01/04/2026
Sáng thứ Bảy tuần rồi ngồi uống cà phê ở Chợ Inala, có một anh bạn người Việt hỏi tôi một câu rất hay: “Anh có miễn dịch viêm gan B rồi. Nhưng làm sao biết được là do anh chích ngừa vắc-xin hay do anh từng bị nhiễm viêm gan B rồi tự khỏi? Thật sự anh không nhớ mình đã chích ngừa bao giờ!”.
Tôi đã giải thích bằng một câu chuyện dùng lúc trước, rất đời thường để giải thích cho anh bạn người Việt.
1. Người khách không mời: HBsAg
Hãy tưởng tượng cơ thể bạn là một ngôi nhà. Một ngày nọ, có một vị khách lạ xuất hiện ngay trước cửa, đó chính là HBsAg, lớp áo khoác bên ngoài của siêu vi viêm gan B.
Hắn đứng đó, thở ngay trước cửa, cố tìm cách bước vào.Nếu bạn khỏe mạnh, bạn đẩy được hắn ra ngoài ngay từ đầu. Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó.
2. Dấu chân trên nền xi măng: HBcAb
Giả sử nền sân trước nhà bạn vừa đổ xi măng. Vị khách lạ kia, trước khi bị bạn đẩy ra, đã kịp đặt nhiều dấu chân lên nền xi măng còn ướt.
Dấu chân đó khô lại, nằm đó mãi mãi. Dấu chân đó chính là HBcAb, kháng thể chống lại phần lõi (core) của siêu vi.
Và đây là điểm mấu chốt:
>>> Vì sao tiêm ngừa vắc xin KHÔNG tạo ra HBcAb?
Vắc xin viêm gan B chỉ đưa vào cơ thể lớp áo HbsAg/ kháng nguyên bề mặt (hoàn toàn không có khả năng gây bệnh), hoàn toàn KHÔNG có phần lõi thật (core) của siêu vi viêm gan B. Do hệ miễn dịch của bạn chưa bao giờ thấy phần lõi (core) của siêu vi, nên không thể tạo ra HBcAb.
Đơn giản là tiêm ngừa vắc xin sẽ không có dấu chân, tức không có HbcAb.
>>> Vì sao từng nhiễm virus thật sẽ tạo ra HBcAb?
Khi siêu vi viêm gan B thật xâm nhập, nó mang theo phần lõi HBcAg/ kháng nguyên lõi, và hệ miễn dịch nhìn thấy tất cả. Hệ miễn dịch ghi nhớ cả áo lẫn lõi, và tạo ra cả hai kháng thể HBsAb và HBcAb.
Đơn giản là từng nhiễm viêm gan B sẽ có dấu chân. Dấu chân này tồn tại suốt đời, ngay cả khi virus đã biến mất từ lâu.
3. Hàng rào bảo vệ: HBsAb
Sau khi đuổi được vị khách lạ, bạn quyết định dựng một hàng rào chắc chắn quanh nhà. Đó chính là HBsAb, kháng thể bảo vệ bạn khỏi siêu vi viêm gan B quay lại.
Hàng rào này có thể đến từ: tiêm ngừa vắc xin, hoặc từng nhiễm rồi khỏi.
Vậy làm sao phân biệt miễn dịch có được do chích ngừa vắc-xin hay do từng bị nhiễm viêm gan B rồi khỏi ?
4. Nhìn vào dấu chân tức HBcAb ta biết ngay:
Trường hợp 1: Chỉ có hàng rào, không có dấu chân.
HBsAb dương tính và HBcAb âm tính.
Tức bạn có miễn dịch nhờ tiêm ngừa vắc xin.
Siêu vi viêm gan B chưa từng bước vào nhà bạn.
Trường hợp 2: Có hàng rào và có dấu chân
HBsAb dương tính và HBcAb dương tính
Tức bạn đã từng nhiễm viêm gan B, sau đó tự khỏi, và cơ thể tạo ra miễn dịch tự nhiên.
Virus đã từng vào nhà, để lại dấu chân, nhưng bạn đã đuổi được hắn ra ngoài.
Điều quan trọng là dù bạn có miễn dịch đủ mạnh do tiêm ngừa hay từng nhiễm viêm gan B rồi khỏi, bạn đều được bảo vệ, không lây cho người khác.
Nhưng nếu bạn từng nhiễm viêm gan B, bạn vẫn nên gặp bác sĩ gia đình (GP) kiểm tra sức khỏe gan để chắc chắn rằng gan của bạn không có thương tổn.
Nếu bạn đang mắc viêm gan B mạn tính, bạn đã gặp bác sĩ để kiểm tra sức khỏe gan định kỳ trong 6 tháng vừa qua hay chưa? Nếu chưa, hãy lấy ngay cuộc hẹn. Đừng chần chừ!