Shwe ayar san

Home
Shwe ayar san

ကြက်မွေးမြူရေး တိုလီမိုလီ

27/03/2026

👉 ကြက်မွေးမြူရေးမှာ
အမြတ်ရသူ vs အရှုံးရသူ ကွာခြားချက် 1 ခုတည်းရှိတယ်
✔ System နဲ့လုပ်တဲ့သူ = အမြတ်
❌ အကြံမရှိဘဲလုပ်တဲ့သူ = အရှုံး

26/03/2026

အိမ်ကြက်မွေးမြူသူများ သတိထားသင့်တဲ့ ကြက်ကျောက်ရောဂါနှင့် ကာကွယ်ကုသနည်းများ

အိမ်ကြက်တွေမှာ အဖြစ်များတဲ့ ကြက်ကျောက်ရောဂါ (Fowl Pox) ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ပွားတာဖြစ်ပြီး ကူးစက်မြန်တဲ့အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီရောဂါအကြောင်း သိထားသင့်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးပါ့မယ်။

၁။ ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်း (Causes)

ကြက်ကျောက်ရောဂါဟာ Avipoxvirus လို့ခေါ်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတာပါ။ ရောဂါကူးစက်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကတော့ -

ခြင်နှင့် ပိုးမွှားများ

ရောဂါပိုးရှိတဲ့ ကြက်ကို ကိုက်ထားတဲ့ ခြင် ဒါမှမဟုတ် တခြားသွေးစုပ်ပိုးမွှားတွေကတစ်ဆင့် ကျန်းမာတဲ့ကြက်ဆီကို ကူးစက်စေပါတယ်။ ဒါဟာ အဓိက အကျဆုံး ကူးစက်နည်းလမ်းပါ။

ထိတွေ့မှု

ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ ကြက်ရဲ့ အနာဖေးတွေ၊ ထွက်တဲ့ အရည်တွေနဲ့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကနေ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။

ပတ်ဝန်းကျင်

ရောဂါပိုးရှိတဲ့ ကြက်နေထိုင်တဲ့ အိမ်၊ အစာခွက်၊ ရေခွက်တွေကနေတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။

၂။ ရောဂါလက္ခဏာများ (Symptoms)

ကြက်ကျောက်ရောဂါကို ပုံစံ (၂) မျိုးနဲ့ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

အပြင်ကျောက် (Dry Pox)

ကြက်ရဲ့ အမွေးမရှိတဲ့ နေရာတွေဖြစ်တဲ့ အမောက်၊ အသီး၊ မျက်ကွင်းနဲ့ ခြေထောက်တွေမှာ အဖုအပိမ့်လေးတွေ ထွက်လာပါတယ်။
အစပိုင်းမှာ အဝါရောင် အဖုလေးတွေဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ အမည်းရောင် အနာဖေးတွေ ဖြစ်သွားပါတယ်။

အတွင်းကျောက် (Wet Pox)

ကြက်ရဲ့ ခံတွင်း၊ လည်ချောင်းနဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းထဲမှာ အဖြူရောင် ဒါမှမဟုတ် အဝါရောင် အမြှေးပါးလေးတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး ကြက်ကို အသက်ရှူရခက်စေသလို အစာစားရခက်စေပါတယ်။

၃။ ကာကွယ်ခြင်း (Prevention)

ဒီရောဂါဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တာမို့ ဆေးကုသရုံထက် ကာကွယ်ခြင်းက အထိရောက်ဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း (Vaccination)

ဒါဟာ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပါ။ အသက် (၆) ပတ်ကနေ (၁၀) ပတ်အတွင်းမှာ ကြက်တောင်ပံ အရေပြားကို ဖောက်ပြီး ကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးရပါမယ်။ (ဒေသန္တရ တိရစ္ဆာန်ကုဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပါ)။

ခြင်နှိမ်နင်းခြင်း

ခြင်ဟာ အဓိက သယ်ဆောင်သူဖြစ်လို့ ခြံထဲမှာ ခြင်မခိုအောင် ရှင်းလင်းထားဖို့ လိုပါတယ်။

သန့်ရှင်းရေး

ကြက်ခြံကို ပုံမှန်ပိုးသတ်ပေးပါ။ အစာခွက်၊ ရေခွက်တွေကို သန့်ရှင်းစွာ ထားပါ။

သီးသန့်ခွဲထားခြင်း

ကြက်အသစ်ဝယ်လာရင် မိခင်ခြံထဲကို ချက်ချင်းမထည့်ဘဲ (၂) ပတ်ခန့် သီးသန့်စောင့်ကြည့်ပါ။

၄။ ကုသခြင်း (Treatment)

ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါဖြစ်တဲ့အတွက် တိုက်ရိုက်ပျောက်ကင်းစေမယ့် ဆေးမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရောဂါဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင်နဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါပိုးတွေမဝင်အောင် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

အနာကို ဂရုစိုက်ခြင်း

အပြင်ကျောက် အဖုလေးတွေကို အိုင်အိုဒင်း (Tincture Iodine) ဒါမှမဟုတ် ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးမျိုး လိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။

ဗီတာမင် ကျွေးခြင်း

ကြက်ရဲ့ ကိုယ်ခံအားတက်စေဖို့ ရေထဲမှာ ဗီတာမင် (Vitamin A နဲ့ AD3E) ရောတိုက်ပေးပါ။

ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics)

နောက်ဆက်တွဲ ဘက်တီးရီးယားပိုးတွေ မဝင်အောင် (ဥပမာ- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများအတွက်) ပိုးသတ်ဆေးအပျော့စားတွေကို တိကုညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ရေထဲရောတိုက်နိုင်ပါတယ်။

အစာကျွေးခြင်း

ခံတွင်းမှာ အနာဖြစ်နေရင် အစာစားရခက်တဲ့အတွက် နူးညံ့တဲ့အစာတွေကို ကျွေးပေးပါ။

အကြံပြုချက်

ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ ကြက်ကို တွေ့တာနဲ့ တခြားကြက်တွေဆီ မကူးအောင် ချက်ချင်း သီးသန့်ခွဲထုတ်လိုက်ဖို့ မမေ့ပါနဲ့။

25/03/2026

🧠 လွယ်ကူမှတ်မိနိုင်တဲ့ ကြက်ရောဂါအကျဥ်းချုပ်နှင့် ကာကွယ် ကုသနည်းများ

📌 ရောဂါအကျဉ်းချုပ်

💩 ဝမ်းလျှော (ကြက်ငယ်လေး) → IBD
🧠 လည်ပင်းကွေး → ND
🩸 သွေးဝမ်းပါ → Coccidiosis
😤 လေရှူရခက် → CRD

ရောဂါတစ်ခုချင်းစီအတွက် ကုသနည်း (treatment) နဲ့ ကာကွယ်နည်း (prevention) ကို လက်တွေ့အသုံးဝင်အောင် ရှင်းပြပါမယ်။

💩 IBD (Gumboro) – ကုသနည်း & ကာကွယ်နည်း

🩺 ကုသနည်း

Virus ရောဂါဖြစ်တဲ့အတွက် တိတိကျကျ သတ်ဆေးမရှိ
Supportive care ပဲ အရေးကြီး👇
Electrolyte + Vitamin (especially Vit A, D, E, K)
Glucose ရေ (အားပြန်ရစေ)
Antibiotic (secondary infection ကာကွယ်ရန်)

