26/02/2026
«Δεν καταλαβαίνω»
Συχνά λέμε «δεν καταλαβαίνω», όταν στην πραγματικότητα εννοούμε «δεν αποδέχομαι». Κάποιος καταλαβαίνει τα γεγονότα, αλλά η συναισθηματική τους βαρύτητα είναι τόσο μεγάλη που το μυαλό αρνείται να τα ενσωματώσει, ζητώντας ξανά και ξανά μια εξήγηση που θα έκανε τον πόνο λιγότερο δυσβάσταχτο.
Αν μάλιστα έχει βιώσει καταστάσεις που δεν έβγαζαν νόημα (π.χ. ασταθείς γονείς ή gaslighting), η ενήλικη ζωή του μπορεί να χαρακτηρίζεται από μια εμμονή να «ενώνει τα κομμάτια». Αν κάποιος του έλεγε συστηματικά ότι η δική του αντίληψη για την πραγματικότητα είναι λάθος, τώρα παλεύει απεγνωσμένα να «καταλάβει» για να επιβεβαιώσει ότι δεν τρελαίνεται.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάγκη για απόλυτη κατανόηση παίρνει τη μορφή νοητικού μηρυκασμού με την αναζήτηση της «τέλειας» απάντησης ή λογικής που δεν υπάρχει. Η επανάληψη της φράσης λειτουργεί ως μια καταναγκαστική προσπάθεια να ανακουφιστεί το άγχος της αβεβαιότητας.
Όταν ο κόσμος γύρω μας γίνεται απρόβλεπτος, η «κατανόηση» λειτουργεί ως άμυνα. Αν καταλάβουμε γιατί συμβαίνει κάτι, νιώθουμε ότι μπορούμε να το ελέγξουμε ή να προστατευτούμε από αυτό. Το «δεν καταλαβαίνω» μεταφράζεται ως «νιώθω εκτεθειμένος σε έναν κίνδυνο που δεν μπορώ να ορίσω».
Η αντιμετώπιση αυτής της επίμονης ανάγκης για κατανόηση απαιτεί μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ενσυναίσθηση, για να νιώσει ο άνθρωπος ασφάλεια, και στην οριοθέτηση, για να μη βυθιστεί περισσότερο στον νοητικό μηρυκασμό. Γενικότερα, χρειάζεται να συμφιλιωθούμε με το γεγονός ότι η ζωή έχει κενά. Κάποιες φορές η κατανόηση έρχεται μέσα από την αποδοχή ότι ορισμένα πράγματα στην ιστορία παραμένουν ημιτελή ή παράλογα. Ίσως δεν βρούμε ποτέ την πλήρη εξήγηση για κάτι, μπορούμε όμως να δούμε πώς θα διαχειριστούμε τα συναισθήματα που μας δημιουργεί αυτό το κενό. Ειδικότερα, η αναγνώριση του τι κρύβεται πίσω από αυτό που δεν καταλαβαίνουμε (συναισθηματικό βάρος, υποτίμηση, ιδεοψυχαναγκασμός, ανάγκη ελέγχου), θα προσδιορίσει και την παρέμβασή μας.
Ιωάννα Ν. Τριπερίνα
Ψυχολόγος MSc.
https://www.clevercareer.gr/psychologicalneeds.htm
