18/04/2026
9+1 μύθοι και αλήθειες για τα αντιβιοτικά:
1. Παίρνω αντιβίωση, δεν κάνει να πιω αλκοόλ
ΑΛΗΘΕΙΑ, εν μέρει: Αν κάποιος λαμβάνει μετρονιδαζόλη ως αντιβίωση, τη γνωστή και ως flagyl (αλλά και τριμεθοπρίμη- σουλφομεθοξαζόλη, τη γνωστή και ως septrin/ bactrimel) και πιει αλκοόλ, ενδέχεται να καταλήξει στο νοσοκομείο εξαιτίας της επονομαζόμενης "αντίδρασης τύπου- δισουλφιράμης", με ταχυκαρδία και υπόταση, έντονο flushing (αναψοκοκκίνισμα για να συνεννοούμαστε), κοιλιακό πόνο και εμετούς. Οπότε όχι αλκοόλ όταν λαμβάνετε τέτοιες αντιβιώσεις, ακόμη και για 3 μέρες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. (Ως ένα βαθμό μπορούσε να συμβεί και με κάποιες παλαιότερες, μη χρησιμοποιούμενες πλέον, αντιβιώσεις).
Για τις υπόλοιπες αντιβιώσεις δεν υπάρχει τέτοιος κίνδυνος, οπότε τυπικά επιτρέπεται να πιείτε αλκοόλ. Αλλά βέβαια αν λαμβάνετε αντιβίωση κάτι θα έχετε, και αν έχετε κάτι δεν είναι και το σοφότερο να πιείτε αλκοόλ, δεν θεραπεύει το τσίπουρο παρά τα αντιθέτως λεχθέντα.
2. Πρέπει να πάρω και κάτι προφυλακτικά για το στομάχι επειδή παίρνω ισχυρή αντιβίωση.
ΜΥΘΟΣ: Πολλά αντιβιοτικά μπορεί να προκαλέσουν ενοχλήσεις από το γαστρεντερικό, αλλά κανένα φάρμακο "για το στομάχι" δεν θα αποτρέψει την εμφάνισή τους. Τα φάρμακα "για το στομάχι" έχουν άλλες ενδείξεις.
3. Ο ειδικός γιατρός μου έδωσε μια ακριβή και "τελευταίας τεχνολογίας" αντιβίωση, λέω να την προτιμήσω
ΜΥΘΟΣ: Οι περισσότερες εξαιρετικές αντιβιώσεις είναι φθηνές και αποτελεσματικότατες. Οι "τελευταίας τεχνολογίας" αντιβιώσεις έχουν συνήθως συγκεκριμένες ενδείξεις για ανθεκτικές λοιμώξεις και δεν πρέπει να υπερκαταναλώνονται άνευ λόγου, επειδή έτσι δίνεται η ευκαιρία στα μικρόβια να τις "γνωρίσουν" και να βρουν τρόπους αντίστασης σε αυτές. Ο "ειδικός" που χορηγεί ακριβές αντιβιώσεις άνευ σαφούς ενδείξεως ασκεί αμυντική ιατρική ("ρίχνω πύραυλο στο μυρμήγκι να το σκοτώσω σίγουρα για να μην χρεωθώ τυχόν αποτυχία") που δεν είναι προς όφελος του ασθενούς αλλά για την προσωπική του (αν)ασφάλεια.
4. Έχω κρύωμα, καταρροή, πονόλαιμο. Θα πάρω αντιβίωση για να το προλάβω πριν πάει στους πνεύμονες.
ΜΥΘΟΣ: Οι περισσότερες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού είναι ιογενείς. Στις ιώσεις η αντιβίωση ούτε κάνει ούτε προλαμβάνει κάτι, οι περισσότερες υποχωρούν αυτόματα σε μικρό χρονικό διάστημα. Ο μικροβιακές λοιμώξεις του αναπνευστικού έχουν συνήθως διαφορετική εικόνα, περισσότερο συγκεκριμένα και εντοπισμένα συμπτώματα, και μπορούν να διαγνωστούν από τον γιατρό σας (όχι από εσάς ή το διαδίκτυο) κλινικά ή και με συγκεκριμένες εξετάσεις. Εξαίρεση η προληπτική χορήγηση σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις χρόνιας πνευμονοπάθειας ή ανοσοκαταστολής. Αν κάποιες μέρες μετά από τέτοια συμπτώματα (επαν)εμφανιστεί πυρετός, θα πρόκειται για δευτερογενή λοίμωξη, που ήρθε μετά, και δεν θα την προλάβαινε η προληπτική αντιβίωση. Για κάποιες ιώσεις υπάρχουν αντιιικά- που είναι βέβαια πολύ λιγότερα και πολύ συγκεκριμένων ενδείξεων.
5. Όσο περισσότερα τα μιλιγκράμ, τόσο ισχυρότερη η αντιβίωση
ΜΥΘΟΣ: Για κάθε αντιβίωση υπάρχουν συγκεκριμένες θεραπευτικές δόσεις. Τα 1000 mg αμοξικιλλίνης (του γνωστού amoxil) δεν είναι ισχυρότερα από τα 500 mg κλαριθρομυκίνης (του γνωστού klaricid) ή τα 100 mg δοξυκυκλίνης (του λεγόμενου vibramycin). Ούτε τα 1000 mg αμοξικιλλίνης είναι ισχυρότερα από τα 500 mg αμοξικιλλίνης εν τέλει, επειδή τα πρώτα τα δίνεις ανά 12 ώρες και τα δεύτερα ανά 6 ώρες για να επιτύχεις παρόμοιο αποτέλεσμα.
