27/02/2026
#ရေယုန်ရောဂါကာကွယ်နည်း
HSV-1 (Herpes Simplex Virus Type 1) သည် အဓိကအားဖြင့် နှုတ်ခမ်းနှင့် ပါးစပ်တစ်ဝိုက်တွင် အရည်ကြည်ဖုများ ဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဖြစ်သည်။
၁။ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်း
ဤရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခြင်း ကြောင့်သာ ဖြစ်ပွားသည်။
👉တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု
ရောဂါပိုးရှိသူ၏ အနာ၊ အရည်ကြည်ဖု သို့မဟုတ် တံတွေးနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းမှ ကူးစက်သည်။ (ဥပမာ- အနမ်းပေးခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းချင်းထိခြင်း)။
👉ပစ္စည်းမျှဝေခြင်း
ပိုးရှိသူသုံးစွဲထားသော နှုတ်ခမ်းနီ၊ ဇွန်း၊ ခွက်၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါ၊ သွားတိုက်တံများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း။
👉ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း
HSV-1 ရှိသူသည် ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းဖြင့် အခြားသူ၏ လိင်အင်္ဂါတွင် ရေယုန်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မှတ်ချက်
ပိုးကူးစက်ခံရပြီးလျှင် ဗိုင်းရပ်စ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အာရုံကြောများထဲတွင် ပုန်းကွယ်နေတတ်ပြီး၊ ကိုယ်ခံအားကျချိန်တွင် ပြန်လည်လှုပ်ရှားကာ ရေယုန်ပြန်ပေါက်လာတတ်သည်။
၂။ မကုဘဲထားလျှင် နောက်ဆက်တွဲ ပြင်းထန်မှုများ
HSV-1 သည် များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပြန်ကောင်းတတ်သော်လည်း (၁-၂ ပတ်အတွင်း)၊ မကုသဘဲထားပါက
အောက်ပါ ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်သည်
* မျက်စိသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်း (Ocular Herpes)
အနာကိုကိုင်ပြီး မျက်စိပွတ်မိလျှင် ပိုးမျက်စိသို့ကူးစက်ပြီး မျက်ကြည်လွှာရောင်ရမ်းခြင်း၊ အနာဖြစ်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။ မကုသပါက မျက်စိကွယ်သည်အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
* ကိုယ်ခံအားနည်းသူများအတွက် အန္တရာယ်
HIV ရှိသူများ၊ ကင်ဆာဆေးကုသနေသူများတွင် ပိုးသည် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး အသည်း၊ အဆုတ်နှင့် ဦးနှောက်အမြှေးပါးများအထိ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
* ဦးနှောက်ရောင်ခြင်း (Herpes Encephalitis)
အလွန်ရှားသော်လည်း ပိုးသည် ဦးနှောက်ထဲအထိ ရောက်ရှိပြီး အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်သော ဦးနှောက်ရောင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
* အရေပြားပိုးဝင်ခြင်း
အနာကို ကုတ်ဖဲ့မိလျှင် ဘက်တီးရီးယားပိုး ထပ်ဆင့်ဝင်ရောက်ပြီး အနာများပြားခြင်း၊ ပြည်တည်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။
* မွေးကင်းစကလေးငယ်များသို့ ကူးစက်ခြင်း
ရေယုန်ပေါက်နေစဉ် ကလေးငယ်ကို အနမ်းပေးခြင်းဖြင့် ကလေးငယ်အား ကူးစက်နိုင်ပြီး အလွန်အန္တရာယ်များသည်။
၃။ ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများ (အသေးစိတ်)
HSV-1 ကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ပြန်ဖြစ်ခြင်းကို လျှော့ချရန် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်ရမည်
ကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်
✅အနာရှိသူနှင့် ထိတွေ့မှုရှောင်ပါ
ရေယုန်ပေါက်နေသူနှင့် မနမ်းပါနှင့်၊ နှုတ်ခမ်းချင်း မထိပါနှင့်။
✅ပစ္စည်းမျှဝေခြင်း ရှောင်ပါ: ဇွန်း၊ ခွက်၊ နှုတ်ခမ်းနီ၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါတို့ကို မျှဝေမသုံးပါနှင့်။
✅လက်ဆေးပါ
အနာကိုကိုင်မိလျှင် သို့မဟုတ် အနာသို့ ဆေးလိမ်းပြီးတိုင်း လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်စွာဆေးပါ။
✅ကလေးငယ်ကို အနမ်းရှောင်ပါ
အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကလေးငယ်များကို နှုတ်ခမ်းချင်းတိုက်၍ မနမ်းပါနှင့်။
ရောဂါပြန်ဖြစ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် (ပိုးရှိပြီးသားသူများအတွက်)-
✅နေရောင်ခြည်ကာကွယ်ပါ
နေရောင်ခြည်သည် ရေယုန်ပြန်ထစေသော အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ အပြင်ထွက်လျှင် နှုတ်ခမ်းဆီ (Sunscreen Lip Balm) သုံးပါ။
✅စိတ်ဖိစီးမှုလျှော့ချပါ
အနားယူပါ။
✅ကိုယ်ခံအားကောင်းအောင်နေပါ
အာဟာရပြည့်ဝအောင်စားပြီး အိပ်စက်မှုလုံလောက်အောင်ထားပါ။
✅ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေး သောက်ပါ
မကြာခဏ ပြန်ဖြစ်တတ်ပါက ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဗိုင်းရပ်စ်သတ်ဆေး
(ဥပမာ- Acyclovir) ကို ရေရှည်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ပြန်ဖြစ်နှုန်းကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။
#ပြင်းထန်သောလက္ခဏာများ (ဥပမာ- မျက်စိနာခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း) ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသပါ။
