Merin - frjósemi hrossa

28/11/2025

Verum vakandi fyrir einkennum fjöltaugakvilla hjá hrossum á útigangi.
https://rdcu.be/eScQk

Þetta er í fyrsta sinn sem þessum sjaldgæfa sjúkdómi er lýst í stóði. Fyrsta sinn sem hann greinist á Íslandi. Þetta er átakanlegt og ömurlegt að standa í fyrir umráðamenn hrossa, og það er því mikilvægt að fólk þekki fyrstu einkenni og sé vakandi fyrir þeim. Það eru breytingar í afturfótastöðu (nástæð, krossa, undarleg fótastaða), jafnvel staðið á kjúkunum eins og sést á myndinni, en einnig kláði, sem ekki hefur verið lýst erlendis. Ef grunur vaknar er mikilvægt að skipta um hey hjá hrossunum og gera dýralækni viðvart. Sjúkdómurinn er fóðurtengdur, hefur fylgni við rúlluhey, þó svo ekki sé vitað hvað veldur í heyinu.

08/05/2025

Vorkoman hefur verið mjög jöfn og góð hér á suðvesturhorninu. Ekki hefur Merin orðið vör við að mörg folöld séu fædd. Maí í fyrra var mjög kaldur og þurr og engin spretta. Sumarið 2024 var ekki hagstætt frjósemisbrölti og því kemur mér ekki á óvart að folöld séu sein að láta sjá sig þar sem margar hryssur fyljuðust seinna en lagt var upp með í fyrra.

En nú er allt á uppleið og vonandi fara að koma fram folöld.
Sumrin 2023 og 24 sinnti Merin frjósemisverkum ásamt góðum kollega Huldu Jónsdóttur í Hjarðartúni undir merkjum Hestadýralækna en í sumar verður breyting á, því ekki verður sæðingastarfsemi þar. Við Hulda munum þó halda uppi þjónustu við vangæfar hryssur, fósturvísaflutningum og tilheyrandi. Verðum með samstarf við stóðhesteigendur sem halda á húsi og sinnum hryssum bæði á SV-horninu og austur í Rangárvallasýslur.

Gleðilegt sumar og gangi ykkur öllum vel í ræktunarbröltinu!

08/05/2025

Langaði að minna á þessa færslu sem er orðin 8 ára gömul, næstum upp á dag 🙀

Fékk nefnilega inn hildir úr hryssu sem kastaði dauðu folaldi í gær. Það var greinilegt að hildirnar höfðu komið út á réttunni en ekki röngunni, eins og þær eiga að gera. Rauður belgur í köstun kallar á mjög snör handtök. Á efri myndinni í þessari færslu sést leghálsstjarnan greinilega, en það er hún sem á að rofna og hleypa líknarbelgnum í gegn. Það sama gilti um þessar hildir sem ég skoðaði í dag.

Minni fólk á að ef það skyldi vera viðstatt köstun og sjá rauðan belg þarf í skyndi að rjúfa belginn, gjarnan með beittu áhaldi, og hleypa þannig folaldinu út sem fyrst. Samhliða þessu er ráðlagt að reyna að fá dýralækni á staðinn sem fyrst. Það þarf þó að benda á að þetta gerist oft mjög hratt og stundum er engin leið að ná að bjarga folaldinu.

Í myndaalbúminu "Hildir teknar á sumarkvöldi" hér á síðunni má sjá myndir sem ég tók af því hvernig hildirnar eiga að snúa.

13/08/2021

Úndína Ýr Þorgrímsdóttir dýralæknanemi við Kaupmannahafnarháskóla fer í haust af stað með rannsókn á tíðni magasára í íslenskum hrossum. Merin vill vekja athygli lesenda á rannsókninni því hana vantar hross í rannsóknina. Endilega kynnið ykkur þessar upplýsingar frá Úndínu og hafið samband í netfangið neðst í textanum:

"Kæru hestamenn/konur.
Ég heiti Úndína Ýr Þorgrímsdóttir og er dýralæknanemi við Kaupmannarhafnarháskóla. Ég er að skipuleggja rannsókn heima á Íslandi sem tengist lokaverkefni mínu sem ég stefni á að skrifa haustið 2021.

Markmið rannsóknarinnar er að skoða tíðni magasára í hrossum á Íslandi með skipulögðum hætti. Þetta væri fyrsta rannsókn sinnar tegundar á Íslandi en samskonar rannsóknir hafa verið gerðar víða erlendis sem sýnt hafa fram á að magasár finnst í öðrum hrossakynjum.

En þar sem við höldum íslenska hestinum svo frjálsum úti í haga þegar hann er ekki í notkun höfum við sérstöðu þegar kemur að þessari rannsókn. Þannig getum við fengið innsýn í sjúkdóminn, meðal annars vitneskju um hvernig okkar hættir við að halda hross á húsi geta haft áhrif á hann.

