27/05/2021
"Με ρωτάει συμπολίτης “Πως θα αντιμετωπίζατε την κριτική ενάντια στα #εμβόλια που λέει ότι δεν γνωρίζουμε τι μακροχρόνιες #παρενέργειες μπορεί να έχουν στην υγεία μας;”
Όπως συμβαίνει με όλες τις ιατρικές επεμβάσεις (ακόμα και όταν παίρνουμε μια ασπιρίνη) έτσι και στα εμβόλια υπάρχει η πιθανότητα σοβαρής παρενέργειας. Γι’ αυτό πριν εγκριθούν όλα τα φάρμακα περνάν μια περίοδο δοκιμών. Όπως γνωρίζουμε, στην λεγόμενη “τρίτη φάση” οι δοκιμές γίνονται με δεκάδες χιλιάδες εθελοντές και μόνο αφού διαπιστωθεί επαρκής ασφάλεια εγκρίνεται ένα εμβόλιο. Παρεμπιπτόντως σήμερα που μιλάμε, το σημαντικό δεν είναι τα αποτελέσματα των δοκιμών τρίτης φάσης, καθώς στο μεταξύ, τόσο στην ΕΕ όσο στις ΗΠΑ (ανεπτυγμένες περιοχές του κόσμου με συνεχείς ελέγχους για παρενέργειες) έχουν γίνει όχι δεκάδες χιλιάδες, αλλά εκατοντάδες εκατομμύρια εμβολιασμοί, και το οποίο έχει αποδείξει πέραν κάθε λογικής αμφιβολίας την πάρα πολύ υψηλή ασφάλειά τους. Για την ακρίβεια, και μόνο στην περίπτωση των εμβολίων τύπου “ιικού φορέα” (στην ΕΕ τα της /Oxford και Johnson & Johnson) παρατηρήθηκε ότι προκαλούν ένα τύπο επικίνδυνης θρόμβωσης σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις της τάξης της 1 / 200.000.
Όταν η πιθανότητα επικίνδυνης ασθένειας αν κολλήσει κανείς Covid-19 είναι της τάξης του 1 / 10 (και η πιθανότητα θανάτου 1 / 100), καταλαβαίνουμε όλοι πόσο πιο επικίνδυνο είναι να μην εμβολιαστεί κάποιος. Ή ακόμα να αναβάλει τον εμβολιασμό του για να κάνει μετά από μερικές εβδομάδες κάποιο από τα εμβόλια (όπως της γερμανικής τεχνολογίας Pfizer/BioNTech ή αμερικανικής τεχνολογίας Moderna).
Παραμένει όμως η ερώτηση για τον κίνδυνο αγνώστων παρενεργειών σε βάθος χρόνου. Μέχρι σήμερα έχουμε περίπου 10 μήνες εμπειρία με μεγάλες ομάδες ανθρώπων που έχουν εμβολιαστεί (ακριβώς οι της τρίτης φάσης) και δεν έχει παρατηρηθεί καμία τέτοια μακροχρόνια παρενέργεια. Αλλά πως μπορούμε να είμαστε *απολύτως σίγουροι* ότι δεν παρουσιαστεί κάποια σοβαρή παρενέργεια μετά από ένα χρόνο, ή δύο, ή πέντε, ή δέκα;
Η γρήγορη απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε να είμαστε απολύτως σίγουροι (μέχρι να έχουν περάσει αυτά τα ένα δυο πέντα δέκα χρόνια). Ούτε μπορούμε να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι αν βγούμε από το σπίτι μας και περπατήσουμε στο πεζοδρόμιο δεν θα πέσει επάνω μας ένα αυτοκίνητο να μας σκοτώσει. Ή, ξέρω γω, ότι αν μπούμε στην θάλασσα δεν θα μας φάει το πόδι ένας καρχαρίας. Όμως κάπου οι πιθανότητες γίνονται τόσο μικροσκοπικές, που δεν έχει νόημα να ανησυχούμε.
