دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی

15/01/2026

تەوەر : کووشتنی خێزانی
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی
ڕاپۆرتە هەواڵییەکانی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و تەلەفیزیۆ نیەکان سەر قاڵن لەسەر چەندین حاڵەتی کوشتنی خێزانی بە گونجاوم زانی هەندێک تێڕوانین بۆ ئەم دیاردەیە پێشکەش بکەم بە شێوەیەکی زانزتانە لە ڕووی تاوانناسی و دەرووناسیەوە.

پاریساید باوک کوژی یان ماتریساید(دایک کوژی) بەو پێیەی پێکدێت لە کوشتن یان هەوڵی کوشتنی هەردوو دایک و باوک لەلایەن کورەکەیەوە یان کچەکەیەوە لەماوەی کورتدا. مێژوو دەوڵەمەندن بە ئەڵقەکانی کوشتنی باوک و/یان دایک، کە بە زاراوەی پاریسید پێناسە دەکرێن، لە کاتێکدا دۆزینەوەی ئاماژە یان ڕاستییە تایبەتەکان سەبارەت بە دایک و باوککوژی ئەستەمە. ڕووداوی کوشتنی هەردوو دایک و باوکی منداڵ، لە ڕاستیدا، نوێنەرایەتی دیاردەیەکی ڕەها ناڕێک دەکات: کردەوەیەکە کە دەبێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی تەواوی یەکەی خێزان.

بەڵام خێزان سەرەڕای کلیشەکان، شوێنی زۆرترین ئاسایش نییە. لە ڕاستیدا لەوێدا بەرگری و خۆپارێزییە ئاساییەکان لاواز دەبن، لە ئەنجامدا ئاستی وریایی دادەبەزێت. لەم چوارچێوەیەدا چەندین کردەوەی تاوانکاری ڕوودەدەن و لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، لەلایەن ئەندامانی خێزان خۆیانەوە پەردەپۆش دەکرێن.

کوشتن لە نێوان ئەندامانی خێزان بە هۆکاری بەڕواڵەت بێ بایەخ دیاردەیەکی ئاڵۆزە کە تاوانناسی و دەروونناسی لە ڕێگەی چەند هۆکارێکی بەستراوەوە ڕوونی دەکەنەوە:

پەستانی پەیوەندی: زۆرجار، "هۆکاری بێ بایەخ" (کۆنترۆڵی دووری ناکۆکی، دەمەقاڵە لەسەر خۆراک) تەنیا هۆکاری کۆتاییە. لە پشتیەوە کۆبوونەوەی ناڕەزایی و ململانێی چارەسەرنەکراو و بێزاری ساڵانێکە کە "کوڵاوێکی پەستان"ی سۆزداری دروست دەکات.

نەبوونی فلتەری سۆزداری: خێزان ئەو شوێنەیە کە مرۆڤەکان زۆرترین هەست بە ئازادی دەکەن بۆ دەربڕینی هەستە توندڕەوەکان. نەبوونی بەربەستی فەرمی دەتوانێت ببێتە هۆی پەرەسەندنی خێرای توڕەیی، کە لە غیابی خۆکۆنتڕۆڵکردندا، دەبێتە هۆی توندوتیژی.

ناسکی و دابڕانی دەروونی: لە زۆر حاڵەتدا ئەنجامدەرانی ئەم جۆرە کردەوانە بەدەست تێکچوونی کەسایەتی، خەمۆکی، یان ئالوودەبوونەوە دەناڵێنن، زۆرجار بەهۆی دابڕانی کۆمەڵایەتییەوە توندتر دەبنەوە کە ڕێگری دەکات لە دەستێوەردانی کەسایەتییە دەرەکییەکان.

سەختی ئابووری و پێکەوەژیانی زۆرەملێ: فشاری درێژخایەن کە پەیوەندی بە بارودۆخی ناجێگیرەوە هەیە یان گرنگیدان بە ئەندامانی وابەستەی خێزانەکە دەتوانێت سەرچاوە مەعریفیەکان بشێوێنێت، تەنانەت پریشکێکی بچووکیش بەرگەی نەگیرێت.

نەخوێندەواری سۆزداری: بێتوانایی لە بەڕێوەبردنی ململانێ لە ڕێگەی دیالۆگەوە دەبێتە هۆی ئەوەی کە لەناوبردنی ئەویتر وەک تاکە "چارەسەر"ی دەستبەجێ بۆ کۆتاییهێنان بە ئازار یان ناڕەحەتی خۆی ببینین.

