Matur og Munnur

05/10/2025

Öryggi felst líka í matartíma án pressu þar sem fókus á að vera á barn en ekki á það sem það borðar - eða borðar ekki!

Kannastu við að hafa heyrt þessari mýtu fleygt? Það væri gaman að heyra hvernig þú brást við 😊

24/09/2025

Margar áhugaverðar greinar í nýjasta Talfræðingi, tímariti talmeinafræðinga, þ.á.m. reynslusögur af árangursríkri íhlutun á stífu tungubandi (bls. 48). Mæli eindregið með lestri:

https://www.talmein.is/wp-content/uploads/2025/06/Talfraedingurinn-27.argangur-2025.pdf

09/04/2025

🍉 Með losun á stífu tungubandi (tunguhafti) er ekki þar með sagt að allur vandi verði úr sögunni. Losun er ‘bara’ einn partur af ferlinu.

🍉 Til að ávinningur af losun verði sem mestur og bestur er mikilvægt að undirbúa barn OG foreldra og fylgja henni líka eftir. Sár í munni eru mjög fljót að gróa og er hætt við að sárið grói saman (tígullinn fellur saman) þegar hreyfingum tungunnar er ekki haldið við.

🍉 Breytingar til batnaðar geta komið fram strax eftir íhlutun en í mörgum tilfellum þarf að gefa framförum tíma. Þá er vert að muna að stífa tungubandið er búið að vera síðan í móðurkviði og með aukinni hreyfigetu þarf barnið að læra inn á þessar nýjur hreyfingar.

🍉 Stíft tunguband getur haft áhrif á allan líkamann og því einnig mikilvægt að veita öðrum líkamshlutum líka athygli og meðhöndla þá í hvers konar líkamsmeðferð eftir þörfum.

🍉 Íhlutun á (stífu) tungubandi ætti ekki að fara fram nema að undangengnu mati brjóstagjafaráðgjafa eða talmeinafræðings á færni tungunnar og leiðsögn varðandi ‘æfingar’ á munnsvæðinu.

07/03/2025

🌛 Svefnrofsöndun er ekki eðlilegt ástand.

🌛 Einkenni geta komið í ljós á unga aldri, sem versna með aldrinum ef ekkert er að gert.

🌛 Marsmánuður er tileinkaður svefni og svefngæðum.

🌛 Verum vakandi yfir góðum svefni 😀

04/03/2025

Fullt af tækifærum til málörvunar í umhverfinu 😊

03/01/2025

⭐ 2024 var magnað ár, sem fór hjá á ofurhraða! ⭐

🎉 Ég g*t áfram sinnt ástríðu minni, að hjálpa til við að bæta lífsgæði ungbarna og foreldra, barna og fullorðinna. Ég er ævinlega þakklát foreldrum sem leita til mín og fagaðilum sem vísa til mín og þar með því trausti þið sýnið mér.

🎉 Ég var misdugleg við að setja inn (nýtt) efni á samfélagsmiðlana en tók nokkrar skorpur. Samskipti og spurningar frá ykkur halda mér vissulega við efnið og veita mér innblástur.

🎉 Ég hélt nokkra fyrirlestra fyrir fagaðila á árinu og sótti eina ráðstefnu erlendis í tengslum við tunguhöft og stækkaði enn tengslanetið mitt.

🎉 Í persónulega lífinu stóðu ferðalag um Albaníu og flutningar upp úr á árinu ásamt útskrift sonarins frá MA og 30 ára stúdentsafmæli 😊

⭐ 2025 verður líka magnað ár! ⭐

🎉 Ég stefni áfram að því að hitta fjölskyldur og einstaklinga en ætla einnig að bjóða upp á (mynd)símaráðgjöf til foreldra og fagaðila ásamt fleiri nýjungum en meira um það síðar.

🎉 Samfélagsmiðlasíðurnar munu áfram rúlla þar sem ég mun deila fróðleik um fæðuinntöku, veikleika á munnsvæði, svefn og önnur ástríðuviðfangsefni. Heimasíðan mín maturogmunnur.is er líka opin en þar er m.a. hægt að bóka tíma/skrá sig á biðlista. Einnig er hægt að óska eftir aðgangi í Tungu- og varahaft: Stuðningshóp á Facebook en hann er hugsaður fyrir foreldra og fullorðna einstaklinga til að deila reynslu og fá ráð. Eitt af markmiðum 2025 er að vera virkari þar inni.

