03/12/2025
ବର୍ତ୍ତମାନର ତିବ୍ର ଜୀବନ ଶୈଳୀ, ଅନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଓ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ''ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍'' ହେବାର ଘଟଣା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଏକ ଗୁରୁତର ଚିକିତ୍ସାଜନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ଦ କିମ୍ବା କମିଯାଏ। ଯଦି ଠିକ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ହେବ ନାହିଁ, ତେବେ ମସ୍ତିଷ୍କର କେତେକ ଅଂଶକୁ ସ୍ଥାୟୀ କ୍ଷତି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହେ।
ଏଇ ଲେଖାରେ ଆମେ ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ କାହିଁକି ହୁଏ, କେମିତି ହୁଏ, ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରତିରୋଧ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରିବା।
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ କଣ?
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହେଉଛି ଏମିତି ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଠାରେ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଜରୁରୀ ରକ୍ତ ଓ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ପହଞ୍ଚିବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ। ରକ୍ତଚଳନ ବନ୍ଦ ହେଲେ ମସ୍ତିଷ୍କ କୋଷ (brain cells) କେବଳ କିଛି ମିନିଟ୍ରେ ମରିଯାଇପାରେ।
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅଛି:
1. Ischemic Stroke
ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର 80%। ମସ୍ତିଷ୍କର ରକ୍ତନଳୀ ବ୍ଲକ୍ କିମ୍ବା ସଂକୁଚିତ ହୋଇ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ ହେଲେ ଏହି ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହୁଏ।
2. Hemorrhagic Stroke
ମସ୍ତିଷ୍କର ରକ୍ତନଳୀ ଫାଟି ଯାଇ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭିତରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ଏହି ପ୍ରକାର ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହୁଏ।
କାହିଁକି ହୁଏ ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍?
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ରକ୍ତ ପ୍ରବାହର ବାଧା। ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ?
1. ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ (High BP)
High BP ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଝୁମ୍ପକବଳ ଘଟକ। ବ୍ରେନ୍ର ରକ୍ତନଳୀକୁ ଦୁର୍ବଳ କରି ଏହା ଫାଟିପଡ଼ିବା ନିମନ୍ତେ ଦାୟୀ ହୋଇପାରେ।
2. ରକ୍ତନଳୀରେ କୋଲେଷ୍ଟରଲ୍ ଜମା (Atherosclerosis)
କୋଲେଷ୍ଟରଲ୍ ପ୍ଲାକ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେଇ ନଳୀ ବନ୍ଦ କିମ୍ବା ସଂକୁଚିତ ହେବାର କାରଣ।
3. ଡାୟାବେଟିସ୍ (High Sugar)
ସୁଗର୍ ଅଧିକ ଥିଲେ ରକ୍ତନଳୀ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼େ।
4. ଅଧିକ ଚର୍ବି, ଜଙ୍କ୍ ଫୁଡ୍ ଓ ପ୍ରେଜରଭେଟିଭ୍ ଭୁଜା
ଅସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ରକ୍ତନଳୀରେ ତେଲ ଜମାଇବାରେ ସହଯୋଗ କରେ।
5. ଧୁମ୍ରପାନ ଓ ମଦପାନ
ନିକୋଟିନ୍ ଓ ଆଲକୋହଲ୍ ରକ୍ତନଳୀକୁ ସଂକୁଚିତ କରେ, ଯାହା ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ବଢ଼ାଇଦିଏ।
6. Obesity (ଅତି ଓଜନ)
ଅତି ଓଜନ ଥିଲେ BP, Sugar, Cholesterol ସବୁ ବଢ଼ିପାରେ।
7. ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ଓ ଅନିୟମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ
ଚାପ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ହୃଦୟର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
8. ଜନ୍ମଜାତ କାରଣ
ଘରେ କାହାରୋ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଇତିହାସ ଥିଲେ ଏହାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ।
କେମିତି ହୁଏ ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍?
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ନିମ୍ନ ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହୁଏ—
1. ରକ୍ତନଳୀ ବନ୍ଦ ହେବା
କୋଲେଷ୍ଟରଲ୍ ପ୍ଲାକ୍, କ୍ଲଟ୍ କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି ବାଧା ଯୋଗୁଁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ।
2. ରକ୍ତନଳୀ ଫାଟିଯିବା
ଉଚ୍ଚ BPରୁ ନଳୀ ଫାଟି ମସ୍ତିଷ୍କଭିତରେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ।
3. ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଅଭାବ
ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ନଥିଲେ ମସ୍ତିଷ୍କ କୋଷ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ମାରତ୍ମାକ।
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ଲକ୍ଷଣ (Symptoms)
“BE FAST” ବାହାରୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ:
B – Balance: ହଠାତ୍ ସନ୍ତୁଳନ ହାରାଇବା
E – Eyes: ଦୃଷ୍ଟି ଧୁସର, ଦୃଷ୍ଟି ଡବଲ୍
F – Face Drooping: ମୁହଁର ଏକ ପଟି ବାଙ୍କୁ ହେବା
A – Arm Weakness: ହାତ କିମ୍ବା ପା ଦୁର୍ବଳ ହେବା
S – Speech: କଥା ଅଫୁଁସା ହେବା
T – Time: ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କୁ ଯୋଗାଯୋଗ
ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ: ହଠାତ୍ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ବାନ୍ତି, ଗୋଲାମୋଲା, ଶରୀରର ଏକ ପଟି ନିଷ୍କ୍ରିୟତା।
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଘଟକ
* ଉଚ୍ଚ BP
* ଧୁମ୍ରପାନ
* ଡାୟାବେଟିସ୍
* ଉଚ୍ଚ କୋଲେଷ୍ଟରଲ୍
* ଅତି ମଦପାନ
* ବୟସ୍ ଅଧିକ
* ହୃଦ୍ରୋଗ
* ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ପ୍ରତିରୋଧ
1. BP ଓ ସୁଗର୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ରେ ରଖନ୍ତୁ
ନିୟମିତ ଟେଷ୍ଟ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।
2. ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ
ଜଙ୍କ୍ ଫୁଡ୍, ତେଲିଆ ଓ ଅଧିକ ଲୁଣ ସେବନ ଏଡାନ୍ତୁ।
3. ଧୁମ୍ରପାନ ଓ ମଦପାନ ଛାଡନ୍ତୁ
4. ପ୍ରତିଦିନ 30 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ
5. ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ଧ୍ୟାନ, ଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
6. ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ
7. ନିୟମିତ ଚେକ୍-ଅପ୍
ଯେଉଁମାନେ BP, Sugar ସମସ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।
ସମାପ୍ତି
ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଜୀବନରେ ମାରାତ୍ମାକ ପରିଣାମ ନେଇଆସିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଚିହ୍ନଟ କରି ଚିକିତ୍ସା ନେଲେ ଜୀବନର ରକ୍ଷା ହେବ। ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ, ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମତୋଳ ଭୋଜନ ବ୍ରେନ୍ ସ୍ଟ୍ରୋକ୍ ରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ। ଯେତେଶୀଘ୍ର ସଚେତନ, ସେତେ ବଢ଼ିଆ ସୁରକ୍ଷା।
(YouTube channel/Facebook/inst) for Regular Healthcare Tips
tv@youtube
.BBSR/NPR
