31/10/2025
සැබෑ ලෝක අත්දැකීම් කුඩා දරුවන් තුළ ගැඹුරු බුද්ධියක් ගොඩනඟන්නේ කෙසේද?
කුඩා දරුවෙකුගේ මොළය ස්පොන්ජියක් වැනිය — වචන සහ කරුණු පමණක් නොව, අත්දැකීම්ද පහසුවෙන් උකහා ගනී.
ඔබේ දරුවා ස්පර්ශ කරන, රස බලන, සුවඳ විදින, චලනය වන සහ ගවේෂණය කරන තරමට, ඔවුන්ගේ මොළය ශක්තිමත් සහ වඩාත් සම්බන්ධ වේ.
ඔබ සමඟ ආහාර පිසීම, ශාකවලට වතුර දැමීම හෝ උද්යානය හරහා ඇවිදීම වැනි වඩාත් වටිනා සැබෑ ලෝක අත්දැකීම් තිර හෝ ෆ්ලෑෂ් කාඩ්පත් වලින් ලබා ගත නොහැකි ආකාරයේ බුද්ධියක් කුඩා දරුවන් තුළ ගොඩනංවයි.
ඔවුන් මෙම සැබෑ ලෝක අත්දැකීම තුළින්, ජීවිත කාලය පුරාම ඉගෙනීමේ අත්තිවාරම් වන කුතුහලය, ගැටළු විසඳීම, නිරීක්ෂණය සහ චිත්තවේගීය අවබෝධය වර්ධනය කරයි.
“ගැඹුරු බුද්ධිය/Deeper Intelligence” යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?
✴️ගැඹුරු බුද්ධිය යනු අකුරු හෝ අංක ඉක්මනින් කටපාඩම් කිරීම නොවේ.
එය දරුවෙකුට අදහස් සම්බන්ධ කළ හැකි ආකාරය, රටා තේරුම් ගත හැකි ආකාරය සහ නව ආකාරවලින් දැනුම යෙදිය හැකි ආකාරය පිළිබඳ වේ.
කුඩා දරුවන් සඳහා, මෙය විදිධ කාර්යයන් ප්රායෝගිකව සිදු කිරීම හරහා වර්ධනය වේ — ඔවුන්ගේ ඇඟිලි අතර වැලි දැනීම, ජලය ගලා යන ආකාරය නැරඹීම, තණකොළ සහ වැලි පොළව මත බෝලයක් වෙනස් ලෙස ගමන් කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීම වැනි.
මෙම අත්දැකීම් ස්නායුක ජාල (neural networks)සාදයි— එනම්,ඉන්ද්රියන්, ක්රියා සහ සිතුවිලි අතර සම්බන්ධතා පසුව ඉහළ මට්ටමේ චින්තනයට සහාය වේ.
සැබෑ ලෝක අත්දැකීම් බුද්ධිය ගොඩනඟන ආකාරය
1. සැබෑ ලෝක අත්දැකීම බහු ඉන්ද්රියන් සක්රීය කරයි.
ඔබේ කුඩා දරුවා ඔබට පෑන්කේක් සෑදීමට උදව් කරන විට, ඔවුන් දකී, සුවඳ, ස්පර්ශය සහ රස බලයි.
එක් එක් ඉන්ද්රිය මොළයේ වෙනස් කොටසක් සක්රීය කරයි, අත්දැකීම වඩාත් අමතක නොවන අවස්ථාවන් සහ අර්ථවත් කරයි.
💡 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි?: බහු-සංවේදක අත්දැකීම් මතකය සහ අවබෝධය වැඩි දියුණු කරන ශක්තිමත්, නම්යශීලී මොළයේ මාර්ග ගොඩනඟයි.
2. ඔවුන් හේතුව සහ බලපෑම ඉගෙන ගනී.
දරුවෙකු ඕනෑවට වඩා ජලය වත් කර එය වැගිරෙන විට හෝ වැටෙන කුළුණක් ගොඩනඟන විට, ඔවුන් භෞතික විද්යාව, තර්කනය සහ ගැටළු විසඳීම ඉගෙන ගනී.
💡 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි: සැබෑ ප්රතිඵල පාඩම් වලට වඩා තර්කනය සහ අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව උගන්වයි.
3. චිත්තවේගීය බුද්ධිය ගොඩනඟයි
මිතුරෙකු අඬන ආකාරය දැකීම, ශාකයකට වතුර දැමීමට උදව් කිරීම හෝ ක්රීඩා පිටියේ මාරුවෙන් මාරුවට අවස්ථා ගැනීම සංවේදනය, ඉවසීම සහ ඉදිරිදර්ශනය උගන්වයි - මේවා කිසිදු තිරයකට ඉගැන්විය නොහැකි පාඩම් වේ.
💡 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි: චිත්තවේගීය අවබෝධය තීරණ ගැනීමේ සහ සමාජ බුද්ධියේ හදවතයි.
4. අත්දැකීම් හරහා මතකය ශක්තිමත් කරයි
සැබෑ සිදුවීම් සමඟ සම්බන්ධ මතකයන් - කුකීස් පිළිස්සීම, සත්වෝද්යානය නැරඹීම - කටපාඩම් කළ කරුණු වලට වඩා ගැඹුරින් දරුවන්ගේ මතකයේ ගබඩා වේ.
මොළය එම අවස්ථා හැඟීම්, සුවඳ සහ ස්පර්ශයට සම්බන්ධ කරයි, ඒවා මතක තබා ගැනීම පහසු කරයි.
💡 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි: අත්දැකීම් සහිත ඉගෙනීම දිගුකාලීන මතකය සහ නම්යශීලී චින්තනය වැඩි දියුණු කරයි.