🎉 Ég stefni líka á að fjölga fyrirlestrum og fræðslu til foreldra og fagaðila á árinu ásamt því að að sækja mér sjálfri meiri þekkingu á ráðstefnum og fyrirlestrum erlendis því ég ætla aldrei að hætta að læra…

🎉 Inn á milli þessara verkefna hefst svo undirbúningur á nýju húsnæði okkar hjóna þannig að það er til margs að hlakka til á þessu nýja ári 😊

⭐ Takk fyrir samfylgdina ⭐

24/12/2024

Gleðilega hátíð og takk fyrir samfylgdina á liðnu ári 🎄
Er ævinlega þakklát fyrir ykkar þátt í þessum miðli og hlakka til áframhaldandi samtals 🧡🎉

28/11/2024

💦 Næturvæta er ekki eingöngu vandamál tengt þvagblöðru eða hægðatregðu.

💦 Næturvæta getur tengst loftveginum og því hvernig barnið andar í svefni.

⭐ Ef barnið þitt hefur náð fimm ára aldri og næturvæta algengari en ekki, er vert að komast að rót vandans og láta skoða svefn og loftveg samhliða öðrum hefðbundnum rannsóknum.

05/07/2024

Sértæk átröskun (e. Avoidant Restrictive Food Intake Disorder – ARFID) er fæðu- og átröskun, sem telst hvorki vera matvendni né röskun tengd útlitsdýrkun, megrun eða slíku. Þetta er tiltölulega ný greining átröskunar og eru það helst börn sem eru greind með hana en fullorðnir í einhverjum tilvikum.

Meðferð sértækrar átröskunar felst í þverfaglegri teymisvinnu og markmiðið að efla jákvætt samband barns við fæðuna og minnka þannig líkur á næringaskorti.

Mikilvægt er fyrir foreldra og umönnunaraðila að vera góðar fyrirmyndir þegar kemur að mat, að það sé talað vel um hann og að bjóða sem fjölbreyttasta fæðu aftur og aftur, þar sem fókusinn er á barnið en ekki matinn.

Í Bretlandi er 5. júlí dagur vitundavakningar um sértæka átröskun og því góður dagur til að vekja athygli á þessari átröskun hér heima líka.

18/01/2024

Ef barn andar með munninum að öllu jöfnu er líklegt að það borði/tyggi matinn líka með opinn munn.

Það getur verið tilfallandi af því að barnið er með kvef og nefið er stíflað.

Það getur líka verið partur af stærra vandamáli þar sem munnöndun getur verið vísbending um slaka andlitsvöðva, tunguhaft, stóra hálskirtla og fleira.

Hvaða máli skiptir það þó barn andi með munninum?
* Munnöndun skerðir súrefnisupptöku til heilans og börnin vakna síður úthvíld
* Varir eru í sundur og tungan liggur niðri við munnbotninn, sem getur haft áhrif á vöxt andlitsbeina
* Andlitsbeinin vaxa frekar niður þannig að barnið verður langleitt
* Veikindi tíðari þar sem það er ekki ,,sía” á munnöndun eins og
neföndun

Ef þú átt barn sem andar með munninum, þá er nauðsynlegt að komast að því af hverju sú er raunin og í framhaldinu að venja það á að anda í gegnum nefið.

Gott að muna:
Varir saman - Tunga uppi við góminn – Anda með nefinu

11/12/2023

⭐️Stíf tungubönd eru umdeild og ekki allir fagaðilar tilbúnir til að viðurkenna að þau geti haft einhver áhrif. Þess vegna svo mikilvægt í umræðuna þegar nýjar rannsóknir um stíf tungubönd líta dagsins ljós.

⭐Það er mikilvægt að komast að rót vandans og því nauðsynlegt að þeir fagaðilar sem koma að meðferð stífra tungubanda vinni saman.

