09/08/2025
🌿 DHUKKUBA GARAACHAA / GASTRITIS
❓ Dhukkubni garaachaa maalini?
Dhukkubni garaachaa (gastritis) jechuun keessoo garaachaa (gastric mucosa) haguugee kan argamu yeroo quunca'u 🩹 ykn madaa'u.
Uumamaan garaachi namaa asiidii hydrochloric acid (HCL) ⚗️ maddisiisa, asiidiin kun:
Bulla’ina pirootinii nyaata keessa jiru diiga 🍖
Baakteeriyaa ajjeesa 🦠
Garaachi yoo madaa’e → asiidiin garaachaa miidhaa dachaa gochuun mallattoolee hamaa fida.
🧩 Iddoo itti hiramu:
1️⃣ Acute gastritis – akka tasa jalqaba ka'u 🚨
2️⃣ Chronic gastritis – yeroo dheeraaf mallattoo agarsiisu 📆
🤒 Maaltu fida?
1. 🦠 Helicobacter pylori
2. 💊 Qorichoota NSAID akka Ibuprofen, Aspirin, Diclofenac yeroo dheeraaf fayyadamu
3. 💉 Qoricha co***ne fakkaatu fudhachuu
4. 🍷 Alkoolii baay’isuu
5. 🚬 Tamboo xuuxuu
6. 😰 Dhiphina hamaa ykn miidhaa hamaa qaamaa (stress reaction)
7. 🍔 Nyaata summa’e soorachuu
8. 💚 Rakkoo bile reflux
9. 🦠 Dhukkuba HIV
10. 🦠 Vaayirasii, maxxantuu (parasites), fangasii
11. 🧬 Autoimmune disorders
12. 😟 Dhiphachuu → asiidiin garaachaa dabala
13. 🌶️ Nyaata ashabo baay’ate
📍 Mallattoolee:
🤕 Dhukkubbii garaa (akka waan gubaa ykn muraa)
🔥 Gubaa laphee (heartburn)
⚠️ Balqamsiisa dhiiga qabu (hematemesis) → battalatti mana yaalaa!
😖 Foolii nyaataa jibbisiisuu
🍽️ Fedhii nyaataa dhabuu
😌 Gara bokokuu (bloating)
🤢 Sardamsiisuu (nausea)
🤮 Deeffuu (vomiting)
😵 Hirqifuu (hiccups)
💊 Furmaata:
🦠 Yoo sababiin H. pylori ta’e → qoricha baakteerii dhabamsiisu (antibiotics)
💊 Yoo NSAID sababa ta’e → qorichicha dhaabuu
⚗️ Qorichoota mallattoolee hir’isu:
🍼 Antacids
💊 Proton pump inhibitors (PPI)
💊 Histamine blockers
🛡️ Ittisa & Gorsa:
🚫 Alkoolii hin baay’isinaa
🚭 Tamboo hin xuuxinaa
☕ Buna garmalee hin baay’isinaa
💊 NSAID akka hin baay’isne yaali
🍔 Nyaata coomaa hir’isi
😊 Dhiphachuu hir’isi – furmaata barbaadi
🍞 Nyaata daaboo, paastaa, sukkaara hir’isi
🍏 Nyaata soorachu qabdan:
🥗 Kuduraa & muduraa: qullubbii diimaa/ad, timaati
Fayyaa ta'a
