20/04/2026
👨🏻⚕️ ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត
( Prostate Cancer )
ក្រពេញប្រូស្តាត (Prostate) គឺជាសរីរាង្គតូចមួយ
ក្នុងប្រព័ន្ធបន្តពូជបុរស មានរាងដូចគ្រាប់វ៉លណាត់
( Walnut )ស្ថិតនៅក្រោមប្លោកនោម និងព័ទ្ធជុំវិញបង្ហួរនោម។
👩🏻🔬 ព័ត៌មានសំខាន់ៗអំពីក្រពេញប្រូស្តាត៖
🔸ទីតាំង: ស្ថិតនៅទាបក្នុងឆ្អឹងអាងត្រគាក
ខាងក្រោមប្លោកនោម និងនៅពីមុខរន្ធគូថ។
🔹តួនាទី (Functions):
✅ ផលិតទឹកប្រូស្តាត
ក្រពេញនេះផលិតជាតិទឹកមួយដែលជាផ្នែកនៃ
ទឹកកាម (Semen) ដែលជួយអោយ S***m រស់នៅ
បានល្អ និងចល័តបានល្អ ។
✅ ជួយការផ្ទេរទឹកកាម
នៅពេលបញ្ចេញទឹកកាម ក្រពេញប្រូស្តាតនឹង
កន្ត្រាក់ ដើម្បីជួយបញ្ជូនទឹកកាមចេញក្រៅ។
✅ទឹកដែលផលិតដោយប្រូស្តាតមានសារធាតុជួយ
ការពារនិងបង្កើនសមត្ថភាពរស់របស់ S***m។
👨🏻⚕️ ក្រពេញប្រូស្តាត÷ អាចហៅឈ្មោះដូចជា
ក្រពេញផលិតទឹកកាម, ក្រពេញសេមីណាល់។
👩🏼⚕️ បញ្ហា ឬជំងឺដែលក្រពេញប្រូស្តាតត្រូវប្រឈម👇🏻
🔹 ក្រពេញប្រូស្តាតរីកធំ (BPH): ធ្វើឱ្យពិបាកនោម
នោមញឹក ឬនោមមិនអស់។
🔹រលាកក្រពេញប្រូស្តាត (Prostatitis): បង្កឱ្យ
មានការឈឺចាប់នៅតំបន់អាងត្រគាក ឬពេលនោម។
🔹មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត: កោសិកាមិនប្រក្រតី
ដែលរីកលូតលាស់យឺតៗក្នុងក្រពេញ។
🗣️ នៅពេលនេះ យើងសូមលើកយកករណីសិក្សា
" ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត " 👏👏
ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត គឺជាជំងឺមហារីកមួយក្នុង
ចំណោមជំងឺមហារីកដែលកើតមានជាទូទៅចំពោះបុរស។
ជាធម្មតា ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតដំបូងត្រូវបាន
ចាប់ផ្តើមក្នុងក្រពេញប្រូស្តាតហើយលូតលាស់បន្តិច
ម្តងៗដែលវាមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់អ្វីធ្ងន់ធ្ងរទេ។
ខណៈពេលដែលប្រភេទមួយចំនួននៃជំងឺមហារីក
ក្រពេញប្រូស្តាតប្រហែលជាមិនត្រូវការការព្យាបាល
ឬការព្យាបាលតិចតួច។
តែប្រភេទដទៃទៀតដែលមានការរីករាលដាល និង
ឆាប់រាលដាលហើយត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ពី
អ្នកឯកទេស 👩🏼⚕️👨🏻⚕️។
នៅពេលដែលជំងឺមហារីកមានត្រឹមតែនៅក្នុងក្រពេញ
ប្រូស្តាត មិនទាន់មានការរីករាលដាលទៅសរីរាង្គផ្សេង
ទៀត អ្នកជំងឺមានឱកាសព្យាបាលបានជោគជ័យ ។
🧑🏻🏫 រោគសញ្ញា
ជាទូទៅរោគសញ្ញាមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតមិនត្រូវ
បានបង្ហាញឱ្យឃើញនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃជំងឺទេ។
ដោយសារតែបញ្ហានេះការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំក្នុង
ទម្រង់នៃការធ្វើតេស្តអេស្ត្រូសែនជាក់លាក់នៃក្រពេញ
ប្រូស្តាត Prostate-Specific Androgen (PSA)
និងការពិនិត្យតាមរន្ធគូថបែបឌីជីថល Digital Re**al Exams គឺចាំបាច់ត្រូវធ្វើដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ។