5. ස්වාධීන චින්තනය පෝෂණය කරයි
කුඩා දරුවන් තනිවම ආරක්ෂිතව ගවේෂණය කරන විට - blocks ගොඩගැසීම, ජලය වත් කිරීම හෝ කෘමීන් නිරීක්ෂණය කිරීම හරහා ඔවුන් තේරීම් කිරීමට, අදහස් පරීක්ෂා කිරීමට සහ ස්වයං-නිවැරදි කිරීම් සිදු කිරීමට ඉගෙන ගනී.
💡 එය වැදගත් වන්නේ ඇයි: ස්වාධීන ගවේෂණය නිර්මාණශීලීත්වයේ සහ විශ්වාසයේ පදනමයි.
කුඩා දරුවන් හට එදිනෙදා සැබෑ ලෝක ඉගෙනුම් අදහස්;
🌳 ස්වභාවධර්මයේ ඇවිදීම:
ඔබ දකින දේ ගැන කතා කරන්න - “කොළ වර්ණය වෙනස් වෙමින් පවතී,” “ඒ පර්වතය රළු බවක් දැනේ.”
🍪 එක්ව ආහාර පිසීම:
ඔබේ දරුවාට අමුද්රව්ය කලවම් කිරීමට, වත් කිරීමට හෝ ගණන් කිරීමට ඉඩ දෙන්න. ඉවුම් පිහුම් ගණිතය, අනුපිළිවෙල සහ ඉවසීම උගන්වයි.
🪴 ගෙවතු වගාව:
ශාකයක් රැකබලා ගැනීම කාලයත් සමඟ වර්ධනය, වගකීම සහ හේතු-ඵල චින්තනය පෙන්නුම් කරයි.
🚗 Grocery shopping චාරිකා:
වර්ණයෙන් හෝ හැඩයෙන් අයිතම සොයා ගැනීමට ඔබේ සිඟිති දරුවාගෙන් උදව් ඉල්ලන්න. මුල් ගණිත කුසලතා වර්ග කිරීම සහ වර්ගීකරණය කිරීම වර්ධනය වේ.
🏗️ ගොඩනැගීමේ ක්රීඩාව/Building Play:
පෙට්ටි, blocks හෝ ප්රතිචක්රීකරණය කළ හැකි ද්රව්ය භාවිතයෙන් ගොඩගැසීම, සමතුලිත කිරීම හෝ ඉදිකිරීම - සැබෑ ඉංජිනේරු ක්රීඩාව.
🧺 ගෘහස්ථ කාර්යයන්:
රෙදි සේදීම, මේසය සැකසීම හෝ හැළුණු ද්රව්ය පිස දැමීම පිළිවෙල, ස්වාධීනත්වය සහ අවධානය උගන්වයි.
සැබෑ ලෝක ඉගෙනීම පිටුපස ඇති විද්යාව.
ළමා සංවර්ධන පර්යේෂකයන් මෙය "embodied cognition" ලෙස හඳුන්වයි - සිතීම මොළයේ පමණක් නොව ශරීරයේ චලනය සහ ලෝකය සමඟ අන්තර්ක්රියා හරහා සිදුවන බවට අදහසකි.
කුඩා දරුවන් ගවේෂණය කරන විට, ඔවුන් "සෙල්ලම් කිරීම" පමණක් සිදු නොකරයි - ඔවුන් වර්ධනය කරන්නේ,
➡️අවකාශීය තර්කනය
➡️අවධානය පාලනය
➡️භාෂා අවබෝධය
➡️විධායක කාර්යය (සැලසුම් කිරීම, මතක තබා ගැනීම සහ අනුවර්තනය වීම)
✴️සැබෑ ලෝක ක්රීඩාව සියලු වර්ගවල බුද්ධිය සඳහා ශක්තිමත් පදනමක් නිර්මාණය කරයි - අධ්යයන, චිත්තවේගීය සහ නිර්මාණාත්මක.
දෙමාපියන් සඳහා උපදෙස්
✅ සැබෑ ලෝක ඉගෙනීම් වලදී සිදු වන අවුල්/අපිරිසිදු වීම් වලට ඔව් කියන්න.
✅ ඔබේ දරුවාගේ මඟ පෙන්වීම අනුගමනය කරන්න. කුතුහලය ගැඹුරුම අවබෝධය ලබා දෙයි.
✅ විවෘත ප්රශ්න අසන්න. “ඔබ සිතන්නේ කුමක්ද…?”
✅ එකට එක්ව මෙනෙහි කරන්න. ඔවුන් දුටු හෝ සොයාගත් දේ ගැන කතා කරන්න.
✅ හුරුපුරුදු ක්රියාකාරකම් නැවත කරන්න. සෑම පුනරාවර්තනයක්ම මොළයේ සම්බන්ධතා ශක්තිමත් කරයි.
🌱අවසාන අදහස
සැබෑ බුද්ධිය පැමිණෙන්නේ කටපාඩම් කිරීමෙන් නොවේ - එය අත්විඳීමෙන් වර්ධනය වේ.
සෑම වැටීමක්ම, නැගීමක් සහ සිනහවක්ම ඔබේ කුඩා දරුවාට ඔවුන්ගේ ලෝකය වඩාත් පොහොසත් ආකාරවලින් සම්බන්ධ කිරීමට උපකාරී වේ.
ඔබ ඔබේ දරුවාට සැබෑ ලෝකයේ අවස්ථා ගවේෂණය කිරීමට - නිදහසේ, ආරක්ෂිතව සහ ප්රීතියෙන් - ලබා දෙන විට ඔබ ඔවුන්ට කුතුහලයෙන්, නිර්මාණශීලීව සහ ගැඹුරු බුද්ධිමත් මනසක් ගොඩනැගීමට උදව් කරයි.
Shyamini Liyanage,
Brain Bear.
25.10.2025