🛡️ ကာကွယ်နည်း

Vaccine ထိုးခြင်း (အရေးအကြီးဆုံး)
သန့်ရှင်းမှုကောင်းကောင်း ထိန်းထား
ကလေးကြက်တွေကို အအေးမထိစေ

🧠 ND (Newcastle Disease) – ကုသနည်း & ကာကွယ်နည်း

🩺 ကုသနည်း

ကုသမရ (no cure) — virus ဖြစ်လို့
Supportive care👇
Vitamin + Electrolyte
Antibiotic (secondary infection ကာကွယ်ရန်)
ပြင်းထန်လျှင် ဖယ်ရှား (culling) လုပ်ရတတ်

🛡️ ကာကွယ်နည်း

Vaccine ထိုးခြင်း (အဓိက)
Biosecurity (အပြင်က ကြက်၊ လူ၊ ပစ္စည်းတွေကနေ မကူးစက်အောင်)
အခြားကြက်နဲ့ မရောထား

🩸 Coccidiosis – ကုသနည်း & ကာကွယ်နည်း

🩺 ကုသနည်း

Anti-coccidial ဆေးအသုံးပြု👇
Amprolium
Toltrazuril
Electrolyte + Vitamin K (သွေးယိုကာကွယ်)
ရေသန့်သောက်စေ

🛡️ ကာကွယ်နည်း

အိမ်ကို မစိုစွတ်စေ (dry litter)
အညစ်အကြေး မရှိအောင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်
Preventive ဆေးထည့်နိုင်

😤 CRD – ကုသနည်း & ကာကွယ်နည်း

🩺 ကုသနည်း

Antibiotic အသုံးပြု👇
Tylosin
Doxycycline
Enrofloxacin
Vitamin (especially Vit C)
လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင်လုပ်

🛡️ ကာကွယ်နည်း

လေဝင်လေထွက်ကောင်းတဲ့နေရာမှာထား
အပူချိန် မပြောင်းလဲအောင် ထိန်း
စိုစွတ်မှုလျော့ချ

📌 အရေးကြီးတဲ့ အချက်များ (အားလုံးအတွက်)

🧼 သန့်ရှင်းမှု = အရေးအကြီးဆုံး
💉 Vaccine = အကောင်းဆုံးကာကွယ်နည်း
🐔 နာမကျန်းကြက်ကို ချက်ချင်း ခွဲထား
💧 ရေသန့် + အစာကောင်း ပေး

ကြက်ကလေးကနေ အရွယ်ရောက်အထိ vaccine schedule (ထိုးစနစ်) နဲ့ ဆေး dose အသုံးပြုနည်း ကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်အောင်လဲ ရှင်းပြပါမယ်။

💉 🐔 Vaccine Schedule (ကြက်ထိုးစနစ်)

🐣 Day 1 (မွေးတဲ့နေ့)

Marek’s Disease Vaccine
Hatchery မှာထိုးပြီးသားဖြစ်တတ်
မထိုးရသေးရင် Day 1 မှာ ထိုး

🐥 Day 5–7

ND (Newcastle Disease) – Lasota / B1
မျက်စိထဲ (eye drop) သို့မဟုတ် ရေထဲ
ပထမဆုံး ထိုး/ခပ်

🐥 Day 10–14

IBD (Gumboro)
Drinking water ထဲထည့်
ကြက်ငယ်လေးအတွက် အရေးကြီးဆုံး

🐥 Day 18–21

ND (Booster)
ဒုတိယအကြိမ်ထိုး

🐔 Day 24–28
IBD Booster

ဒုတိယအကြိမ်

🐔 Week 5–6
Fowl Pox Vaccine
Wing stab method (အတောင်မှာ ထိုး)

🐔 Week 6–8

ND (Killed / Lasota booster)
ထပ်မံကာကွယ်

📌 မှတ်ချက်

Vaccine ကို အအေးထား (2–8°C) လိုအပ်
Mixing ပြီးရင် ချက်ချင်းအသုံးပြု
ရေထဲထည့်မယ်ဆိုရင် chlorine မပါရေ သုံး

💊 ဆေး dose အသုံးပြုနည်း

🩸 Coccidiosis ဆေး (Amprolium)
Dose 👉 1g / 1 liter ရေ
သောက်ရန် 👉 3–5 ရက်ဆက်တိုက်

🩸 Toltrazuril

Dose 👉 1 ml / 1 liter ရေ
သောက်ရန် 👉 2 ရက်

😤 CRD (Tylosin)

Dose 👉 0.5–1 g / liter ရေ
3–5 ရက်

😤 Doxycycline

Dose 👉 1 g / liter ရေ
3–5 ရက်

😤 Enrofloxacin

Dose 👉 1 ml / liter ရေ
3–5 ရက်

⚡ Electrolyte + Vitamin
Stress, ပူလွန်, နာမကျန်း
Dose 👉 label အတိုင်း (အများအားဖြင့် 1g/L)

🚨 အရေးကြီးသတိထားရန်

ဆေးတွေကို များလွန်းစွာမထည့်ရ❗
Vaccine နဲ့ Antibiotic ကို တပြိုင်တည်းမသုံးရ❗
နာနေတဲ့ကြက်ကို ချက်ချင်းခွဲထားပါ❗
ဆေးသောက်ချိန် ရေမပြောင်းဘဲ ဆက်တိုက်ပေးပါ။

24/03/2026

“အိမ်ကြက်မွေးမြူရေးအတွက် ND (Newcastle Disease) ရောဂါအကြောင်းအရာ၊ အကြောင်းရင်းများနှင့် ကာကွယ်ရေး လမ်းညွှန်”

အိမ်ကြက်မွေးမြူရေးမှာ ND ရောဂါ (Newcastle Disease) ဖြစ်ပွားတာဟာ ကြက်မွေးမြူသူတွေကြား အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုပါ။ ဒီရောဂါက ပျံ့နှံ့မြန်ပြီး သေဆုံးမှုမြင့်တဲ့အတွက် အကြောင်းရင်းတွေကို နားလည်ထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

🦠 ND ရောဂါဆိုတာဘာလဲ

ND (Newcastle Disease) ဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ရောဂါ ဖြစ်ပြီး
ကြက်တွေရဲ့ အသက်ရှူစနစ်၊ အာရုံကြောစနစ်၊ အစာချေစနစ် ကို ထိခိုက်စေပါတယ်။

⚠️ ND ရောဂါ ဖြစ်ရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းများ

1. 🦠 ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု
ND ရောဂါဟာ Avian paramyxovirus ဆိုတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တယ်
ရောဂါရှိတဲ့ကြက်မှ
နှာရည်
မျက်ရည်
မစင်
တို့မှတဆင့် အခြားကြက်များကို လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်

2. 🐔 ရောဂါရှိတဲ့ ကြက်အသစ်တွေ ထည့်ခြင်း
စစ်ဆေးမထားတဲ့ ကြက်အသစ်တွေကို
တိုက်ရိုက်အစုထဲထည့်လိုက်ရင်
👉 ရောဂါကို အလွယ်တကူ ယူဆောင်လာနိုင်ပါတယ်

3. 🧍 လူ၊ပစ္စည်းများမှ ကူးစက်ခြင်း
ဖိနပ်၊ အဝတ်အစား၊ လက်ပစ္စည်းများမှတဆင့်
ရောဂါရှိတဲ့ခြံမှ → မရှိတဲ့ခြံသို့ ကူးစက်နိုင်
Feed bag, cage, tools တွေလည်း အန္တရာယ်ရှိပါတယ်