មហារីកក្រពេញប្រូស្តាតដែលធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះអាច
បណ្តាលអោយមានរោគសញ្ញា និងអាការៈដូចជា៖
🔸នោមញឹកញាប់
🔸នោមញឹកញឹកញាប់ទាំងពេលថ្ងៃ
និងពេលយប់ (រំខានដល់ ដំណេក)
🔸មានទឹកនោមហៀចេញសើមៗ រហូត
🔸នោមដាច់ៗ ឬត្រូវប្រឹងពេលនោម
🔸ឈឺចាប់ ឬឈឺផ្សាក្រហាយពេលនោម
🔸មានឈាមក្នុងទឹកនោម
🔸មានឈាមនៅក្នុងទឹកកាម
🔸ការចាប់ផ្តើមនៃការងាប់លិង្គ
🔸មានភាពមិនស្រួលឬឈឺចាប់ពេលអង្គុយ
បណ្តាលមកពីក្រពេញរីកធំ
👩🏻🔬 ប្រសិនបើជំងឺមហារីកបានរាលដាលទៅខាងក្រៅ
ក្រពេញប្រូស្តាត អ្នកជំងឺអាចមានរោគសញ្ញាដូច
ខាងក្រោម៖
🔹ឈឺចាប់ខ្នង ត្រគាក ភ្លៅ ឬឆ្អឹងផ្សេងទៀត
🔹ហើមជើង និង ប្រអប់ជើង
🔹ស្រកទម្ងន់ដោយគ្មានមូលហេតុ
🔹អស់កម្លាំង
🔹ផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការបន្ទោរបង់
Prostate-specific antigen (PSA) គឺជា
សារធាតុដែលផលិតដោយក្រពេញប្រូស្តាត។
តេស្តមួយអាចវាស់បានថាតើកំរិតសារធាតុនេះ
នៅក្នុងឈាមទាប ឬលើសពីកំរិតធម្មតា។
ប្រសិនបើកម្រិតវាកើនឡើងអាចជាការសញ្ញាប្រាប់ថា
អាចមានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត តែវាក៏មិនប្រាកដ
ថាលទ្ធផលត្រឹមត្រូវគ្រប់ករណីដែរ ហេតុនេះយើងត្រូវ
ការធ្វើការពិនិត្យបន្ថែមទៀតគឺការធ្វើកោសល្យវិច័យ ឬ
ការធ្វើកោសល្យវិច័យកោសិកាមហារីក
Circulating Tumor Cell (CTC)។
លទ្ធផលនៃ PSA អាចចង្អុលបង្ហាញអំពីស្ថានភាព
ផ្សេងទៀតដែលមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ផងដែរ ដូចជាការ
រីកធំនៃក្រពេញប្រូស្តាត (benign prostatic
hyperplasia) និងការរលាកក្រពេញប្រូស្តាត (prostatitis)។
យើងណែនាំឱ្យបុរសដែលមានអាយុលើសពី ៥០ ឆ្នាំ
សូមចាប់ផ្តើមពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ។
👩🏻🏫 មូលហេតុ
ទោះបីជាមានការស្រាវជ្រាវជាគោលដៅក៏ដោយវា
នៅតែមិនទាន់ច្បាស់ថាតើអ្វីដែលបណ្តាលឱ្យកើត
មានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate cancer)។
ដំបូងកោសិកាដែលមានសុខភាពល្អចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរ
ហើយក្លាយទៅជាខុសធម្មតាដែលបណ្តាលឱ្យពួកវាលូតលាស់និងបែងចែកយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
ការប្រមូលផ្តុំកោសិកាខុសធម្មតាបង្កើតបានជាដុំពក
ដែលរាលដាលទៅជាលិកាក្បែរនោះ ។
🧑🏻🔬 កត្តាហានិភ័យជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត
🔸កត្តាអាយុ
ហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតកើនឡើងទៅ
តាមអាយុជាពិសេសបុរសដែលមានអាយុលើសពី ៥០ ឆ្នាំ។
🔸កត្តាសញ្ជាតិ
បុរសស្បែកខ្មៅមានហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺ
មហារីកក្រពេញប្រូស្តាតជាងបុរសដទៃទៀត។
វាក៏មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។
