31/01/2026
📢 Fantaro indray anio ny mahakasika ny ARBOVIROSES
❓ Inona tokoa moa no antsoina hoe ARBOVIROSES ?
Ny Arboviroses dia ireo aretina mifongatra sy mipongatra (maladies émergentes et ré-émergentes) izay mora miparitaka haingana 🚨, ary fahita matetika eny andrenivohitra (mety efa mitoetra na autochtone, mety ihany koa avy any ivelany na importés ✈️).
🦟 Arboviroses dia avy amin’ny teny hoe arbovirus (Arthropod Borne Virus), izany hoe virus na tsimokaretina azo avy amin’ny kaikitry ny moka, ary misy ihany koa azo avy amin’ny biby fiompy 🐄🐐.
Ireo karazana moka toy ny Aedes, Culex, Anophèles… no mitondra ny virus ka manaikitra sy mamindra izany amin’ny olombelona.
🌍 Misy karazany 110 ireo arbovirus mety hankarary ny olombelona maneran-tany, fa 3 no voamarina eto Madagasikara 🇲🇬 :
• Dengue
• Chikungunya
• Fièvre de la Vallée de Rift (FVR)
Araka ny voalazan’ny OMS 🏥, 4 lavitrisa ny olona mety ho tratran’ny arboviroses maneran-tany, ary mety hahatratra 5 lavitrisa amin’ny taona 2050.
🔎 AHOANA NY FISEHONY
🦟 DENGUE
Miseho ao anatin’ny 4–10 andro aorian’ny kaikitry ny moka Aedes (manaikitra amin’ny antoandro).
Soritr’aretina :
• 🌡️ Fanaviana be (40°C farafahakeliny)
• 🤕 Marary mafy ny loha sy ny voamaso
• 💪 Marary ny nofo sy ny vanintaolana
• 🤢 Misalebolebo sy mandoha
• 🔴 Aretin-koditra (tratra sy ratsambatana)
⚠️ Raha voakaikitry ny moka indray ny olona efa nitondra dengue taloha dia mety hiseho ny dengue mahery vaika :
• 🤕 Aretinkibo mahery vaika misy lio
• 🤮 Fandoavana mitohy misy lio
• 🩸 Mandeha rà ny orona sy ankanjonify
• 😮💨 Haingana ny fisefoana, reraka
• 🥤 Mangetaheta be
• ❄️ Antsatra ny hoditra
🦟 CHIKUNGUNYA
Miseho ao anatin’ny 4–8 andro aorian’ny kaikitry ny moka Aedes.
Soritr’aretina :
• 🌡️ Fanaviana (38°C farafahakeliny)
• 🦴 Marary mafy ny vanintaolana (tanana, tongotra, lohalika)
• 😣 Fahasarotana mijoro na mihetsika
• 🤕 Marary andoha
• 🤢 Misalebolebo
• 🔴 Aretin-koditra
👵👶 Ny ankamaroan’ny marary dia sitrana tanteraka, saingy mety hisy fahasarotana (maso 👁️, retsika 🧠, fo ❤️) indrindra amin’ny zokiolona sy zaza mena vava.
🐄 FVR – Fièvre de la Vallée de Rift
Azo avy amin’ny :
• 🦟 Kaikitry ny moka (Aedes, Culex, Anophèles, Mansonia)
• 🥩 Fikirakirana hena na ràm-biby marary
• 🥛 Fisotroana ronono tsy masaka tsara
Tranga tsotra (toy ny grippe) :
• 🌡️ Fanaviana tampoka
• 🤕 Marary vanintaolana sy hozatra
• 🤯 Marary andoha
• 🤢 Fandoavana
• 💡 Tahotra hazavana
⚠️ Fahasarotana :
• 👁️ Fahavoazan’ny maso (mety hitarika fahajambana)
• 🧠 Méningo-encéphalite (fanintona, fahaverezan-tsaina, koma)
• 🩸 Fièvre hémorragique (mandeha rà anatiny sy ivelany) — mety hahafaty hatramin’ny 50%
💊 FITSABOANA
• Raha tranga tsotra ➜ Fitsaboana ireo soritr’aretina fotsiny.
• Raha misy fahasarotana ➜ Fanarahamaso akaiky eny amin’ny tobimpahasalamana 🏥.
🛡️ FISOROHANA
Azo sorohana tsara ny arboviroses :
• 🚫 Misoroka fikirakirana henambiby marary
• 🧤 Manao arotanana raha voatery mikirakira
• 🧼 Manasa tanana amin’ny savony
• 🍲 Mahandro tsara hena sy ronono
• 💧 Manala rano miandrona (kapoaka, pneu…)
• 🗑️ Manadio fako
• 🪟 Mametraka lay sakana amin’ny varavarana sy varavarankely
• 🛏️ Matory anaty lay misy odimoka (indrindra zaza sy zokiolona)
• 👕 Mitafy akanjo manarona hoditra
• 🦟 Mampiasa insecticides sy fanafody mandroaka moka
• 🌿 Mamboly zavamaniry mampandositra moka (citronnelle, romarin…)
• 🏥 Manatona haingana mpitsabo raha misy trangan’aretina mampiahiahy.
📌 HAFATRA
💚 Sarobidy ny fahasalamantsika!
Andao hiaro tena sy hiaro ny ankohonantsika amin’ny alalan’ny fisorohana sy fanadiovana ny manodidina.
💯MIASA MIARAKA HO AN'NY FANOVANA, MANASITRANA NY FIRENENA.