4. 🐦 တောငှက်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ
တောငှက်များ (wild birds) က
ND virus ကို သယ်ဆောင်နိုင်ပြီး
👉 ကြက်ခြံထဲကို ဝင်လာရင် ကူးစက်စေနိုင်ပါတယ်

5. 💨 လေထဲကတဆင့်ကူးစက်မှု
ND virus က လေထဲမှာပါ ကူးစက်နိုင်
အနီးအနားမှာ ရောဂါရှိတဲ့ခြံရှိရင်
👉 လေဖြင့်တဆင့် ရောက်လာနိုင်ပါတယ်

6. 🧼 သန့်ရှင်းမှု မရှိခြင်း (Biosecurity အားနည်းခြင်း)
ခြံသန့်ရှင်းရေး မပြုလုပ်ခြင်း
Disinfect မလုပ်ခြင်း
👉 ရောဂါပျံ့နှံ့မှု အလွန်မြင့်မားစေတယ်

7. 💉 ကာကွယ်ဆေး မထိုးခြင်း
ND vaccine မထိုးထားတဲ့ ကြက်တွေမှာ
👉 ရောဂါဖြစ်နိုင်ချေ အလွန်မြင့်တယ်
Schedule မမှန်လည်း အန္တရာယ်ရှိပါတယ်

8. 🍽️ အာဟာရမလုံလောက်ခြင်း
အားနည်းတဲ့ ကြက်တွေက
👉 ရောဂါကို ပိုလွယ်ကူစွာ ခံနိုင်ရည်ကျဆင်းတယ်

9. 🌧️ ရာသီအပြောင်းအလဲ
အပူချိန်၊ စိုထိုင်းဆ ပြောင်းလဲမှုများ
👉 ကြက်တွေရဲ့ immunity ကို လျော့နည်းစေပြီး
ND ဖြစ်နိုင်ချေ တိုးလာတယ်

🚨 အကျဉ်းချုပ်

ND ရောဂါဖြစ်ရတဲ့ အဓိကအချက်တွေကတော့—

ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှု
Biosecurity အားနည်းမှု
Vaccine မရှိခြင်း
ကြက်အသစ်များ စစ်ဆေးမထားခြင်း
👉 အရေးကြီးဆုံးက ကာကွယ်ရေး (Prevention) ဖြစ်ပါတယ်

အိမ်ကြက်မွေးမြူရေးအတွက် ND vaccine schedule (ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်) နဲ့ လက်တွေ့အသုံးဝင်တဲ့ ကာကွယ်ရေး plan ကိုလဲ ပြောပြပေးပါမယ်။

💉 ND Vaccine Schedule (အချိန်ဇယား)

🐣 ကြက်ပေါက် (0–1 လ)

Day 5–7 👉 ND vaccine (eye drop / nose drop)
Day 14 👉 Booster (drinking water)

🐥 ကြက်ငယ် (1–2 လ)

Day 28 (4 weeks) 👉 ND vaccine ထပ်ထိုး (drinking water / spray)

🐔 ကြက်ကြီး (2 လအထက်)

Every 2–3 months 👉 Booster ထပ်ထိုးပါ
👉 အထူးသဖြင့် ရောဂါဖြစ်တတ်တဲ့ဒေသတွေမှာ မဖြစ်မနေလိုအပ်ပါတယ်

🥚 ဥထုတ်ကြက်များ

ဥထုတ်မတိုင်ခင် 👉 ND vaccine ထိုးထားရမယ်
ဥထုတ်နေချိန် 👉 2–3 လတစ်ကြိမ် booster

⚠️ သတိပြုရန်

Vaccine ကို အေးနေစေ (cold chain) ထိန်းသိမ်းပါ
မိုးရေ၊နေရောင် မထိပါစေနဲ့
ဆေးရည်ထဲထည့်တဲ့အခါ 👉 chlorine မပါသောရေသုံးပါ

🛡️ အိမ်ကြက်မွေးအတွက် ကာကွယ်ရေး Plan

1. 🚫 Biosecurity (အဓိကအရေးကြီးဆုံး)
ခြံဝင်ထွက်သူကန့်သတ်ပါ
Footbath (ဆေးရည်ထည့်ထားတဲ့အိုး) အသုံးပြုပါ
ဖိနပ်၊အဝတ်အစား သီးသန့်ထားပါ

2. 🐔 ကြက်အသစ်များ
အနည်းဆုံး 2 ပတ် quarantine လုပ်ပါ
ကျန်းမာမှသာ အစုထဲထည့်ပါ

3. 🧼 သန့်ရှင်းရေး
နေ့စဉ် 👉 အစာကျန်၊မစင် ဖယ်ရှားပါ
အပတ်စဉ် 👉 disinfect လုပ်ပါ

4. 🐦 တောငှက်ကာကွယ်ခြင်း
ကြက်ခြံကို net / ခြံတံခါးဖြင့်ပိတ်ထားပါ
အစာကို အပြင်မှာ မချန်ထားပါ

5. 💧 သန့်ရေ + အာဟာရ
သန့်ရှင်းတဲ့ရေ အမြဲပေးပါ
Vitamin + mineral supplement ပေးပါ

6. 🌡️ ရာသီအလိုက် စောင့်ရှောက်မှု
မိုးရာသီ 👉 စိုထိုင်းမှုမများစေရ
အအေးရာသီ 👉 အပူထိန်းပါ
👉 Stress လျော့စေဖို့ အရေးကြီး

📌 အကောင်းဆုံးလုပ်သင့်တဲ့ Routine
👉 မနက်တိုင်း
ကြက်တွေကို စစ်ဆေးပါ (မလှုပ်ရှားတဲ့ကောင်ရှိ/မရှိ)
👉 အပတ်စဉ်
Disinfect
Water container ဆေးကြော
👉 လစဉ်
Vaccine schedule စစ်ဆေးပါ

✅ အကျဉ်းချုပ်
ND ကို ကုသမရပေမယ့် ကာကွယ်နိုင်တယ်
အရေးကြီးဆုံး အချက် 5ချက်
💉 ND vaccine အချိန်မှန်ထိုးပါ
🧼 ခြံကို သန့်ရှင်းစွာ ထိန်းသိမ်းပါ
🚫 ကြက်အသစ်များကို quarantine လုပ်ပါ
🐦 တောငှက်ဝင်မလာအောင် ကာကွယ်ပါ
👞 ခြံဝင်သူတိုင်း biosecurity လိုက်နာစေပါ။

15/03/2026

မွေးမြူရေးသမားတိုင်း သိထားရမည့် အရှုံးအမြတ်၏ သော့ချက် - FCR

အိမ်ကြက်မွေးမြူရေး (Backyard or Small-scale poultry farming) မှာဖြစ်ဖြစ်၊ စီးပွားဖြစ်မွေးမြူရေးမှာဖြစ်ဖြစ် FCR (Feed Conversion Ratio) ဆိုတာ အရှုံးအမြတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးတဲ့ အဓိကသော့ချက်ဖြစ်ပါတယ်။
ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင် "အသားတစ်ပိဿာရဖို့ အစာဘယ်လောက်ကျွေးရသလဲ" ဆိုတဲ့ တွက်ချက်မှုပါ။

၁။ FCR ဆိုတာ ဘာလဲ?