🔸កត្តាប្រវត្តិគ្រួសារ –
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងហ្សែនមហារីក របបអាហារ របៀបរស់នៅ និងកត្តាបរិស្ថានរួមចំណែកតិចតួច
ក្នុងការបង្កើនហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺមហា
រីកក្រពេញប្រូស្តាតក្នុងគ្រួសារ។
លើសពីនេះទៅទៀតប្រសិនបើសមាជិកគ្រួសារច្រើន
មានជំងឺមហារីកដូចគ្នា ឬពាក់ព័ន្ធនឹងជំងឺមហារីកនៅ
អាយុតិចជាង ៥០ ឆ្នាំវាអាចជាជំងឺមហារីកតំណពូជ
ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន
ដែលត្រូវបានទទួលពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។
🔸 ការផ្លាស់ប្តូរហ្សែន
ហ្សែនផ្សេងទៀតរួមមាន HPC1, HPC2, HPCX,
CAPB, ATM, FANCA, HOXB13 និង ហ្សែន
ជួសជុលមិនត្រូវគ្នាអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើង
ហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត ។
🔸ការប៉ះពាល់នឹងសារធាតុគីមី
មានការសិក្សាមួយចំនួនបង្ហាញពីការកើនឡើង
ហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត ចំពោះ
បុរសដែលត្រូវបានប៉ះពាល់នឹងប្រភេទមួយចំនួន
នៃសារធាតុគីមីដូចជា ភ្នាក់ងារពណ៌ទឹកក្រូច
គីមីកសិកម្មនិងផលិតផលចំហេះ ។
🔸 ភាពធាត់ – ការលើសទម្ងន់
ការធាត់ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងជំងឺមហារីក
ជាច្រើនរួមទាំងជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតផងដែរ។
យោងតាមការសិក្សាជាច្រើនបង្ហាញថាមានទំនាក់ទំនង
រវាងអាកប្បកិរិយាបរិភោគ និងមហារីក ។
🧑🏻🏫 ដំណាក់កាល
ផែនការព្យាបាលជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតត្រូវ
បានកំណត់ដោយពេលវេលាដែលអ្នកបានធ្វើរោគ
វិនិច្ឆ័យនិងថាតើជំងឺមហារីកបានរាលដាលដល់កម្រិតណា។ ដើម្បីដឹងពីការរាលដាលនិងរបៀបដែលវាជះឥទ្ធិពល
ដល់អ្នកវេជ្ជបណ្ឌិតប្រើប្រព័ន្ធដែលហៅថា “Staging” ។
ប្រព័ន្ធ Gleason system ផ្តល់នូវគំរូកោសិកាទូទៅ
បំផុត (បឋម) និងគំរូកោសិកាកំរ (បន្ទាប់) ដែលត្រូវបាន
រកឃើញនៅក្នុងគំរូជាលិកានៅលើមាត្រដ្ឋានពី ១ ដល់ ៥ ។
បន្ទាប់មកពួកវាត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជាពិន្ទុGleasonរបស់អ្នកដែលប្រាប់ពួកគេយ៉ាងច្បាស់ថា
តើមហារីកមានលក្ខណៈសាហាវប៉ុណ្ណា។
ពិន្ទុទាបបំផុតសម្រាប់ជំងឺមហារីកគឺ ៦, ដែលជាមហារីក
កម្រិតទាប។ រីឯពិន្ទុ ៧ គឺជំងឺមហារីកកម្រិតមធ្យម
ចំណែកមហារីកកំរិតខ្ពស់ត្រូវបានគេរកបានពិន្ទុ ៨, ៩,
ឬ ១០។
វេជ្ជបណ្ឌិតប្រើប្រព័ន្ធ TNM ដើម្បីចូលកំណត់ដំណាក់
កាលនៃមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate gland)។
ប្រព័ន្ធនេះប្រើប្រាស់នូវទិដ្ឋភាព ៣ ផ្សេងគ្នានៃការ
លូតលាស់ដុំសាច់និងការរីករាលដាល៖
1️⃣T = tumour (ដុំសាច់មហារីក)៖
តើតំបន់មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត
(Prostate gland)មានទំហំប៉ុនណា?
