11/08/2021
#និយមន័យ Amenorrhea
Amenorrhea ជាអវត្តមានការមករដូវ ឬនិយាយអោយខ្លី គឺការបាត់រដូវប្រចាំខែរបស់ស្ត្រី និង នារីគ្រប់វ័យនៃការបន្តពូជ។ តាមធម្មជាតិនៃស្រ្តី ការបាត់រដូវតែងតែកើតឡើងជាទូទៅ អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ ស្រ្តីបំបៅដោះកូន នៅវ័យកុមារមិនទាន់ពេញវ័យ និងវ័យចំណាស់អស់រដូវ។ ជាក់ស្តែង ការអវត្តមាននូវរដូវរបស់ស្ត្រីចែកចេញជា ពីរផ្នែក :
⁃ ផ្នែកទី១ (Primary amenorrhea) :
គឺស្ត្រីដែលមានអាយុ ១៨ ឆ្នាំ តែមិនទាន់ចាប់ផ្តើមមានរដូវ។ ជាទូទៅស្ត្រីច្រើនតែមានរដូវរបស់ពួកគេនៅអាយុ ១២ ឆ្នាំ។
⁃ ផ្នែកទី២ (Secondary amenorrhea) :
គឺបណ្តាលមកពីការរំខានពីផ្នែកខួរក្បាល (hypothalamus and pituitary gland) ដែលការបាត់រដូវនេះ អាចរាប់បានចាប់ពី៣ខែឡើងទៅ បន្ទាប់ពីគាត់មានរដូវពីមុនធម្មតាមក ឬក៏ចាប់ពី៩ខែឡើងទៅ បន្ទាប់ពីគាត់មានរដូវដែរ តែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ឬមកមិនទៀងទាត់។
#មូលហេតុ
មូលហេតុចម្បងដែលបង្កអោយអវត្តមាននៃរដូវ គឺ:
⁃ ស្រកទម្ងន់ ឬទម្ងន់ចុះថយ
⁃ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពន្យារកំណើត ឬអ័រម៉ូនឡើងដោយសារការចាក់ថ្នាំ និងការចាក់ថ្នាំប្រព័ន្ធប្រសាទ ( Antipsychotic drug)
⁃ ការបំបៅដោះ
⁃ ជំងឺខ្សោយពោះវៀន (Celiac Disease)
⁃ ជំងឺពីកំណើត
⁃ ស្ត្រេស
⁃ ការមានផ្ទៃពោះជាដើម។
#រោគសញ្ញា
សញ្ញាដែលលេចឡើង នៅពេលស្រ្តីអវត្តមាននៃវដ្តរដូវមាន៖
⁃ ការបាត់រដូវ
⁃ ការជ្រុះសក់
⁃ ការឈឺក្បាល
⁃ ស្រវាំងភ្នែក
⁃ ឈឺចាប់ក្នុងពោះ
⁃ កើតមុន
⁃ មានភាពមួម៉ៅ តានតឹង និងឆេវឆាវ
⁃ មានអារម្មណ៍ថា មានកម្តៅភាយចេញពីខ្លួន។
#ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ
ក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យវិបត្តិនៃការមិនមករដូវនេះដំបូង គ្រូពេទ្យនឹងសាកសួរព័ត៌មានផ្សេងៗពីអ្នកជំងឺ និងធ្វើតេស្ត ដើម្បីពិនិត្យរកនូវមូលហេតុនៃការមិនមានរដូវ តាមរយៈការបូមឈាមយកទៅពិនិត្យ ការពិនិត្យមាត់ស្បូន និងការពិនិត្យរូបសាស្រ្ត (Echography, CT Scans, X-ray, MRI) ជាដើម។
#ផលវិបាក
ករណីអ្នកជំងឺមិនបានទទួលការព្យាបាលបានទាន់ពេលវេលាទេនោះ ពួកគាត់នឹងអាចប្រឈមជាមួយផលវិបាកនានាដូចជា :
⁃ វិបត្តិអត់កូន
⁃ ការពុកឆ្អឹង (Osteoporosis)
⁃ ផលរំខានផ្សេងៗលើផ្នែកអារម្មណ៍ និងផ្លូវចិត្ត។
#ការព្យាបាល
អ្នកជំងឺនឹងត្រូវព្យាបាលតាមសភាពជំងឺ បន្ទាប់ពីបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ហើយ ដោយការប្រើថ្នាំលេប និង ធ្វើការតាមដានជាចំាបាច់ទៅតាម វេជ្ជបញ្ជារបស់គ្រូពេទ្យជំនាញ៕
#អាយុឃែរ សេវាកម្មថែទាំអ្នកជំងឺ និង មនុស្សចាស់តាមផ្ទះ ២៤ម៉ោង.