FCR ဆိုတာ အကောင်တွေစားလိုက်တဲ့ အစာစုစုပေါင်းအလေးချိန် ကို ရရှိလာတဲ့ အသားတိုးနှုန်း (ကိုယ်အလေးချိန်) နဲ့ စားလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။

FCR = -

ဥပမာ - ကြက်တစ်ကောင်က အစာ ၃ ကီလိုစားပြီး အသား ၂ ကီလို တိုးလာတယ်ဆိုရင် သူ့ရဲ့ FCR က 1.5 ဖြစ်ပါတယ်။ FCR ဂဏန်း နည်းလေလေ အစာဖိုးသက်သာပြီး အမြတ်များလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ အိမ်ကြက်မွေးမြူရေးမှာ FCR က ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ?

အိမ်ကြက်မွေးမြူသူအများစုက FCR ကို သိပ်ဂရုမစိုက်တတ်ကြပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာတော့ အောက်ပါအချက်တွေကြောင့် လိုအပ်ပါတယ်။

အစာဖိုးကုန်ကျစရိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း

မွေးမြူရေးစရိတ်ရဲ့ ၇၀% ကျော်ဟာ အစာဖိုးဖြစ်ပါတယ်။ FCR ကောင်းရင် အစာအလေအလွင့်နည်းပြီး ငွေကုန်သက်သာစေပါတယ်။

ကြီးထွားနှုန်းကို သိရှိနိုင်ခြင်း

FCR တွက်ကြည့်ခြင်းဖြင့် မိမိကျွေးနေတဲ့ အစာက အာဟာရပြည့်ဝရဲ့လား၊ ကြက်တွေ ကြီးထွားမှု ပုံမှန်ရှိရဲ့လားဆိုတာကို ဆန်းစစ်နိုင်ပါတယ်။

အမြတ်အစွန်းကို ခန့်မှန်းနိုင်ခြင်း

အသားတစ်ပိဿာရဖို့ အစာဘယ်လောက်ဖိုး ကုန်မလဲဆိုတာ ကြိုသိရတဲ့အတွက် ရောင်းရမယ့်ဈေးနဲ့ တွက်ခြေကိုက်၊ မကိုက် ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။

၃။ FCR ကောင်းအောင် (ဂဏန်းနည်းအောင်) ဘယ်လိုလုပ်မလဲ?

FCR ဂဏန်း တက်နေရင် (အစာတွေအများကြီးစားပြီး အသားမတိုးရင်) အရှုံးပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အောက်ပါတို့ကို ဂရုစိုက်ရပါမယ်။

(အချက်အလက် လုပ်ဆောင်ရန် နည်းလမ်း)

အစာအရည်အသွေး

အာဟာရဓာတ် (Protein, Energy) ပြည့်ဝတဲ့အစာကို ကျွေးပါ။

အလေအလွင့် တားဆီးခြင်း

အစာခွက်တွေကို ကြက်တွေ ယက်ထုတ်လို့မရအောင် စနစ်တကျ ပြုလုပ်ပါ။

ကျန်းမာရေး

သန်ချပေးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း (သန်ရှိနေရင် အစာစားပြီး အသားမတိုးပါ)။

သောက်ရေ

သန့်ရှင်းသော ရေကို အမြဲရှိနေပါစေ။ ရေမဝရင် အစာချေဖျက်မှု နှေးပြီး FCR ကျတတ်ပါတယ်။

မျိုးရိုး

ကြီးထွားနှုန်းမြန်တဲ့ မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ကို ရွေးချယ်မွေးမြူပါ။

၄။ သတိပြုရန်အချက်

အိမ်ကြက် (ဗမာကြက်) များသည် စီးပွားဖြစ် စီပီကြက်များကဲ့သို့ FCR မကောင်းနိုင်ပါ။ စီပီကြက်က FCR 1.5 ဝန်းကျင်ရှိနိုင်သော်လည်း အိမ်ကြက်များသည် လှုပ်ရှားမှုများပြီး ကြီးထွားနှုန်းနှေးသောကြောင့် FCR ၃ သို့မဟုတ် ၄ ဝန်းကျင်အထိ ရှိတတ်ပါတယ်။

အကြံပြုချက်

အစာကျွေးတဲ့အခါ မှတ်တမ်းသေချာထားပါ။ တစ်ပတ်တစ်ခါ ကြက်တွေကို ချိန်တွယ်ပြီး စားလိုက်တဲ့အစာနဲ့ ပြန်တွက်ကြည့်တာက သင့်မွေးမြူရေးကို ပိုမိုကျွမ်းကျင်စေပါလိမ့်မယ်။

လက်တွေ့တွက်ချက်ပုံလဲ ဥပမာလေးနဲ့ ရှင်းပြပေးပါ့မယ်။

မိမိဆီမှာ အိမ်ကြက် အကောင် ၅၀ ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ သူတို့ကို တစ်လ (ရက် ၃၀) ကျွေးပြီးတဲ့အခါ အရှုံးအမြတ် ဘယ်လိုရှိလဲဆိုတာကို ဒီနည်းနဲ့ တွက်ကြည့်လို့ရပါတယ်။

၁။ လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း

အရင်ဆုံး အောက်ပါအချက် ၃ ချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားရပါမယ်။

စစချင်း ကိုယ်အလေးချိန်

ကြက်ကလေးတွေ စမွေးချိန် (သို့) စမ်းသပ်ကာလအစမှာ ရှိတဲ့ အလေးချိန်။

နောက်ဆုံး ကိုယ်အလေးချိန်

တစ်လပြည့်လို့ ပြန်ချိန်တဲ့အခါ ရတဲ့အလေးချိန်။

ကျွေးလိုက်တဲ့ အစာစုစုပေါင်း

အဲဒီတစ်လအတွင်း ကုန်သွားတဲ့ အစာအိတ်ခွံအရေအတွက် သို့မဟုတ် ပိဿာချိန်။

၂။ လက်တွေ့တွက်ချက်ပုံ (ဥပမာ)

အစပိုင်း အလေးချိန်

တစ်ကောင်ကို ၀.၅ ပိဿာနှုန်းနဲ့ အကောင် ၅၀ ဆိုလျှင် = ၂၅ ပိဿာ

တစ်လအကြာ အလေးချိန်

တစ်ကောင်ကို ၁.၂ ပိဿာနှုန်းနဲ့ အကောင် ၅၀ ဆိုလျှင် = ၆၀ ပိဿာ

အသားတိုးနှုန်း: 60 - 25 = ၃၅ ပိဿာ (ဒါက ကြက်တွေ တကယ်တိုးလာတဲ့ အသားအလေးချိန်ပါ)

ကုန်သွားတဲ့ အစာ

တစ်လအတွင်း အစာ ပိဿာ ၁၀၀ ကုန်သွားတယ်ဆိုပါစို့။

FCR တွက်နည်း

100( )
FCR = ------ =2.85
35( )

အဖြေ

ဒီမွေးမြူရေးရဲ့ FCR က ၂.၈၅ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အသား ၁ ပိဿာရဖို့ အစာ ၂.၈၅ ပိဿာ ကျွေးခဲ့ရတာပါ။

၃။ ဒီဂဏန်းကိုကြည့်ပြီး ဘယ်လိုသုံးသပ်မလဲ?

