26/02/2022
ባለማወቅ የሠራነውን በደላችንን ይቅር ይበለን
============================
የበሽታዎችን መንስኤ/ምክንያት ሳያውቁ ከጎረቤት ጋር የሚጣሉ ሰዎች ብዙ ናቸው። ከእነዚህ በሽታዎች ቀዳሚው Seizure( እንደሚጥል በሽታ የእጅና የእግር መወራጨት፣ በአፍ አረፋ መደፈቅ፣ አይንን ግልብጥ ማድረግ፣ ራስን መሳት...) ሲሆን መንስኤውን ባለማወቅ ሰዎች ከጎረቤቶቻቸው ጋር ሲጣሉ አንዳንዴ ደግሞ ሲገዳደሉ ይስተዋላል፤ የቡዳ መንፈስ ነው ወይም ልክፍት ነው ይሉና ከጠረጠሩት ሰው ጋር ይጣላሉ። ነገሩ ግን እንደዚህ አይደለም። ብዙ መንስኤዎች ሲኖሩት ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው።
1. የጭንቅላት ወባና ከሱ ጋር ተያይዞ የሚመጣ የደም ውስጥ ስኳር መጠን መቀነስ(Hypoglycemia)፣ ከመጠን ያለፈ የሰውነት ሙቀት(Hyperpyrexia)( እንደ አካባቢያችን ዋናውና ቀዳሚው)
2. በእርግዝና ጊዜ የሚከሰት የግፊት ህመም( በአንጎል ውስጥ ያሉ ትናንሽ ደም ስሮች ግፊቱን መቋቋም ባለመቻላቸው ሲፈነዱና አንጎል ውስጥ ደም ሲፈስ)
3. ማጅራት ገትርና መሰል የአዕምሮ ኢንፌክሽኖች
4. የአንጎል ዕጢ
5. የኤሌክትሮላይቶች መዛባት( Na+, Ca++)
6. የተለያዩ የጨቅላ ሕፃናት ህመሞች ለምሳሌ፦
6.1 በወሊድ ጊዜ መታፈንና ተያይዞ የሚከሰት የነርቭ ጉዳት
6.2 በሽታን የመከላከል አቅማቸው ስላላደገ ሙሉ አካላቸውን የሚቆጣጠር ኢንፌክሽን( Neonatal Sepsis)
6.2 ከላይ እንደተጠቀሰው የደም ወስጥ ስኳር መቀነስና የኤሌክትሮላይቶች መዛባት
7. የሚጥል በሽታ( Epilepsy)= ምክንያቱ የማይታወቅለትና የነርቭ ሴሎች ከተፈቀደላቸው ፍጥነትና አግባብ የተዛነፈ እንቅስቃሴ ሲኖራቸው የሚከሰት
8. በአደጋ ጊዜ የሚከሰት የአንጎል ጉዳት( Traumatic Brain Injury)
9. አንጎል ውስጥ ደም መፍሰስ ወይም ወደ አንጎል የሚሄድ የደም ፍሰት መቋረጥ( Stroke)
=> ስለሆነም ከላይ በዚህ ጽሑፍ መግቢያ ላይ የተገለጸው ምልክት በታማሚዎች ላይ ሲታዩ ወዲያውኑ በአቅራቢያዎ ወደሚገኝ የጤና ተቋም መውስድና ማሳከም የታማሚውን ሕይወት ለመታደግና ባለማወቅ ከጎረቤት ጋር የሚደረግን ጥል ለማስወገድ ትልቅ ፋይዳ ይኖረዋል።
እንደ አከባቢያችን ብዙ ጊዜ የሚገጥመን በተራ ቁጥር 1 ላይ የተጠቀሰው ሲሆን የመጀመሪያ እርዳታችን እንደሚከተለው ቢሰጥ ሕይወት መታደግ እንችላለን፤
¤ ቀዝቃዛ ውሃ በንጹሕ ጨርቅ አድርገን የታማሚውን ሰውነት በማርጠብ የሙቀት መጠንን ለመቆጣጠር መሞክር(Cold compression)
¤ ልብሶችን ማውለቅ(exposure)
¤ ታማሚወ ራሱን የሚያውቅ(Conscious) ከሆነ ስኳር በጥብጠን ማጠጣት።