بە کورتی، پاڵنەرە بێ بایەخەکە هۆکارەکەیە، بەڵام هۆکاری ڕاستەقینە نزیکەی هەمیشە لە تێکچوونێکی قووڵی پێشوەختە لەناو یەکەی خێزاندادایە.
خوای گەورە دوورمان خاتەوە لەم بەڵاو موسیبەتانە ڕەحم و بەزەی و سەبر لە دڵمانا بڕوێنی ان شاءاللە.

14/01/2026

ئازاری(کۆلیک) سکی مناڵان.

عیادەی پزیشکی گشتی ئیتاڵی - کەلار
ئامادەکردنی بابەت :
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی
زانیاری بەسوود بۆ گەلەکەم

نەخۆشییەکە کە نزیکەی 10-15%ی کۆرپە لە مانگەکانی یەکەمی تەمەنیدا تووشی دەبێت و لە مانگی سێیەم بۆ پێنجەمدا مەیلی چارەسەرکردنی هەیە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش ​​زۆرجار پێیان دەوترێت "کۆلیکی پێنج مانگی یەکەم".

1. کۆلیک چییە؟
کۆلیک بریتییە لە گرژبوونی زیادەڕۆیی و ئازاربەخشی ماسولکەکانی نائیرادی دیواری ڕیخۆڵە. بەگشتی بەهۆی بوونی بڕێکی زۆر هەوا لە ڕیخۆڵەدا دروست دەبن کە بەداخەوە پەیوەندی بە ئازارەوە هەیە. ئازارەکە دەگەڕێتەوە بۆ هەڵئاوسانی خێرای دیواری ڕیخۆڵە کە بەهۆی تێپەڕبوونی بڵقی هەواوە دروست دەبێت.

2- چۆن دەتوانیت کۆلیک بناسیتەوە؟
ناسینەوەیان قورس نییە: بە گشتی لە درەنگانی پاشنیوەڕۆ و ئێواران دەردەکەون. ئەو کۆرپەی کە بەدەستیەوە دەناڵێنێت، دەموچاوی سوور دەبێتەوە، بۆ ماوەیەکی زۆر دەگری، قاچەکانی دەچەمێتەوە و درێژ دەکاتەوە، دەچڕێت، گرژ دەبێت، لە هەوڵێکدا بۆ دۆزینەوەی ئاسوودەیی. سکەکە ئاوساو دەردەکەوێت و کاتێک لێدەدرێت هەست دەکەیت پڕە لە هەوا (زۆرجار بەراورد دەکرێت بە دەف). بەزۆری بە تەنیا دەڕۆن، بەڵام دەتوانن بێزارکەر بن و دەستوەردان لە خۆراکدان و خەوتنی کۆرپەکەت بکەن.

3. هۆکارەکانی چین؟
هێشتا هیچ وەڵامێکی ڕوون نییە. لەنێو ئەو هۆکارانەی کە زۆرترین جار دەخرێنە ژێر پرسیارەوە بریتین لە:
– قووتدانی هەوای زۆر، زۆرجار کێشەیەک بۆ منداڵانی خۆبەخش
– گۆڕانی هاوسەنگی لە نێوان ئەو بەکتریایانەی کە فلۆرای ڕیخۆڵە پێکدەهێنن
– جگەرەکێشانی پاسیڤ
– دڵەڕاوکێی دایک و باوکی نوێ.

4. چارەسەرەکانی چین؟
گرنگە هەوڵبدەیت دڵنەوایی کۆرپەکە بدەیت، لە سەرووی هەموو شتێکەوە ئارام بمێنیتەوە.

ڕەنگە یارمەتیدەر بێت کە کۆرپەکە دۆخی دژە کۆلیک وەربگرێت: ڕووی خوارەوە لەسەر قۆڵ، سەری لە چەقۆی ئەژنۆیدا بێت. لەکاتێکدا لەم دۆخەدا دەیهەژێنیت، پێویستە دەست لە بنی بدرێت بۆ ئەوەی یارمەتی دەرچوونی هەوا بدات لە ڕیخۆڵەکانەوە.

هەروەها ڕەنگە یارمەتیدەر بێت بۆ مەساجکردنی سک بە جوڵەی بازنەیی پێچەوانەی ئاراستەی کاتژمێر بۆ یارمەتیدانی نەهێشتنی هەوا.