FCR ၂.၅ နှင့် အောက်

အိမ်ကြက်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်ပါတယ်။ အစာအလေအလွင့်နည်းပြီး အဟာရပြည့်ဝတာကို ပြပါတယ်။

FCR ၂.၆ မှ ၃.၅ ကြား

ပုံမှန်အခြေအနေပါ။ အမြတ်ထွက်နိုင်ပါသေးတယ်။

FCR ၄ နှင့် အထက်

ဒါဆိုရင်တော့ တစ်ခုခုမှားနေပါပြီ။ အစာခွက်ထဲကနေ အစာတွေ ယက်ထုတ်ပစ်နေတာလား၊ ကြက်တွေမှာ သန်ကောင်ရှိနေလို့ အစာစားပြီး အသားမတိုးတာလားဆိုတာ ပြန်စစ်ဆေးရပါမယ်။

၄။ ဖြည့်စွက် အကြံပြုချက်

အိမ်ကြက်တွေက လွှတ်ကျောင်းထားရင် အစာဖိုးသက်သာပေမယ့် ကြီးထွားနှုန်းနှေးတတ်ပါတယ်။ အချိန်တိုအတွင်း အသားတိုးချင်ရင်တော့ ညနေဘက် အိမ်ပြန်သွင်းချိန်မှာ ပရိုတင်း (Protein) ပါတဲ့ အစာ (ဥပမာ - ဖွဲနု၊ ပဲဖတ်၊ ငါးပိကောင် သို့မဟုတ် အသားတိုးစာ) ကို ဖြည့်စွက်ကျွေးခြင်းဖြင့် FCR ကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်နိုင်ပါတယ်။

12/03/2026

ကြက်ခြံ၊ ဘဲခြံတွေမှာ ကြွက်သောင်းကျန်းတာဟာ အစာဖုန်းပေးရုံတင်မကဘဲ ရောဂါပိုးမွှားသယ်ဆောင်လာတာနဲ့ သားငယ်တွေကို ကိုက်ဖြတ်တာမျိုးတွေကြောင့် မွေးမြူရေးသမားတွေအတွက် တကယ့်ခေါင်းခဲစရာ ပြဿနာတစ်ခုပါ။
ကြွက်တွေကို ထိရောက်စွာနှိမ်နင်းနိုင်ဖို့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို အောက်တွင် အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ ကြွက်နှိမ်နှင်းရေး နည်းလမ်းများ

(က) သဘာဝအတားအဆီးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းခြင်း

အစာရင်းမြစ်ကို ဖြတ်တောက်ပါ

ကြွက်တွေဟာ အစာရှိလို့ လာတာပါ။ အစာခွက်တွေကို ညဘက်မှာ သိမ်းဆည်းထားပါ သို့မဟုတ် ကြွက်မတက်နိုင်တဲ့ အမြင့်မှာ ထားပါ။

ခြံပတ်ဝန်းကျင် ရှင်းလင်းပါ

ခြံဘေးက ချုံနွယ်တွေ၊ အမှိုက်ပုံတွေနဲ့ ပစ္စည်းဟောင်းပုံတွေကို ရှင်းထုတ်ပါ။ ဒါတွေဟာ ကြွက်တွေ ပုန်းအောင်းအသိုက်လုပ်တဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အဝင်အထွက် ပိတ်ပါ

ခြံစည်းရိုး သို့မဟုတ် နံရံမှာရှိတဲ့ အပေါက်တွေကို သံဇကာ စိပ်စိပ်တွေနဲ့ ပိတ်ပါ။

(ခ) ထောင်ချောက်ဆင်ခြင်း

ရိုးရာထောင်ချောက်များ

ကြွက်ကတ် (Glue board)၊ ကြွက်ထောင်ချောက် (Snap traps) တွေကို သုံးပါ။ ၎င်းတို့ကို ကြွက်သွားလာတတ်တဲ့ လမ်းကြောင်းတွေ (နံရံကပ်လျှောက်တဲ့ နေရာတွေ) မှာ ထားပါ။

အစာညှို့ခြင်း

အနံ့ပြင်းတဲ့ ငါးခြောက်ဖုတ်၊ မြေပဲဆုံ သို့မဟုတ် ကြက်စာကို အစာအဖြစ် သုံးနိုင်ပါတယ်။

(က) ဆေးကျွေးခြင်း (သတိပြုရန်)

ကြွက်သတ်ဆေးခဲများ

ကြွက်သတ်ဆေးကို သုံးမယ်ဆိုရင် ကြက်/ဘဲတွေ မမှီနိုင်တဲ့နေရာ (ဥပမာ- ခြံအပြင်ဘက် သို့မဟုတ် အကန့်ခြားထားသော နေရာ) တွင်သာ ထားရပါမယ်။

၂။ ဆောင်ရန်/ရှောင်ရန်များ

အစာသိုလှောင်မှု

အစာအိတ်များကို ကြွက်မဖောက်နိုင်သော ပလတ်စတစ်ပုံး သို့မဟုတ် သံပုံးများတွင် ထည့်ပါ။ အစာအိတ်များကို မြေပြင်ပေါ်တွင် ဒီအတိုင်းပုံမထားပါနှင့်။

သန့်ရှင်းရေး

ဖိတ်စင်နေသော အစာများကို နေ့စဉ်လှည်းကျင်းပါ။ ခြံထဲတွင် ရေကန်စုတ်များ၊ ရေတင်ကျန်သည့်နေရာများ မထားပါနှင့် (ကြွက်များ ရေသောက်ရန် လာတတ်သည်)။

ဆေးသုံးစွဲမှု

ဆေးကျွေးပြီး သေနေသော ကြွက်များကို မြေမြှုပ်ပစ်ပါ။ ကြက်/ဘဲများ သေနေသောကြွက်ကို စားမိခြင်းမှ လုံးဝတားဆီးပါ။ (ဆင့်ပွားအဆိပ်သင့်နိုင်သည်)။

အကာအကွယ်

ခြံတိုင်များတွင် ကြွက်မတက်နိုင်စေရန် သွပ်ပြားများပတ်ထားပါ။ ဆေးများကို ကြက်/ဘဲစာခွက်အနီးတွင် လုံးဝမထားပါနှင့်။

၃။ အရေးကြီးသော သတိပေးချက်

ဆင့်ပွားအဆိပ်သင့်ခြင်း

ကြွက်သတ်ဆေးကြောင့် သေနေတဲ့ကြွက်ကို ခွေး၊ ကြောင် ဒါမှမဟုတ် ကြက်တွေက ပြန်စားမိရင် အဆိပ်သင့်သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးသုံးမယ်ဆိုရင် အသေကောင်တွေကို အမြန်ဆုံး ရှင်းလင်းဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

ရောဂါပိုး

ကြွက်တွေဟာ Laptospirosis (ကြွက်ဆီးရောဂါ) နဲ့ တခြား ကူးစက်ရောဂါတွေကို သယ်ဆောင်လာနိုင်တာကြောင့် ကြွက်ချေးတွေကို ရှင်းလင်းတဲ့အခါ လက်အိတ်နဲ့ နှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်ဆင်ပါ။

အကြံပြုချက်

ပထမဆုံးအနေနဲ့ ခြံထဲက အမှိုက်ပုံတွေ ရှင်းတာနဲ့ အစာတွေကို လုံခြုံအောင် သိမ်းဆည်းတာကတင် ကြွက်အရေအတွက်ကို ၅၀% ကျော် လျော့ကျသွားစေနိုင်ပါတယ်။

