05/01/2026
Acute Fatty Liver In pregnancy
🔻ගර්භණී සමයේදී ඇතිවිය හැකි ඉතාමත් බැරෑරුම් සහ කලාතුරකින් දක්නට ලැබෙන රෝගී තත්වයක් වන "ගර්භණී සමයේ ඇතිවන උග්ර මේද අක්මාව" (Acute Fatty Liver of Pregnancy - AFLP) පිළිබඳව ඔබව දැනුවත් කිරීමට මෙම ලිපිය සකස් කළෙමු.
🔻මෙය මවගේ සහ දරුවාගේ ජීවිතවලට පවා තර්ජනයක් විය හැකි බැවින්, රෝග ලක්ෂණ කලින් හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.
මොකක්ද මේ AFLP කියන්නේ?
🔻ගර්භණී කාලයේ අවසාන මාස කිහිපය තුළ (සාමාන්යයෙන් 3 වන ත්රෛමාසිකයේදී) අක්මා සෛල තුළ මේදය තැන්පත් වීම නිසා අක්මාවේ ක්රියාකාරිත්වය අඩපණ වීම මෙහිදී සිදු වේ.
🔻මෙය දළ වශයෙන් ගැබ්ගැනීම් 7,000 ත් 15,000 ත් අතරින් එක් අයෙකුට වැළඳිය හැකි දුර්ලභ තත්වයකි.
ප්රධාන රෝග ලක්ෂණ
🔸බොහෝ විට මෙම රෝග ලක්ෂණ සාමාන්ය අපහසුතාවන් ලෙස වරදවා වටහා ගැනීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් පහත ලක්ෂණ ගැන විමසිලිමත් වන්න:
🔸අධික තෙහෙට්ටුව: සාමාන්යයට වඩා දැනෙන දැඩි වෙහෙසකාරී බව.
🔸නිතර ඇතිවන ඔක්කාරය සහ වමනය: ගැබ්ගැනීමේ මුල් කාලයේ මෙන් නොව, අවසාන කාලයේදී මෙය ඇතිවීම අවදානම් සහගතයි.
🔸උදරයේ ඉහළ දකුණු පස වේදනාව: අක්මාව පිහිටා ඇති ප්රදේශයේ ඇතිවන තද බල අපහසුව.
🔸කහ පැහැ වීම (Jaundice): ඇස්වල සුදු ඉංගිරියාව සහ සම කහ පැහැයට හැරීම.
🔸 සිහිය මදක් අඩුවීම හෝ දැඩි හිසරදය.
මෙය වැළඳීමට වැඩි අවදානමක් ඇත්තේ කාටද?
🔹පළමු වරට මවක් වීමට සූදානම් වන අයට.
🔹පිරිමි දරුවෙකු කුසෙහි දරන මවුවරුන්ට.
🔹නිවුන් හෝ බහු දරුවන් ලැබීමට සිටින මවුවරුන්ට.
🔹සිරුරේ බර අඩු (Underweight) මවුවරුන්ට.
ප්රතිකාර සහ කළ යුතු දේ
මෙම රෝග ලක්ෂණ පවතී නම් වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතුය. රුධිර පරීක්ෂණ සහ ස්කෑන් පරීක්ෂණ මගින් රෝගය තහවුරු කරගත් පසු:
⚠️කඩිනම් ප්රසූතිය: මවගේ සහ දරුවාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා වහාම දරුවා ප්රසූත කිරීමට වෛද්යවරුන් තීරණය කරනු ඇත.
⚠️දැඩි සත්කාර: ප්රසූතියෙන් පසු අක්මාවේ ක්රියාකාරිත්වය යථා තත්ත්වයට පත්වන තුරු මවට දැඩි සත්කාර ඒකකයේ (ICU) ප්රතිකාර අවශ්ය විය හැකිය.