Þetta lokaverkefni mitt er gert í samvinnu við danskan dýralækni, Nanna Lutherson. Mér var bent á að hafa samband við hana, sem og ég gerði, þar sem hún er með yfir 15 ára reynslu við að magaspegla hross. Hún hefur rannsakað magasár í hrossum í Danmörku og á Spáni með góðum árangri og lýsti hún yfir miklum áhuga á að leiða þessa rannsókn með mér.

Ég óska þar með eftir stuðningi ykkar og samvinnu þar sem ég er að leita eftir 260 hestum í rannsóknina.

1. 200 reiðhestar óháð aldri, kyni og staðsetningu
2. 60 tryppi sem verða tekin til tamningar i haust (helst Suðurland og Norðurland 30 tryppi í hvorum landshluta)

Rannsóknin fer fram í tveimur hlutum.
Áætlað er að fyrri hluti rannsóknar (60 tryppi) verði magaspegluð fljótlega eftir að þau koma á hús í byrjun október 2021. (4-9/10/21)
Átta vikum eftir fyrstu magaspeglun (29/11/21- 4/12/21) verður aðgerðin endurtekin og niðurstöður bornar saman ásamt því að ca. 200 reiðhestar verða skoðaðir og magaspeglaðir.
Til þess að hrossið geti tekið þátt í þessari rannsókn þarf það að vera fastandi í 15-16 klst. fyrir skoðunina. Einnig þurfum við leyfi frá eigendum hrossanna til að deyfa hrossin fyrir magaspeglunina.

Ef þú/þið hefur/hafið áhuga á að taka þátt í þessari rannsókn með okkur, þér/ykkur að kostnaðarlausu þá værum við mjög þakklátar og munum senda frekari upplýsingar um verkferlið ásamt leyfisbréfi sem eigendur þurfa að skrifa undir áður en rannsóknin hefst.

Magaspeglun:
Almenn heilsufarsskoðun er framkvæmd á hrossinu.
Hrossið er deyft með léttri deyfingu.
Glenna er sett upp í munn hestsins, eins og við tannröspun, til að verja búnaðinn. Slangan frá magaspeglunartækinu er þar næst þrædd ofan í maga í gegnum nefið. Skoðunin tekur að
jafnaði 15-20 min á hest.
Eftir deyfingu er ætlast til að hrossið fái frí út daginn.
Ef magasár finnst við skoðun, sem krefst meðhöndlunar, þarft þú sjálf/ur að hafa samband við þinn dýralækni, en við getum veitt viðkomandi dýralækni þær upplýsingar sem þarf til
meðhöndlunar.

Fróðleikur:
Hesturinn er grasæta og úti í náttúrunni er hann á beit í 16-18 tíma á dag. Hann er gerður til þess að borða trefjaríkt fóður og borðar lítið í einu. Hestar eru eina dýrategundin sem framleiðir stöðugt magasýru í maganum, ólíkt okkur mannfólki og öðrum dýrum þar sem að magasýrumyndun örvast t.d. þegar við finnum lykt af mat, hugsum um mat og þegar við byrjum að borða.
Magasár í hrossum myndast út af ertingu frá magasýrum. Það myndast ójafnvægi í hlutverki magaslímhimnunnar. Þar sem munnvatn hestsins inniheldur basa (bikarbonat) er það eina sem vegur upp á móti magasýrunni og heldur þar með jafnvægi á sýrustigi magans. Þegar hrossið tyggur myndast munnvatn. Því meira gróffóður, því meiri munnvatnsmyndun. Þar sem hestar á húsi hafa ekki frjálsan aðgang að fóðri og eru fastandi í lengri tíma en æskilegt er, þá kemur þetta ójafnvægi fram milli sýru og basa sem eykur hættuna á að hrossið þrói með sér magasár.
Of mikil sýra ertir slímhúðina í maganum og eyðileggur þar með vörn hennar og það myndast sár.

Erlendar rannsóknir hafa sýnt fram á að eftirfarandi einkenni geta komið fram hjá hrossum með magasár:
-Minni matarlyst
-Verri líðan og þyngdartap
-Verri frammistaða
-Mattur feldur
-Breytt atferli (ósátt/ur/pirruð/pirraður/ekki sammvinnuþýð/ur)
-Neikvæð hegðun
-Niðurgangur
-Bítur í innréttingar
-Getur sýnt hrossasóttar einkenni

Það er mjög erfitt að greina magasár eingöngu með því að horfa á hestinn. Blóðprufur og saursýni gefa því miður engar ábendingar.
Til þess að fá endanlega greiningu á magasári þarf að framkvæma magaspeglun á hrossinu.