ထပ်မံဖော်ပြလိုတာကတော့

ကြက်ခြံမြေအောက်မှာ ကြွက်တွေက အိမ်ဆောက်ပြီး အမြစ်တွယ်နေပြီဆိုရင်တော့ ဒါဟာ တော်တော်လေး လက်ဝင်တဲ့ အခြေအနေပါ။ သူတို့က မြေအောက်ကနေ တစ်ဆင့် ခြံထဲကို အချိန်မရွေး တက်လာနိုင်သလို ကြက်ဥနဲ့ သားငယ်တွေကိုပါ အန္တရာယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
မြေအောက်က ကြွက်တွင်းတွေကို ရှင်းလင်းဖို့ အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းတွေကိုလဲ အောက်မှာ ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ မြေအောက်တွင်းများကို နှိမ်နင်းနည်းများ
မီးခိုးတိုက်ခြင်း (Smoking)

ဒါက အမြန်ဆုံးနည်းလမ်းပါ။ ကြွက်တွင်းဝတွေကို ရှာပါ။ တွင်းဝတစ်ခုကနေ မီးခိုး (ဥပမာ- ကောက်ရိုးမီး သို့မဟုတ် ငရုတ်သီးခြောက်မီးခိုး) ကို စက်နဲ့မှုတ်သွင်းပါ။ တခြားထွက်ပေါက်တွေကနေ မီးခိုးထွက်လာရင် အဲ့ဒီပေါက်တွေကို လုံအောင် ပိတ်လိုက်ပါ။ ကြွက်တွေဟာ မီးခိုးကြောင့် အသက်ရှူကျပ်ပြီး တွင်းထဲမှာတင် သေသွားပါလိမ့်မယ်။ (သတိ - ကြက်/ဘဲတွေကို မီးခိုးမမွှန်အောင် တခြားနေရာ ခေတ္တရွှေ့ထားပါ)

တွင်းထဲသို့ ရေဖြည့်ခြင်း

တွင်းဝထဲကို ရေပိုက်နဲ့ ရေအရှိန်ပြင်းပြင်း ထည့်ပါ။ ကြွက်တွေ အပြင်ကို ပြေးထွက်လာတဲ့အခါ ရိုက်သတ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဖမ်းဖို့ အသင့်ပြင်ထားပါ။ ဒီနည်းက ကြွက်သားပေါက်လေးတွေကိုပါ သေစေနိုင်ပါတယ်။

ထုံးမှုန့် သို့မဟုတ် ငရုတ်သီးမှုန့် သုံးခြင်း

ကြွက်တွင်းဝတွေထဲကို ထုံးမှုန့် (Quicklime) ဒါမှမဟုတ် ငရုတ်သီးမှုန့် အစပ်ဆုံးတွေ ကို များများထည့်ပေးပါ။ ကြွက်တွေရဲ့ ခြေထောက်နဲ့ ဗိုက်ကို ထုံးက လောင်စေတဲ့အတွက် အဲ့ဒီနေရာမှာ ဆက်မနေရဲတော့ဘဲ ထွက်ပြေးသွားပါလိမ့်မယ်။

၂။ တွင်းများကို ပြန်ပိတ်ပြီး အမြစ်ဖြတ်ခြင်း

တွင်းတွေကို ဒီအတိုင်း မြေကြီးပြန်ဖို့ရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး (သူတို့က ပြန်တူးနိုင်လို့ပါ)။ ဒါကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပါ-

ကျောက်ခဲနှင့် ဖန်ကွဲစများ ထည့်ခြင်း

တွင်းထဲကို ကျောက်ခဲအသေးများ သို့မဟုတ် ဖန်ကွဲစအချို့ ထည့်ပြီးမှ မြေကြီးပြန်ဖို့ပါ။ ကြွက်တွေက ပြန်တူးဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ ခြေသည်းနဲ့ နှာခေါင်းကို နာကျင်စေတဲ့အတွက် လက်လျှော့သွားပါလိမ့်မယ်။

ဘိလပ်မြေဖြင့် ပိတ်ခြင်း

အရေးကြီးတဲ့ တွင်းဝတွေကို ဘိလပ်မြေနဲ့ သဲရောပြီး လုံအောင် ပိတ်ပစ်ပါ။ ဒါက အမြဲတမ်းအတွက် အကောင်းဆုံး အတားအဆီးပါ။

၃။ အနာဂတ်အတွက် ကာကွယ်ရန် (ဆောင်ရန်/ရှောင်ရန်)

"ကြွက်ဟာ သူ့အတွက် လုံခြုံတဲ့နေရာ မရှိရင် ခြံထဲမှာ မနေပါဘူး"

သံဇကာမြှုပ်ခြင်း

ခြံအသစ်ဆောက်မယ်ဆိုရင် ဒါမှမဟုတ် ပြုပြင်မယ်ဆိုရင် ခြံစည်းရိုးအောက်ခြေကို မြေကြီးထဲ (၁ ပေ ခန့်) အနက်အထိ သံဇကာစိပ်စိပ် မြှုပ်ထားပါ။ ဒါဆိုရင် အပြင်က ကြွက်တွေ မြေအောက်ကနေ တိုးဝင်လို့ မရတော့ပါဘူး။

မြေပြင် အနေအထား

ခြံကြမ်းပြင်ကို ဖြစ်နိုင်ရင် ဘိလပ်မြေ (Concrete) ခင်းတာက ကြွက်တွင်းအောင်းခြင်းကို အထိရောက်ဆုံး တားဆီးနိုင်ပါတယ်။

သဘာဝရန်သူ

ခြံပြင်ပမှာ ကြောင်မွေးထားခြင်းကလည်း ကြွက်တွေ ခြံနား မကပ်ရဲအောင် ဟန့်တားရာမှာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

အကယ်၍ လက်ရှိ ခြံကြမ်းပြင်က
မြေကြီးအတိုင်းဆိုရင် တွင်းတွေကို မီးခိုးတိုက်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ကျောက်ခဲလေးတွေထည့်ပြီး မြေကျစ်အောင် ပြန်ဖို့ပေးဖို့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဘယ်နည်းလမ်းကို အရင် စမ်းကြည့်ချင်လဲဆိုတာ ပြောပြရင် ပိုပြီး အသေးစိတ်တဲ့ နည်းစနစ်ကို ကျွန်တော် ထပ်မံ ရှင်းပြပေးပါမယ်ခင်ဗျာ။

အားလုံးပဲ ကြွက်ရန်မှကင်းရှင်းကြပါစေ။(စေတနာဖြင့်)

12/03/2026

ကြက်တွေမှာ ချွဲထ၊ အသက်ရှူသံမကြည်ဘဲ တရွှူးရွှူးဖြစ်ရတဲ့ ပြဿနာဟာ မွေးမြူရေးသမားတွေ အတွေ့ရအများဆုံးနဲ့ အခက်ခဲဆုံး ပြဿနာတစ်ခုပါ။ ဒါကို မြန်မာလို "အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ" (Respiratory Disease) လို့ အကြမ်းဖျင်းခေါ်ကြပါတယ်။
ဒီရောဂါနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အကြောင်းအရင်းနဲ့ ကုသပုံတွေကို သိသလောက် အသေးစိတ် ခွဲခြားဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ ချွဲထရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းအရင်းများ