6. Παίρνω αντιβίωση, νιώθω καλύτερα, οπότε μπορώ να σταματήσω την αντιβίωση και να μην πάρω 7 ή 14 μέρες που μου είπε ο γιατρός;
ΜΥΘΟΣ: η διάρκεια της θεραπείας κάθε μικροβιακής λοίμωξης είναι συγκεκριμένων ορίων. Υπάρχει μεν μια παγκόσμια ενθαρρυντική τάση να ελαττώνεται η διάρκεια της θεραπείας, αλλά αυτή προκύπτει μέσα από μεγάλες οργανωμένες μελέτες σε εκατοντάδες ασθενείς και όχι από ατομικό πειραματισμό. Η πρόωρη διακοπή μπορεί να προδιαθέσει σε υποτροπή ή επιπλοκές της λοίμωξης.
7. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν σοβαρές παρενέργειες .
ΜΥΘΟΣ: Πολλά αντιβιοτικά, ειδικά (αλλά όχι μόνο) όταν συγχορηγούνται με άλλα φάρμακα ή χορηγούνται σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα, μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές παρενέργειες. Πολλά από αυτά δρουν στην ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, άλλα μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές δερματικές βλάβες, κάποια όπως οι κινολόνες (που σωρηδόν και λανθασμένα χορηγούνται σε απλές ουρολοιμώξεις) μπορεί να δώσουν παρενέργειες από τον συνδετικό ιστό που να κυμαίνονται από "απλές" τενοντίτιδες (που δεν μπορείς να περπατήσεις για μέρες και πονάς βέβαια, τόσο απλές) μέχρι προβλήματα ανευρυσμάτων. Δεν είναι καραμέλες τα αντιβιοτικά.
8.Τα αντιβιοτικά έχουν και μακροπρόθεσμες συνέπειες
ΑΛΗΘΕΙΑ, εν μέρει: η κατάχρηση αντιβιοτικών μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές με σημαντική μεσοπρόθεσμη βαρύτητα (να προδιαθέσουν σε ανάπτυξη λοίμωξης από clostridioides difficile που μπορεί να κάνει ιδιαίτερα βαριά και δύσκολη στην θεραπεία υποτροπιάζουσα διάρροια). Επίσης γενικότερα μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή του μικροβιώματός μας, με συνέπειες που ακόμη δεν έχουν χαρτογραφηθει αξιόπιστα αλλά ενδέχεται να προδιαθέτουν σε χρόνια νοσήματα. Μέχρι εκεί όμως. Η σύντομη χρήση αντιβιοτικών δεν επηρεάζει κατά τα άλλα τα μιτοχόνδριά μας, τις συνάψεις του εγκεφάλου, ή ό,τι άλλο βάζει ο νους κάποιων.
9. Δεν αγχώνομαι γι' αυτό που λέτε με την κατάχρηση των αντιβιοτικών, ότι θα δημιουργηθεί αντίσταση των μικροβίων σε αυτά. Οι φαρμακοβιομηχανίες θα βγάλουν καινούρια, γιατί άλλωστε πρέπει να κερδοσκοπήσουν.
ΜΥΘΟΣ: Ο τομέας των αντιβιοτικών δεν είναι ο αγαπημένος της φαρμακοβιομηχανίας. Πρόκειται για φάρμακα που χορηγούνται για λίγες μέρες, ενώ φάρμακα για χρονιότερα νοσήματα (υπερλιπιδαιμία, υπέρταση, διαβήτης) χορηγούνται για μια ζωή σχεδόν, άρα εκεί έχουν όφελος. Υπάρχει τεράστιο θέμα με την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών, δεν ανθεί ο τομέας, και συνεπώς είναι πολύτιμα τα υπάρχοντα αντιβιοτικά και πρέπει να χρησιμοποιούνται με μέτρο. Η κατάχρηση που θα κάνεις σήμερα μπορεί να σημαίνει ότι δεν θα έχεις αντιβιοτικό που θα χρειάζεσαι αύριο.
10. Σύμφωνα με εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης Νοσημάτων (σύνδεσμος στα σχόλια) , για το 2024 η Ελλάδα ήταν 1η στην συνολική κατανάλωση αντιβιοτικών, με 2990 δόσεις ημερησίως ανά 100.000 κατοίκους, 47% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και σε αυξητική τάση από το 2023. Η “πρωτιά επιτεύχθηκε” εξαιτίας της αυξημένης εξωνοσοκομειακής κατανάλωσης αντιβιοτικών κυρίως, στην κοινότητα.
Και στην ενδονοσοκομειακή κατανάλωση αντιβιοτικών όμως η Ελλάδα βρισκόταν πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά 24,8% , επίσης σε αυξητική τάση από το 2023 (αλλά στη νοσοκομειακή κατανάλωση προηγούνται Τσεχία, Λιθουανία, Μάλτα και Κροατία) . Η Ελλάδα όμως ήταν 2η πανευρωπαϊκά (πίσω από την Βουλγαρία), σε κατανάλωση “εξειδικευμένων” νοσοκομειακών αντιβιοτικών που (πρέπει να) χρησιμοποιούνται σε δύσκολες ή ανθεκτικές λοιμώξεις, με 61% του συνόλου των νοσοκομειακών αντιβιοτικών να είναι τέτοια, 54% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και σε αυξητική τάση από το 2023.
Πηγή: Giorgos Pappas.