بەڵام بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان پێشنیار ناکرێت. سیمیتۆکۆنێ کە بە دڵۆپ بۆ منداڵان دەدرێت، دەتوانرێت بۆ کەمکردنەوەی ئازار بەکاربهێنرێت، بەڵام بەداخەوە کاریگەرییەکی کەمی هەیە. هەروەها دەتوانیت ئامادەکاری چارەسەری ڕووەکی بەکاربهێنیت کە لەسەر بنەمای لیمۆ و گوڵی سۆز و ڕەشکە دروستکراوە بۆ ئەوەی بە دڵۆپ یان شەڕبەت بدرێت بە کۆرپە، بەڵام تەنانەت ئەمانەش هەمیشە کاریگەر نین.

5- کەی دەبێت نیگەران بم؟
بەسوودە بەپەلە پەیوەندی بە پزیشکی منداڵانەوە بکەیت:

– ئەگەر ئازارەکە نەمێنێت
– ئەگەر نیشانەکانی تر دەرکەوتن، وەک تا یان ڕشانەوە،
– ئەگەر کۆرپەکە شیری ڕەتکردەوە و نیشانەکانی ناڕەحەتی دەرکەوت، بۆ ئەوەی هۆکارەکانی تر بەدەر بکرێت.

14/01/2026

دەرمانە گرنگەکانی بۆ نەخۆشیەکانی دڵ.
Amiodarone 200 -100 mg)
(Cordarone
200-100 mg)

عیادەی پزیشکی گشتی ئیتاڵی - کەلار
ئامادەکردنی بابەت :
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی
زانیاری بەسوود بۆ گەلەکەم

ئەمیۆدارۆن چییە و تایبەتمەندییە گشتیەکانی؟

ئەمیۆدارۆن پێکهاتەیەکی چالاکە و چالاکیی دژە لێدانی دڵە و سەر بە گروپی دژە لێدانی دڵە لە پۆلی سێیەم.

ئاماژە چارەسەرییەکانی ئەمیۆدارۆن: بۆ چییە؟
ئەمیۆدارۆن لە چارەسەری ناڕێکی لێدانی دڵدا بەکاردێت. بە تایبەتی ئەم پێکهاتە چالاکە بە شێوەی زارەکی بەکاردەهێنرێت:

بۆ ڕێگریکردن و چارەسەرکردنی ناڕێکی لێدانی دڵی جددی کاتێک دەرمانەکانی تر کاریگەرییان نەسەلمێنراوە (هەردوو تاکیکاردیای سەرەوەی سکۆڵەکان پارۆکسیزم و ناپارۆکسیزم، لەرزین لە دەمارەکانی دەرەوەی سیستۆلیک، لەرزین لە دەمارەکان)؛
بۆ چارەسەرکردنی تاکیکاردیای سەرەوەی سکۆڵەکان پارۆکسیزم وەک لە نەخۆشانی تووشبوو بە نەخۆشی وۆڵف-پارکینسۆن-وایت ڕوودەدات؛
بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونەکانی تری ڕیتمەکانی دڵ، وەکو دەرەوەی سیستۆل و تاکیکاردیای سکۆڵەکان؛
بۆ ڕێگریکردن لە ئەنجینا پێکتۆریس.

to prevent and treat serious arrhythmias when other drugs have not proven effective (both paroxysmal and non-paroxysmal supraventricular tachycardia, extrasystolic atrial fibrillation, atrial fibrillation);
to treat paroxysmal supraventricular tachycardia as occurs in patients with Wolff-Parkinson-White disease;
to treat other heart rhythm disorders, such as extrasystole and ventricular tachycardia;
To prevent angina pectoris.

لە ئەگەری گۆڕانکاری تایرۆید بە پێچەوانەوە. لەگەڵ دەرمانی بێتا بلۆکەر، دژە MAOI، دژە ڕیتم، دیجیتالیس تێکەڵ مەکە، چونکە کاریگەرییەکەی یەکتر زیاد دەکات، کاریگەرییە لاوەکییەکانی بریتین لە ناڕێکی غودەی دەرەقی، زیادبوونی سێ گلیسیریدی خوێن، ژەهراویبوونی جگەر، ڕیشاڵی سییەکان، گۆڕانی ڕەنگی پێست.