Τούτων λεχθέντων, εδώ τι γνωρίζω για τον έστω μικροσκοπικό κίνδυνο μακροχρόνιων παρενεργειών:
Η ανθρωπότητα χρησιμοποιεί εμβόλια για πάνω από 100 χρόνια. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν γίνει πολλά δισεκατομμύρια εμβολιασμοί και έχουν σωθεί πολλές δεκάδες εκατομμύρια ζωές. Οι σπάνιες σοβαρές παρενέργειες παρουσιάζονται συνήθως λίγα λεπτά ή ώρες ή λίγες μέρες μετά τον εμβολιασμό, αν και υπάρχουν περιπτώσεις σοβαρής παρενέργειας μετά και από λίγες εβδομάδες. Στην ιστορία της ανθρωπότητας η πιο αργή παρενέργεια εμβολίου που έχει παρατηρηθεί ποτέ ήταν μετά από δυο μήνες. Όμως ήδη έχουν υπάρχουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν εμβολιαστεί κατά του πριν από πάνω δυο μήνες χωρίς να έχει παρουσιαστεί το παραμικρό. Εν ολίγοις, σε όλη την εμπειρία 100 ετών, και ειδικότερα τώρα με τα εμβόλια covid, ποτέ δεν έχει παρατηρηθεί κάποια μακροχρόνια παρενέργεια. Εξάλλου είναι λογικό: Τα εμβόλια προκαλούν τον οργανισμό μας να ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό του σύστημα, κάτι που ούτως ή άλλως κάνει πολλές φορές κάθε χρόνο. Απλώς αντί το ανοσοποιητικό μας να αντιδράσει σε έναν ιό που τυφλά κατασκευάζει η φύση, αντιδρά σε ένα τεχνητό φάρμακο που κατασκευάζουν οι επιστήμονες με μεγάλη προσοχή ως προς την ασφάλειά του.
Όμως παραμένει αλήθεια ότι κάθε νέο εμβόλιο είναι ένα νέο φάρμακο. Όπως και με *όλα* τα νέα φάρμακα είναι απολύτως αδύνατο να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι δεν θα υπάρξει κάποια σοβαρή παρενέργεια μετά από ένα, δυο, πέντε, δέκα χρόνια (παρότι κανένας επιστήμονας δεν μπορεί ούτε καν φανταστεί συγκεκριμένα πως με ένα εμβόλιο του covid θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο). Η δική μου εκτίμηση είναι ότι πιθανότητα να υπάρξει μια τέτοια σοβαρή παρενέργεια του εμβολίου μετά από χρόνια είναι μικρότερη ή πολύ μικρότερη του 1 / 10.000.000.
Από την άλλη καταλαβαίνω πολύ καλά (την ζω και εγώ) την ψυχολογία της σκέψης “Ναι, αλλά αν με το να επιλέξω να εμβολιαστώ είμαι εγώ ένας από τους πολύ άτυχους;”. Και αυτό παρότι η #λογική λέει ότι οι πιθανότητες να είμαι ένας από τους πολύ άτυχους αν *δεν* εμβολιαστώ είναι χιλιάδες φορές μεγαλύτερη. Σε αυτό το πλαίσιο συζήτησης, ερευνητές και φιλόσοφοι έχουν ανακαλύψει μια περίεργη πτυχή της ανθρώπινης ψυχολογίας:
Εκτιμάμε πολύ περισσότερο τις επιπτώσεις μιας ενέργειας που επιλέγουμε να κάνουμε, παρά τις επιπτώσεις μιας μη ενέργειας (σε αυτό το πλαίσιο δείτε το λεγόμενο “trolley problem”).
Όμως πραγματικά, κάποιος που ζει σε μια πόλη γεμάτη καυσαέρια, ή που καταναλώνει τρόφιμα γεμάτα χημικά, ή που έχει φίλους που καπνίζουν, ή που τρώει γλυκά ή έχει παραπάνω κιλά, ή που πίνει τα ποτηράκια του, ή που δεν κάνει ήπια γυμναστική τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, ή που δεν κοιμάται καλά για τουλάχιστον 7 ώρες κάθε νύχτα, ή που θυμώνει με τους ανίκανους πολιτικούς που μας κυβερνάν – ο ίδιος να ανησυχεί για την πιθανότητα άγνωστων παρενεργειών του εμβολίου μετά από χρόνια, δεν έχει κανένα νόημα."
27 Μαίου 2021
Διανέλος Γεωργούδης, πρώην μέλος της Εθνικής Επιτροπής της ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΞΑΝΑ.