Ef þú/þið hafið áhuga og tök á þvi að taka þátt í þessari rannsókn með okkur værum við mjög þakklátar og biðjum ykkur um svara eftirfarandi spurningum til þess að við getum byrjað að undirbúa þetta ferli sem rannsóknin er.

Spurningar til tryppaeiganda:
Hvað reiknar þú/þið með mörgum hrossum í frumtamningu hjá þér/ykkur haustið 2021?

Hvenær er algengast að þú/þið hefjið frumtamningar að hausti til?

Hversu langt er frumtamningartímabilið hjá þér/ykkur?

Eru hrossin inná húsi eða úti á meðan frumtamningu stendur, þ.e.a.s koma bara inná hús nokkra klst. á dag á meðan tamningu stendur yfir?

Hvar á landinu ert þú/þið staðsett?

Spurningar til reiðhestaeiganda:
Hvenær reiknar þú/þið með að taka inn hesta?

Hvar á landinu ert þú/þið staðsett/ur?

Stefnt er að því að velja nokkrar staðsetningar á landinu þar sem skoðunin verður framkvæmd allt eftir áhuga á þátttöku og munu þær verða kynntar þegar nær dregur. Þátttakendur fá þá möguleika á að velja staðsetningu allt eftir hvað hentar best.
Vinsamlegast hafið samband við þetta netfang.

lokav.magasar21@gmail.com

Kær kveðja
Úndína Ýr Þorgrímsdóttir"

02/01/2021

15/08/2020

Svaki frá Miðsitju, góður samstarfsfélagi minn er allur, hans verður sárt saknað. Í níu ár hefur hann sinnt hryssum sem voru í meðhöndlun hjá mér, með góðum árangri og fæðingu margra gæðinga. Nú er það tímabil á enda og ég mun sakna hans mikið.

24/04/2019

Þessi eldpipar var búinn að bíða fullskapaður en grænn í á aðra viku þar til kom sólardagur nú um páskana, þá varð hann rauður á nokkrum klukkustundum.

Þetta er eitt dæmi úr plönturíkinu um það hversu áhrifaríkt sólarljósið getur verið.

Ég hef áður fjallað um hér hvernig hægt er að hafa áhrif á það að hryssur byrji að ganga að vori með því að auka birtumagn og hvetja þannig innkirtlakerfið til að hefja starfsemi eggjastokkanna það árið.

Undanfarna mánuði hef ég þó velt þessu mikið fyrir mér vegna skorts á sólarljósi hér sunnanlands síðasta sumar og þess hvaða áhrif sá skortur gæti hafa haft.

Þegar skoðaðar eru mánaðarlegar samantektir frá Veðurstofunni árið 2018 má sjá að sólskinsstundir á því sem á að heita bjartasti tími ársins (júní og júlí) voru skammarlega fáar eða 70 og 90 samanborið við ca 176 stundir pr mánuð í meðalári. Annað sem kom líka á óvart var að í mars höfðu verið 152 sólskinsstundir, sem er miklu meira en í meðalári upp á 110 stundir. Þarna á milli eru svo apríl og maí þar sem sólskinsstundir voru í færra lagi en voru ekki langt undir meðaltali.

Í svona árferði, þar sem mars er einstaklega bjartur, gætu hryssur verið byrjaðar að ganga snemma það árið, en hættan er svo að þegar kæmi fram í júní-júlí væru birtuskilyrðin eins og komið væri fram í október og hryssurnar styttu því frjósemisbilið sem því næmi. Nú eru hryssur eins misjafnar og þær eru margar, svo ekki er hægt að alhæfa, en þetta hefur ábyggilega haft áhrif á einhverjar hryssur í fyrra, eins og ég varð líka vör við.

Því til sönnunar að einhverjar hryssur voru komnar snemma í gang í fyrra, fæddist hann Þorri litli, sem ég sagði frá um daginn, í febrúar, undan ungri hryssu sem þá var á útigangi og því ekki útsett fyrir rafmagnsljósum og ekki komin í afturbata.

Ég held áfram að grúska í þessu og reyni að fá gögn um styrk sólarljóss þessa mánuði, enda segja sólskinsstundir og skýjahula ekki alla söguna þó þau gefi sterkar vísbendingar. Til að sýna ástandið í júní 2018 á myndrænan hátt set ég líka hérna súlurit sem ég fékk á www.vedur.is yfir sólskinsstundir dag fyrir dag þann mánuðinn. Skammarlegt alveg!

20/02/2019

Kynnið vinum og kunningjum sem ferðast milli landa í hestamennsku og hrossapælingum þennan mikilvæga boðskap

Stöndum vörð um heilbrigði íslenska hestsins og virðum smitvarnir!