ကြက်တွေမှာ ချွဲထတာဟာ ရောဂါပိုးတစ်ခုတည်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ် -

ဘက်တီးရီးယား (CRD)

Mycoplasma gallisepticum ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ Chronic Respiratory Disease (CRD) ဟာ အဖြစ်အများဆုံးပါ။ နှာချေခြင်း၊ မျက်စိရောင်ခြင်းနဲ့ ချွဲသံထွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ် (Virus)

ကြက်အူလမ်းကြောင်းရောင်ရောဂါ (IB)၊ လေပြွန်ရောင်ရောဂါ (ILT) နဲ့ ကြက်နာ (Newcastle) တို့ကြောင့် ချွဲထတတ်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဆိုရင် သေနှုန်းပိုမြန်ပါတယ်။

ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေ (Environmental Stress)

ခြံထဲမှာ အမိုးနီးယားဓာတ်ငွေ့ (Ammonia) များခြင်း (ကြက်ချေးနံ့နံခြင်း)။
ဖုန်မှုန့်များခြင်း။
ရာသီဥတု ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲခြင်း (အအေးမိခြင်း)ဆိုရင်လဲ ဖြစ်တက်တဲ့အတွက် ဂရုစိုက်ရပါတယ်။

ကူးစက်ပုံ

ရေ၊ အစာ သို့မဟုတ် လေထဲကတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်ပါတယ်။

၂။ ကုသရမည့်ပုံစံများ

ကုသရာမှာ ဆေးတိုက်ရုံတင်မကဘဲ စီမံခန့်ခွဲမှုပါ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရပါမယ်။

(က) ဆေးဝါးဖြင့်ကုသခြင်း (Medical Treatment)

ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ချွဲထခြင်းအတွက် အောက်ပါ ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotics) များကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ် -

Tylosin (တိုင်လိုဆင်)

Tylosin က CRD အတွက် အထိရောက်ဆုံးဆေးအုပ်စုပါ။

Enrofloxacin (အင်းရိုးဖလောက်ဆိုစင်)

Enrofloxacin ကတော့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနဲ့ အစာအိမ်ရောဂါတွဲဖြစ်ရင် သုံးပါတယ်။

Doxycycline (ဒေါက်ဆီဆိုက်ကလင်း)

‌ဒေါက်ဆီအုပ်စုက ချွဲကြပ်တာအတွက် အလွန်ကောင်းပါတယ်။

Bromhexine (ဘရွန်ဟက်ဆင်း)

ဒါကတော့ ဆေးမဟုတ်ဘဲ ချွဲပျော်ဆေးပါ။

အထက်ပါ ပဋိဇီဝဆေးတွေနဲ့ တွဲတိုက်ရင် ပိုထိရောက်ပါတယ်။

(ခ) သဘာဝနည်းဖြင့် ကုသခြင်း (Natural Remedies)

ရောဂါနုစဉ်မှာ သုံးနိုင်ပါတယ် -

ချင်း (ဂျင်း) နဲ့ ကြက်သွန်ဖြူ
ဒါတွေကို ထောင်းပြီး အရည်ညှစ်ကာ ရေထဲထည့်တိုက်ခြင်းက ကိုယ်ခံအားတက်စေပြီး ပိုးသတ်အာနိသင်ရှိပါတယ်။

ရှာလကာရည် (Apple Cider Vinegar) ရေထဲအနည်းငယ်ထည့်တိုက်ခြင်းက လည်ချောင်းထဲက ချွဲတွေကို သန့်စင်ပေးပါတယ်။

၃။ အရေးကြီးသော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု (Management)

ဆေးတိုက်နေပေမဲ့ အောက်ပါအချက်တွေမပြင်ရင် ပြန်ဖြစ်တတ်ပါတယ် -

လေဝင်လေထွက်

ခြံထဲမှာ လေကောင်းလေသန့်ရအောင် လုပ်ပေးပါ။ အမိုးနီးယားနံ့ ရှိမနေပါစေနဲ့။

အပူချိန်

ညဘက်တွေမှာ ကြက်တွေ အအေးမမိအောင် ကာကွယ်ပေးပါ။

ပိုးသတ်ခြင်း

ရောဂါဖြစ်နေတဲ့ ကြက်ကို သီးသန့်ခွဲထားပါ။ ခြံပတ်ပတ်လည်ကို ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းပါ။

ရေသန့်ရှင်းမှု

ရေခွက်တွေကို နေ့တိုင်းဆေးကြောပါ။

#သတိပြုရန်

ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေ (ဥပမာ- ကြက်နာ) အတွက် ကုသဆေးမရှိပါ။ ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) ကို အချိန်မှန်ထိုးထားမှသာ စိတ်ချရပါမယ်။

09/03/2026

ဈေးကွက်ဝင် အိမ်ကြက် (Native Chicken) များနှင့် စပ်မျိုး (Hybrid/Improved Native Chicken) များအကြောင်းကို မွေးမြူရေး စီးပွားရေးအမြင်ဖြင့် အသေးစိတ် နှိုင်းယှဉ်တင်ပြပေးပါမည်။

၁။ အိမ်ကြက် (Local/Native Chicken)

မြန်မာ့ကျေးလက်ဒေသများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော တိုက်ကြက်၊ လည်ပြောင်၊ လည်စွပ် စသည့် မျိုးရင်းများကို ဆိုလိုသည်။

အားသာချက်များ

ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း

ဒေသတွင်း ရာသီဥတုနှင့် ရောဂါဘယများကို အခြားမျိုးများထက် ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိသည်။

အစားအစာ မရွေးခြင်း

သဘာဝအတိုင်း လွှတ်ကျောင်း၍ရပြီး ဆန်ကွဲ၊ ဖွဲ၊ ပြောင်း တို့အပြင် အင်းဆက်နှင့် မြက်ပင်များကိုပါ ရှာဖွေစားသောက်နိုင်သည်။

အသားအရသာ ကောင်းမွန်ခြင်း

အသားမာကျောပြီး ချိုမြိန်သောကြောင့် စားသုံးသူဈေးကွက်တွင် အမြဲတမ်း ဈေးကောင်းရရှိသည်။

အရင်းအနှီးနည်းခြင်း

ခြံလှောင်စနစ် မဟုတ်ဘဲ အကာအရံဖြင့် မွေးမြူနိုင်သဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာသည်။

အားနည်းချက်များ

ကြီးထွားနှုန်းနှေးခြင်း

ရောင်းတန်းဝင် အလေးချိန် (၅၀ ကျပ်သားမှ ၆၀ ကျပ်သား) ရရှိရန် အနည်းဆုံး ၄ လမှ ၆ လအထိ ကြာတတ်သည်။

ဥနှုန်းနည်းခြင်း

တစ်နှစ်လျှင် ဥရေ ၆၀ မှ ၈၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိတတ်သည်။

အလေးချိန် မညီညာခြင်း

တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် ကြီးထွားနှုန်း ကွာခြားမှု ရှိနိုင်သည်။

၂။ အိမ်ကြက်စပ်မျိုး (Hybrid/Improved Native Chicken)

ဒေသကြက်နှင့် ကြီးထွားနှုန်းကောင်းသော မျိုးသန့်ကြက် (ဥပမာ- RIR, Kuroiler) တို့ကို စပ်ထားသော မျိုးများဖြစ်သည်။