ژەمی دەرمانەکە
سیستەمی نەشتەرگەری: 10-20 میلیگرام/کیلۆگرام/ڕۆژ، بە 2 ژەم بۆ ماوەی 10 ڕۆژ، پاشان 5-10 میلیگرام/کیلۆگرام/ڕۆژ؛ نیوەی ژەم (1 لە ڕۆژێکدا) دوای 2-4 هەفتە لە چارەسەرکردن یان کاتێک هەموو ناڕێکی لێدانی دڵ کۆنتڕۆڵ کرابێت.
IV: ژەمی بارکردن 5 میلیگرام/کیلۆگرام بۆ ماوەی 1 کاتژمێر پاشان ئینفیوژنی بەردەوامی 6-15 ug/kg/min

- کۆردارۆن
حەبی ٢٠٠ میلیگرام
٣ مل ئەمپول ١٥٠ میلیگرام

13/01/2026

نیشاندەر تاقیگەیی گرنگەکان بۆ
کێشەکانی دڵ
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی

13/01/2026

ناوی جۆرەکانی
ڤیتامینەکان ، بە هیوای سوود مەند بوون.
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی

11/01/2026

دەرمانی ئەمڕۆمان (دژە خەمۆکی سێ خولیی - TCAs)
tricyclic antidepressant
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی
ئەمیتریپتایلین
🔬 پۆلێنکردن:
دژە خەمۆکی سێ خولیی (TCA)
⚙️ میکانیزمی کردار:
ڕێگری دەکات لە وەرگرتنەوەی:
سیرۆتۆنین
نۆرئەپینفرین
➡️ ئەمەش تەرکیزیان لە مێشکدا زیاد دەکات و میزاج باشتر دەکات و ئازاری دەمارەکان کەم دەکاتەوە.

🎯بەکارھێنان:
خەمۆکی
ئازاری درێژخایەنی دەمار
خۆپاراستن لە شەقیقە
دڵەڕاوکێ
کەمخەوی (بە ژەمە کەمەکان)
⚖️ ژەمی باو: .
زۆرجار لە 10-25 میلیگرام لە شەودا دەست پێدەکات.
لەوانەیە وردە وردە زیاد بکرێت، بەپێی بارودۆخەکە، تا 75-150 میلیگرام. ⚠️ زیادبوونەکان پێویستە وردە وردە و لەژێر چاودێری پزیشکیدا بێت.

⚠️ کاریگەری لاوەکی: ١.
خەواڵوویی زۆر 😴
وشکبوونەوەی دەم
قەبزی
سەرگێژخواردن
زیادبوونی کێش
دابەزینی پەستانی خوێن لە کاتی وەستاندا
🚫 هۆشداری گرنگ:

لە حاڵەتەکانی:
نەخۆشی دڵ
گلوکۆما
گەورەبوونی پرۆستات
مەترسی زیادەڕۆیی لە خواردن ⚠️
لەناکاو مەوەستە
🧠 ئامۆژگاری خێرا:

📌 باشترە شەوانە بیخۆیت بەهۆی خەواڵوویی
📌 لە ئێستادا زیاتر بۆ ئازاری دەمار بەکاردێت نەک خەمۆکی.
ئەگەر ئەم زانیاریەت بە یارمەتیدەر زانی 📚
👍 لایکی ئەم پۆستە بکەن با زۆربەی بینەران سوود مەند بن

11/01/2026

زانیاری تەندرووسی گرنگ بۆ گەلەکەم
دکتور عبدالستار عبدالرحمن ئابڵاخی

#تاقیگە

شیکاری کالپڕۆتێکتینی پیسایی (F***l Calprotectin): ئەم پشکنینە هێڵێکی دابەشکەرە لە نێوان نەخۆشیەکانی هەوکردنی ڕیخۆڵە (IBD) وەک نەخۆشی کرۆن و هەوکردنی برینی قۆڵۆن، و نیشانەکانی قۆڵۆنی عەسەبی (IBS).

ئەگەر ئەنجامەکە بەرز بێت → هەوکردنی ڕاستەقینە لە کۆئەندامی هەرسدا چالاکە.
ئەگەر ئاسایی بێت → بە ئەگەرێکی زۆرەوە هیچ هەوکردنێک نییە، و لەم حاڵەتەدا، دەتوانیت بەبێ پێویست دوور بکەویتەوە لە ڕێکارە داگیرکەرەکانی وەک ئەندۆسکۆپی.

11/01/2026