❤️🩹 මතක තබා ගන්න: කල්තියා හඳුනා ගැනීමෙන් මවට සහ දරුවාට සිදුවිය හැකි මාරාන්තික අවදානම සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත හැකිය. ගර්භණී සමයේදී දැනෙන ඕනෑම අසාමාන්ය අපහසුතාවයක් පිළිබඳව වහාම ඔබේ පවුල් සෞඛ්ය සේවිකාව හෝ වෛද්යවරයා දැනුවත් කරන්න.
මෙම ලිපිය තවත් මවකට උපකාරී විය හැකි බැවින් share කිරීමට අමතක නොකරන්න! 🌸
ඔබට මේ සම්බන්ධව රුධිර පරීක්ෂණ වාර්තා (Blood reports) පිළිබඳව හෝ වැඩිදුර විස්තර දැනගැනීමට අවශ්යද?
මෙම රෝගී තත්වය නිවැරදිව හඳුනා ගැනීමට වෛද්යවරුන් ප්රධාන වශයෙන් කරුණු 3ක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි:
1. රුධිර පරීක්ෂණ (Blood Reports) මගින් හඳුනා ගැනීම
AFLP තත්ත්වයකදී රුධිර පරීක්ෂණ වාර්තාවල දැකිය හැකි ප්රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් තිබේ:
* Liver Enzymes (SGOT/AST සහ SGPT/ALT): මේවා සාමාන්ය මට්ටමට වඩා ඉතා ඉහළ අගයක් ගනී.
* Bilirubin: රුධිරයේ බිලිරුබින් මට්ටම ඉහළ යාම නිසා ඇස් සහ සම කහ පැහැ වේ.
* Glucose Level: රුධිරයේ සීනි මට්ටම ඉතා පහළ බැසීම (Hypoglycemia) මෙහි භයානක ලක්ෂණයකි.
* Platelets: රුධිර පට්ටිකා ප්රමාණය අඩු විය හැක.
2. ස්කෑන් පරීක්ෂණ (Imaging)
අල්ට්රා සවුන්ඩ් (Ultrasound) හෝ CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් මගින් අක්මාවේ මේදය තැන්පත් වී ඇති ආකාරය වෛද්යවරුන් පරීක්ෂා කරයි.
3. මවට සහ දරුවාට සිදුවිය හැකි බලපෑම
ප්රතිකාර ප්රමාද වුවහොත් මවගේ වකුගඩු අකර්මණ්ය වීම හෝ රුධිරය කැටි ගැසීමේ පද්ධතියේ දෝෂ (DIC) ඇති විය හැක. දරුවාට ලැබෙන ඔක්සිජන් සහ පෝෂණය අඩුවීම නිසා දරුවාගේ ජීවිතයටද බලපෑම් එල්ල වේ.
මෙය නැවත ඇතිවිය හැකිද?
බොහෝ මවුවරුන්ට පළමු ප්රසූතියෙන් පසු අක්මාව සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත් වේ. නමුත් මීළඟ ගැබ්ගැනීමේදීද මෙවැනි තත්ත්වයක් ඇතිවීමට සුළු ඉඩකඩක් පවතින බැවින්, ඊළඟ වතාවේදී මුල සිටම විශේෂඥ වෛද්ය අධීක්ෂණය යටතේ සිටීම අනිවාර්ය වේ.
වැදගත්:
AFLP රෝගය "ප්රී-එක්ලැම්ප්සියාව" (Pre-eclampsia) හෝ "HELLP Syndrome" වැනි අනෙකුත් ගැබ්ගැනීමේ සංකූලතා සමඟ බොහෝ සෙයින් සමාන විය හැකිය. එම නිසා ස්වයං විනිශ්චයකට එළඹෙන්නේ නැතිව වහාම වෛද්ය පරීක්ෂණවලට යොමුවන්න.
ඔබට මෙම රෝගී තත්ත්වයේ රෝග ලක්ෂණ හෝ ඒ සඳහා බලපාන ජානමය හේතු (LCHAD deficiency) පිළිබඳව තවදුරටත් දැනගැනීමට අවශ්යද?
Dr Asela Amarasena
Specialist in Obstetrics and Gyneacology.