2️⃣N = nodes (កូនកណ្តុរ)៖ តើវាបានរាលដាល
ដល់កូនកណ្តុរណាមួយទេ? បើដូច្នេះតើនៅឆ្ងាយប៉ុណ្ណា?
3️⃣ M = metastasis:
តើជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាតរីករាលដាលដល់
ឆ្ងាយកំរិតណា?
វេជ្ជបណ្ឌិតរួមបញ្ចូលគ្នានូវលទ្ធផលនៃប្រព័ន្ធ TNM ជាមួយនឹងពិន្ទុ Gleason និងការធ្វើតេស្តកម្រិត PSA
ដើម្បីសំរេចលើការដាក់ជាក្រុមតាមដំណាក់កាល។
ប្រព័ន្ធនេះប្រើលេខរ៉ូម៉ាំងពី I (កម្រិតទាបបំផុត) ដល់ IV (កម្រិតខ្ពស់បំផុត) ។ កម្រិតនៃដំណាក់កាលជួយឱ្យ
គ្រូពេទ្យជ្រើសរើសវិធីព្យាបាលដែលល្អបំផុតសម្រាប់អ្នក។
🧑🏻🔬 ការព្យាបាល
ចំពោះអ្នកជំងឺដែលបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជំងឺ
មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត វេជ្ជបណ្ឌិតរបស់អ្នកនឹង
ធ្វើការជាមួយអ្នកដើម្បីរៀបចំផែនការព្យាបាលដែល
ផ្តល់ឱ្យអ្នកនូវឱកាសខ្ពស់បំផុតនៃការព្យាបាលដោយជោគជ័យ ព្រមទាំងការគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់និងថែ
រក្សាមុខងារក្រពេញប្រូស្តាត។
ការពិពណ៌នានៃជម្រើសនៃការព្យាបាលទូទៅ
បំផុតចំទាំង4សម្រាប់ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត
(Prostate cancer)ដែលមានដូចជាការវះកាត់
ការព្យាបាលដោយកាំរស្មី ការព្យាបាលដោយប្រើគីមី
ការព្យាបាលដោយអរម៉ូនមានដូចខាងក្រោម 👇🏻
1️⃣ ការវះកាត់
ការវះកាត់គឺជាការកាត់ក្រពេញប្រូស្តាតនិងជាលិកាដែល
នៅជុំវិញដែលមានសុខភាពល្អចេញហើយត្រូវបានអនុវត្តដោយអ្នកជំនាញខាងវះកាត់ដែលជាអ្នកជំនាញខាងវះកាត់ប្រព័ន្ធតម្រងនោម អ្នកជំនាញខាងព្យាបាលជំងឺមហារីក
ដោយប្រើការវះកាត់។
ប្រភេទនៃការវះកាត់ដែលបានប្រើនឹងអាស្រ័យលើដំណាក់កាលនៃជំងឺ សុខភាពទូទៅរបស់អ្នកជំងឺ និងកត្តា
ហានិភ័យផ្សេងៗទៀត។
ជម្រើសធម្មតារួមមាន Radical Prostatectomy,
Open Radical Prostatectomy, និង Laparoscopic (Robotically Assisted) Radical Prostatectomy។
2️⃣ ព្យាបាលដោយកាំរស្មី វិទ្យុសកម្ម
ការប្រើប្រាស់វិទ្យុសកម្មអ៊ីដ្រូសែន ឬហ្វូថុនដើម្បី
សម្លាប់កោសិកាមហារីក។
វាដំណើរការដោយការបំផ្លាញឌីអិនអេកោសិកាមហារីក
(ប្លង់មេហ្សែនរបស់កោសិកាមហារីក) ។
អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺកោសិកាគោលដៅត្រូវស្លាប់
ដោយគ្មានការលូតលាស់ ឬចម្លងដោយខ្លួនឯង។
ការព្យាបាលនឹងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអ្នកជំនាញ
ផ្នែកកាំរស្មីវិទ្យុសកម្ម វេជ្ជបណ្ឌិតដែលមានជំនាញ
ក្នុងការផ្តល់ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីដើម្បីព្យាបាលជំងឺមហារីក។
ប្រភេទសំខាន់ៗនៃការព្យាបាលដោយកាំរស្មីដែលត្រូវ