⭐Foreldrar þekkja börnin sín best og vita þegar eitthvað er ekki eins og það á að vera. Ég hef sagt það áður og segi það enn:
👉Það má fá annað álit!
👉Það má spyrja um bakgrunnsþekkingu fagaðilans!
Foreldrar vilja fá lausn, ekki bara plástur!

⭐Þessi rannsókn sýnir samhengi á milli stífleika tungubands, og þar með hreyfanleika tungunnar, og framburðar ákveðinna málhljóða og kyngingar.

⭐Ég er öll að vilja gerð til að aðstoða þá sem vilja vita meira, hvort sem það eru foreldrar eða fagaðilar, og alltaf velkomið að hafa samband 😊

https://www.mdpi.com/2077-0383/12/23/7415?fbclid=IwAR1hMEmo7O3dEUI4VPojEw3f7r6uuCZkGUrZvEa7dmcxnJQIBVjVU

(1) Background: The incidence of ankyloglossia is 0.02–10.7%. Its effect on selected dysfunctions has been described; however, no studies report its impact on several disorders in a group of subjects. The aim of this study was to assess the effect of ankyloglossia on swallowing, speech, occlusion ...

30/06/2023

Fæðuinntaka er þroskaferill rétt eins og annar þroski, sbr. málþroski, hreyfiþroski, félagsþroski o.s.frv. Þessi þroskamerki fylgjast oft að en geta einnig farið fram úr eða dregist aftur úr öðrum.

Fæðuinntökuþroski fylgir oftar en ekki hreyfiþroskanum, þar sem barn verður að vera búið að ná ákveðinni færni í hreyfingu / styrk til að geta meðhöndlað ákveðna áferð fæðunnar.

Fyrstu fimm til s*x mánuðina liggur barnið í fangi og drekkur úr brjósti eða pela en upp frá því er farið að huga að því að gefa barninu fasta fæðu. Föst fæða er í raun önnur fæða en brjósta-/pelamjólk, sem hefur mismunandi áferðarform, þéttleika, o.þ.h.

Barn er tilbúið til að borða fasta fæðu ef það getur m.a. setið upprétt með stuðningi og getur haldið haus. Á þessum upphafstíma föstu fæðunnar þarf hugsanlega enn aðeins að styðja við búk barnsins þegar það situr í matarstól, t.d. með handklæði, en alltaf þarf að vera stuðningur undir fótum.

Fyrsta fæðan er oftast nær þunnir grautar, sem barnið fær er úr skeið (hefðbundið) eða stórir bitar af allri fæðu, sem barnið heldur á sjálft (barnið borðar sjálft, e. baby led weaning).

Frá sjö til níu mánaða aldurs fær barnið aukinn styrk í líkamann og getur farið að beita honum meira, m.a. til að skríða. Með auknum styrk getur barnið setið upprétt án stuðnings og fæðan breytist, hún verður aðeins meiri áskorun fyrir barnið. Barnið fær nú þykkari grauta og stappaðan mat. Best er að bjóða barninu heimatilbúið stapp, þar sem það verður aldrei eins, annað en það sem keypt er.

Frá 10-12 mánaða aldri, um það leiti sem barnið byrjar að taka fyrstu skrefin, er óhætt að fara að gefa því mjúka, litla bita og almennan mýkri mat, sömuleiðis í litlum bitum. Þarna er kominn enn meiri styrkur í líkamann, það ræðst betur við hann og hreyfingar verða markvissari og með tilgang, t.a.m. hönd að munni hefur verið æfing í að týna upp í sig litla bita eða hringi, eins og Cheerios.

Upp úr 12 mánaða aldri eða þegar barnið er farið að ganga óstutt, þá er það tilbúið fyrir allan almennan mat, mismunandi áferðir og mismunandi en viðeigandi bitastærðir.

Gott er að hafa í huga að fram að 12 mánaða aldri er mjólk ennþá uppistaðan í fæðu barnsins en öll fasta fæðan er til færniþjálfunar á skyni (bragð, lykt, áferð, útlit, hitastig) og hreyfingu handa að munni og hreyfingu talfæra. Ég mæli með að allur almennur matur sé kynntur fyrir barninu á þessum tíma, aðlagaður eftir aldri og færni þess hverju sinni.

Nánar á www.maturogmunnur.is