13/01/2026
Jest taki moment, który większość z nas zna aż za dobrze. Niby wszystko „idzie”, życie się toczy, obowiązki się ograniają, a jednak w środku coś zaczyna zgrzytać. Coś się nie zgadza. To, co jeszcze chwilę temu działało, nagle przestaje. Pojawia się zmęczenie, wątpliwości, czasem złość, czasem poczucie, że „coś jest ze mną nie tak”. I bardzo często wtedy myślimy: dlaczego akurat ja?
A przecież to nie jest „akurat ja”.
Kryzysy w naszym życiu nie są wyjątkiem ani błędem systemu. Są wpisane w sam proces dojrzewania. Tyle że każdy z nas przeżywa je bardzo osobiście, w samotności, z poczuciem, że to prywatna porażka, osobista awaria. Tymczasem niemal wszyscy przechodzimy przez podobne progi. Okres nastoletni, kiedy rozsypuje się dziecięcy obraz świata. Około 21–22 roku życia, gdy nagle trzeba wziąć odpowiedzialność za własne decyzje. Potem okolice 28–30 lat, kiedy pęka iluzja, że „wszystko jeszcze przede mną”. Później czterdziestka i pierwsze realne zderzenie z ograniczeniami czasu, ciała, energii. I wreszcie pięćdziesiątka, która dla wielu okazuje się momentem brutalnie szczerym: co było naprawdę moje, a co było tylko rolą?
To nie są przypadkowe daty. To kolejne etapy podróży.
Carl Gustav Jung pisał, że „to, czemu się opieramy, trwa”. Kryzys jest właśnie tym momentem, kiedy życie przestaje pozwalać nam udawać, że nic się nie dzieje. Jung widział rozwój nie jako prostą linię wzrostu, ale jako proces cykliczny, w którym coś musi się rozpaść, żeby mogło powstać coś nowego. Bez dezintegracji nie ma integracji. Bez rozpadu – nowego porządku.
Problem polega na tym, że współczesny świat zupełnie nie sprzyja takim momentom. Nie daje na nie ani przestrzeni, ani zgody. Dzisiejsza narracja jest prosta i bezlitosna: masz działać, realizować się, być „kimś”, i to najlepiej szybko. Kryzys nie pasuje do tego obrazu. Zwątpienie jest niemodne. Zatrzymanie się wygląda jak porażka. A przecież kryzys z definicji wymaga pauzy. Zatrzymania. Przyjrzenia się temu, co już nie działa.
W tym sensie kryzys jest jak rozpakowywanie walizek w trakcie podróży. Jeśli tego nie robimy, niesiemy ze sobą coraz więcej. Stare przekonania, nieprzeżyte emocje, cudze oczekiwania, role, które dawno przestały być nasze. I idziemy dalej, obciążeni, zmęczeni, coraz mniej obecni. Kryzys mówi: sprawdź, co naprawdę chcesz dalej nieść.
James Hollis ujął to jeszcze ostrzej, pisząc: „Kryzys to wezwanie duszy, byśmy żyli bardziej zgodnie z prawdą o sobie”. Nie po to, żeby było miło. Po to, żeby było prawdziwie. Kryzys nie pyta o wygodę. Pyta o sens.
I co ciekawe – za każdym razem proces wygląda bardzo podobnie. Najpierw dezorientacja. Potem opór: nie teraz, nie tak, nie ja. Później zmęczenie walką. A w końcu coś w rodzaju oczyszczenia – odpuszczenia tego, co nieaktualne. Jak aktualizacja systemu, która najpierw wszystko wyłącza, a dopiero potem uruchamia się na nowo. Tyle że my często zatrzymujemy się w połowie. Chcemy efektu bez procesu. Nowej wersji siebie bez rozmontowania starej.
Elisabeth Kübler-Ross, znana z pracy nad etapami żałoby, zauważała, że każda poważna zmiana wiąże się z przeżyciem straty. Nawet wtedy, gdy zmiana jest „na lepsze”. Kryzys bardzo często jest właśnie żałobą po tym, kim już nie możemy być. I to jest bolesne. Ale też niezbędne.
Może więc pytanie nie brzmi: jak uniknąć kryzysów? Bo to pytanie jest skazane na porażkę. Może raczej: jak inaczej do nich podejść?
Po pierwsze – przestać traktować je jak osobistą usterkę. To nie dowód, że coś z Tobą nie działa. To znak, że coś w Tobie domaga się zmiany. Po drugie – pozwolić sobie na zwolnienie. Kryzys nie rozwiązuje się w biegu. On potrzebuje uważności, rozmowy ze sobą, czasem z kimś z zewnątrz. Po trzecie – zamiast pytać „jak najszybciej wrócić do normy”, zapytać „do jakiej normy już nie chcę wracać”. To zupełnie inny punkt wyjścia.
I może najważniejsze: kryzys nie jest końcem podróży. Jest przejściem granicznym. Miejscem, w którym trzeba na chwilę zdjąć plecak, zajrzeć do środka i zdecydować, co dalej ma sens. Bez tego będziemy przez życie tylko dokładać kolejne walizki, coraz cięższe, coraz mniej nasze.
A może więc zamiast walczyć z kryzysami, warto potraktować je jak znaki na drodze. Niewygodne, czasem bolesne, ale jednak prowadzące gdzieś dalej. Tylko pytanie brzmi: czy odważymy się wtedy naprawdę zatrzymać – czy znowu spróbujemy biec dalej, udając, że nic się nie dzieje?
Warto tu dorzucić jeszcze jedną perspektywę, bardzo starą, a zaskakująco aktualną. W I Ching, czyli starożytnej chińskiej Księdze Przemian, kryzys i szansa nie są traktowane jako przeciwieństwa. To ten sam heksagram. Ten sam moment procesu. I Ching opisuje rzeczywistość jako nieustanny ruch i zmianę – nic nie jest stałe, wszystko przechodzi z jednego stanu w drugi. Kryzys nie jest więc „wypadkiem przy pracy”, tylko punktem zwrotnym, w którym coś się kończy, a coś innego dopiero może się zacząć. Problem polega na tym, że my widzimy zwykle tylko ten pierwszy fragment: chaos, niepewność, rozpad. Szansa jest w tym samym miejscu, ale odsłania się dopiero wtedy, gdy przestajemy panicznie próbować wrócić do tego, co było. Z tej perspektywy kryzys nie jest czymś, co trzeba jak najszybciej naprawić. Jest czymś, co trzeba przejść, żeby zmiana mogła się w ogóle wydarzyć.
Jeśli jesteś właśnie w takim momencie — w zawieszeniu, w kryzysie, w miejscu, w którym stare się rozpada, a nowe jeszcze nie ma kształtu — nie musisz przechodzić przez to sama. Czasem pomaga jedno dobre spojrzenie z zewnątrz: sesja astrologiczna, która pokazuje, gdzie jesteś w swojej drodze i dlaczego teraz tak to wygląda. Czasem głębsze spotkanie w formie Czytania Duszy, kiedy potrzebujesz dotknąć sensu, a nie tylko faktów. A czasem dłuższe, spokojne towarzyszenie — holistyczne wsparcie, kiedy proces jest rozciągnięty w czasie i nie da się go „ogarnąć” jedną rozmową. Kryzys nie jest oznaką słabości. Często jest znakiem, że jesteś dokładnie tam, gdzie powinnaś być — tylko nie musisz być tam sama.
Lesia Jaworowska whatsapp +48 692 098 076
