese eshte i merzitur qe do te largohen per ti lene femijes te kuptoj qe ai eshte ne djeni te ndjenjave te tij dhe mund ta perqafoj ose ti ferkoj shpatullat , dhw i jep femijes nje zgjedhje duke i thene cfare deshiron te bejme nje gje te fundit para se te largohemi ? Ne kete menyre zbuten sjelljet jo te preferuara.