04/02/2026
George Kalarritis - Γιώργος Καλαρρύτης 🙏🙏
Γιατί η Επιλόχεια Ψύχωση (Postpartum Psychosis - PPP) συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως Επιλόχεια Κατάθλιψη (Postnatal Depression - PND);
Εκ πρώτης όψεως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι περισσότεροι βλέπουν την PPP και την PND ως παρόμοια σημεία σε ένα φάσμα της μεταγεννητικής δυσφορίας της διάθεσης.
Ωστόσο, κλινικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι ενώ και τα δύο εκδηλώνουν συναισθηματικά συμπτώματα, η PPP καθοδηγείται από μια υπερντοπαμινεργική κατάσταση σε σύγκριση με την PND, την τυπικά μη ψυχωτική, καταθλιπτική παθολογία βραδείας έναρξης.
Ακολουθεί μια νευροβιολογική ανάλυση αυτής της λεπτής διάκρισης μεταξύ PPP και PND:
Η αιτιολογία της PPP βασίζεται στην απότομη πτώση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης αμέσως μετά τον τοκετό.
Αυτή η ταχεία διακοπή των στεροειδών μπορεί να προκαλέσει μια κατάσταση υπερευαισθησίας στους υποδοχείς ντοπαμίνης.
Τα οιστρογόνα φυσιολογικά ρυθμίζουν την ντοπαμινεργική δράση· η ξαφνική απουσία τους προκαλεί υπερντοπαμινεργική κατάσταση.
Αυτή η νευροχημική έκρηξη επιταχύνει την ταχεία εμφάνιση μανιακών και ψυχωτικών συμπτωμάτων που συχνά παρατηρούνται εντός των δύο πρώτων εβδομάδων μετά τον τοκετό.
Αντίθετα, η Επιλόχεια Νοσολογία (PND) συνήθως δεν εμφανίζει αυτή την οξεία ορμονική απόκλιση ως πρωταρχικό παράγοντα επιδείνωσης.
Η έναρξη της PND είναι γενικά πιο αργή και επίμονη, εκδηλούμενη ως μη ψυχωσικό καταθλιπτικό σύνδρομο.
Ενώ οι ορμονικές διακυμάνσεις παίζουν ρόλο, η παθολογία ορίζεται λιγότερο από την αιφνίδια νευροβιολογική αποτυχία που παρατηρείται στην PPP.
Η PND επικεντρώνεται περισσότερο στη διαρκή διαταραχή της διάθεσης παρά στην ταχεία νευροβιολογική κατάρρευση που σχετίζεται με την ντοπαμινεργική υπερευαισθησία.
Η βασική διάκριση μεταξύ PPP και PND έγκειται στον κλινικό φαινότυπο.
Η PPP συχνά εκδηλώνεται ως παραληρηματική μανία, που χαρακτηρίζεται από αποπροσανατολισμό και αυξανόμενο και μειούμενο επίπεδο συνείδησης.
Η PND είναι μια πιο σταθερή συναισθηματική κατάσταση χωρίς αυτές τις κυμαινόμενες γνωστικές διαταραχές.
Ενώ και οι δύο περιλαμβάνουν διάθεση, η PPP περιλαμβάνει ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδέες και ψυχοκινητική διέγερση που απουσιάζουν στην τυπική PND, καθιστώντας την μια ξεχωριστή ψυχιατρική διαταραχή και όχι ένα σοβαρό σημείο στο ίδιο φάσμα.
Η PPP συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ως PND επειδή τα αρχικά συμπτώματα όπως η αϋπνία, το άγχος και το εύκολο κλάμα είναι κοινά και στις δύο παθήσεις.
Κάποιοι μπορεί να παραβλέπουν τον ανεπαίσθητο αποπροσανατολισμό και τις ταχείες διακυμάνσεις της PPP, κατηγοριοποιώντας τες απλώς ως σοβαρή καταθλιπτική διέγερση.
Αυτή η παράλειψη οδηγεί στη θεραπεία της PPP με αντικαταθλιπτικά, τα οποία μπορούν ακούσια να επιδεινώσουν τα μανιακά συμπτώματα.
Τι σημαίνει αυτό για τους κλινικούς;
Η αναγνώριση της διάκρισης μεταξύ PPP και PND είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση του κινδύνου μετά τον τοκετό.
Η λανθασμένη διάγνωση μιας οξείας υπερντοπαμινεργικής διαταραχής ως μη ψυχωσικού καταθλιπτικού φαινοτύπου αποτελεί σημαντικό ιατρογενές σφάλμα.
Ωστόσο, οι κλινικοί πρέπει να μάθουν πώς να διακρίνουν το μεταβολικό σοκ της ορμονικής στέρησης από την τυπική συναισθηματική δυσφορία για μια πιο στοχευμένη παρέμβαση.
Συμβουλή 1η: Εξετάστε το ενδεχόμενο ελέγχου για εκδηλώσεις που μοιάζουν με παραλήρημα τις πρώτες 14 ημέρες μετά τον τοκετό.
Οι εκδηλώσεις που μοιάζουν με παραλήρημα είναι βασικά κλινικά χαρακτηριστικά του φαινοτύπου PPP.
Ο εντοπισμός αυτών των παραληρηματικών χαρακτηριστικών επιτρέπει την άμεση διαφοροποίηση της PPP από την PND.
Η έγκαιρη ανίχνευση διασφαλίζει ότι ο ασθενής δεν θα λάβει ακατάλληλη θεραπεία με αντικαταθλιπτικά, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν μετάβαση σε μανία, και αντίθετα, δίνεται προτεραιότητα στη φαρμακολογική σταθεροποίηση με λίθιο ή αντιψυχωσικά.
Συμβουλή 2η: Σκεφτείτε το ενδεχόμενο διαφοροποίησης των φαινοτύπων μέσω της έναρξης και της έντασης των συμπτωμάτων.
Οι κλινικοί πρέπει να μάθουν πώς να διακρίνουν μεταξύ της σταδιακής έναρξης της επιλόχειας νόσησης και της ταχείας, οξείας εμφάνισης της PPP εντός των πρώτων 14 ημερών.
Αξιολογήστε για ψυχοκινητική διέγερση και ολική αϋπνία. Αυτά υποδηλώνουν βιολογική συστημική ανεπάρκεια και όχι τυπική συναισθηματική δυσφορία, γεγονός που καθιστά αναγκαία την άμεση νοσηλεία.
Μετάφραση από Psychiatry Excellence@psycheureka