បានប្រើដើម្បីព្យាបាលជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត
(Prostate cancer)រួមមាន៖
🔹 ការព្យាបាលដោយកាំរស្មីខាងក្រៅ
(External-beam radiation therapy)
🔹ការព្យាបាលតាមបែប Brachytherapy
🔹 ការព្យាបាលដោយប្រើ IMRT
( Intensity-Modulated radiation Therapy )
🔹 ការព្យាបាលដោយប្រើ Proton therapy
3️⃣ ការព្យាបាលដោយប្រើគីមី
នេះគឺជាការប្រើថ្នាំដើម្បីបំផ្លាញកោសិកាមហារីក
ជាធម្មតាវាជាការបញ្ចប់សមត្ថភាពក្នុងការលូតលាស់
និងបែងចែកនៃកោសិកាមហារីក។
ការព្យាបាលដោយប្រើគីមីជាទូទៅត្រូវបានផ្តល់
ដោយគ្រូពេទ្យឯកទេសខាងវេជ្ជសាស្ត្រដែលជា
វេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញខាងព្យាបាលជំងឺមហារីកដោយប្រើថ្នាំ។
ការព្យាបាលដោយប្រើគីមីតាមប្រព័ន្ធទៅដល់កោសិកាមហារីកពាសពេញរាងកាយតាមរយៈចរន្តឈាម។
ការព្យាបាលដោយប្រើគីមីត្រូវបានបញ្ជូនតាមបំពង់
ដែលចាក់បញ្ចូលតាមសរសៃឈាមដោយប្រើម្ជុល។
ជាពិសេសវាត្រូវបានបង្ហាញថាអាចជួយអ្នកជំងឺដែល
មានហានិភ័យខ្ពស់នៃការកើតឡើងវិញនៃជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate cancer)និងមហារីក
ក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate gland)បែបរីករាលដាល។
ការព្យាបាលដោយប្រើគីមីជាធម្មតាមានចំនួនវដ្ត
ជាក់លាក់ដែលបានផ្តល់ឱ្យក្នុងរយៈពេលកំណត់។
4️⃣ ការព្យាបាលដោយអរម៉ូន
ដោយសារអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូនជាឥន្ធនៈដ៏សំខាន់
សម្រាប់ការលូតលាស់កោសិកាមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត។
វាជាគោលដៅរួមសម្រាប់ការព្យាបាល។
ការព្យាបាលដោយអរម៉ូនបឋម ត្រូវបានគេស្គាល់ថា
ជា Androgen Deprivation Therapy [ADT])
គឺជាផ្នែកមួយនៃស្តង់ដារនៃការថែរក្សាជំងឺមហារីក
ក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate cancer)កម្រិតខ្ពស់។
ADTត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីរារាំងអ័រម៉ូនតេស្តូស្តេរ៉ូន
ដោយផ្ទាល់ពីការធ្វើសកម្មភាពនៃមហារីកក្រពេញ
ប្រូស្តាត(Prostate gland)និង / ឬត្រូវបានផលិតដំបូង។
វាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ដូចជាបន្ថយល្បឿននៃការ
លូតលាស់មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត(Prostate gland)។
គុណវិបត្តិនៃ ADT គឺវាបណ្តាលឱ្យមានផល
ប៉ះពាល់ចំពោះអ្នកជំងឺស្ទើរតែទាំងអស់ ដូចជាការ
បាត់បង់ដង់ស៊ីតេនៃឆ្អឹង ការក្តៅក្រហាយ ការផ្លាស់ប្តូរ
អារម្មណ៍ ការងាប់លិង្គ និងការឡើងទម្ងន់ ៕
#មនុស្សឆ្លាតសង្វាតសុខភាព
#សុខភាពល្អចាប់ផ្ដើមពីអ្នក
#សុខភាពល្អអនាគតបវររុងរឿង