အားသာချက်များ

ကြီးထွားနှုန်း မြန်ဆန်ခြင်း

၂ လခွဲမှ ၃ လအတွင်း ရောင်းတန်းဝင် အလေးချိန် (၈၀ ကျပ်သားမှ ၁ ပိဿာ) ကျော်အထိ ရရှိနိုင်သည်။

အစာပြောင်းလဲနှုန်း (FCR) ကောင်းခြင်း

ကျွေးရသော အစာနှင့် တက်လာသော အလေးချိန် မျှတမှုရှိသည်။

ဥနှုန်းကောင်းခြင်း

ဥစားမျိုးအဖြစ် မွေးမြူပါက တစ်နှစ်လျှင် ဥရေ ၂၀၀ ကျော်အထိ ရရှိနိုင်သော မျိုးများရှိသည်။

စီမံခန့်ခွဲရ လွယ်ကူခြင်း

တစ်အုပ်လုံး ညီတူညီမျှ ကြီးထွားသဖြင့် ဈေးကွက်သို့ တစ်ပြိုင်နက် တင်ပို့နိုင်သည်။

အားနည်းချက်များ

ရောဂါထိန်းသိမ်းမှု ပိုမိုလိုအပ်ခြင်း

အိမ်ကြက်စစ်စစ်ထက် ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည် အနည်းငယ် လျော့နည်းသဖြင့် ကာကွယ်ဆေးနှင့် Bio-security (ဇီဝလုံခြုံမှု) ဂရုစိုက်ရသည်။

အစာအာဟာရ လိုအပ်ချက်

ကြီးထွားနှုန်း မြန်စေရန်အတွက် ပရိုတင်း (Protein) ပါဝင်မှု မြင့်မားသော အစာနုများကို မဖြစ်မနေ ကျွေးရတတ်သည်။

အရသာ ကွာခြားမှု

အိမ်ကြက်စစ်စစ်ကဲ့သို့ အသားမမာဘဲ အနည်းငယ် ပျော့နိုင်သဖြင့် အချို့သော ဈေးကွက်များတွင် ဈေးအနည်းငယ် လျော့နိုင်သည်။

သင့်အနေဖြင့် အကောင်ရေ ၁၀၀ ခန့် စတင်မွေးမြူရန် စဉ်းစားနေပါက ဈေးကွက်အမြန်ရလိုလျှင် စပ်မျိုး ကိုလည်းကောင်း၊ ရေရှည်အတွက် ခိုင်မာသော ဒေသဈေးကွက်ကို ဦးတည်လျှင် အိမ်ကြက် ကိုလည်းကောင်း ရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။

စပ်ကြက် (Hybrid) နဲ့ အိမ်ကြက် (Native) ကို ခွဲခြားမသိတဲ့ မွေးမြူသူအသစ်တွေဟာလဲ ပွဲစားအချို့ရဲ့ အမြတ်ထုတ်မှုကို ခံရလေ့ရှိပါတယ်။ စပ်ကြက်က ကြီးထွားနှုန်းမြန်ပေမဲ့ အသားအရသာနဲ့ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးမှာ အိမ်ကြက်စစ်စစ်ကို မမီပါဘူး။ ဒါကြောင့်
အချို့အချက်လက်တွေကိုသတိထားပြီး ရှောင်ရှားနိုင်ဖို့လဲ အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွာခြားချက်ကို ကြည့်၍ ခွဲခြားခြင်း

စပ်ကြက်တွေဟာ အိမ်ကြက်နဲ့ တူအောင် မျိုးစပ်ထားတာဖြစ်လို့ အရေခွံအရောင်နဲ့ အမွေးရောင် တူနိုင်ပေမဲ့ အောက်ပါအချက်တွေမှာ ကွာခြားပါတယ်။

ခြေထောက်နှင့် အရိုးအဆစ်

အိမ်ကြက်စစ်စစ်ဟာ ခြေထောက် သေးသွယ်ပြီး ညှပ်ရိုး၊ အဆစ်အမြစ်များ ကျစ်လျစ်သည်။ စပ်ကြက်မှာမူ ကိုယ်ခန္ဓာကြီးထွားမှု မြန်စေရန် ဖန်တီးထားသဖြင့် ခြေထောက်နှင့် အရိုးအဆစ်များ ပိုမိုတုတ်ခိုင်၊ ထွားကြိုင်းနေတတ်သည်။

ရင်အုပ်နှင့် အသားသား

စပ်ကြက်တွေဟာ ရင်အုပ်သား ပိုထူပြီး အသားပျော့သည်။ အိမ်ကြက်စစ်စစ်မှာ ရင်အုပ်သား သိပ်မထူဘဲ အသားမှာ ကျစ်လျစ်မာကျောသည်။

လှုပ်ရှားမှု

အိမ်ကြက်ဟာ အလွန်ဖျတ်လတ်ပြီး ပျံသန်းနိုင်စွမ်း ရှိသော်လည်း စပ်ကြက်မှာ ကိုယ်အလေးချိန်ကြောင့် လှုပ်ရှားမှု နှေးကွေးပြီး အိမ်ကြက်လောက် မရုန်းကန်နိုင်ပါ။

၂။ ပွဲစားများ၏ အသုံးများသော လှည့်ကွက်များ

မရိုးသားသော ပွဲစား သို့မဟုတ် မျိုးရောင်းသူများ ပြောလေ့ရှိသည့် စကားများကို သတိထားပါ။

"ဒါက မျိုးသန့်အိမ်ကြက် အသစ်" ဟု အမည်တပ်ခြင်း

အိမ်ကြက်စစ်စစ်ဟာ တစ်လခွဲ၊ နှစ်လအတွင်း ၅၀ ကျပ်သား မပြည့်နိုင်ပါ။ အကယ်၍ "ဒီကြက်က ၂ လနဲ့ ရောင်းတန်းဝင်တယ်၊ အိမ်ကြက်စစ်စစ်ပဲ" ဟု ပြောပါက ၎င်းမှာ ၁၀၀% စပ်ကြက် (Hybrid) သာ ဖြစ်သည်။

အရောင်အဆင်းဖြင့် လှည့်စားခြင်း

အမွေးအရောင် တူရုံဖြင့် အိမ်ကြက်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ စပ်ကြက်မျိုးစိတ်များ (ဥပမာ- SASSO) သည် အိမ်ကြက်နှင့် အလွန်တူသော အမွေးရောင် ရှိသော်လည်း ကြီးထွားနှုန်းမှာ သိသိသာသာ မြန်ပါသည်။

ဈေးနှုန်းဖြင့် ဆွဲဆောင်ခြင်း

အိမ်ကြက်ဈေးရမည်ဟု ပြောပြီး မျိုးကြက်ကို ဈေးအလွန်သက်သာစွာ ရောင်းချနေလျှင် သို့မဟုတ် အမြန်ကြီးဆေးများ ကျွေးရန် တိုက်တွန်းနေလျှင် သတိထားပါ။

၃။ သတိထား ရှောင်ရှားရမည့် နည်းလမ်းများ

(က) ရင်းမြစ်ကို စစ်ဆေးပါ (Verify the Source)
မျိုးကြက်ဝယ်ယူရာတွင် နာမည်ပျက်ရှိသော ပွဲစားများထံမှ မဝယ်ဘဲ ခိုင်မာသော မျိုးထိန်းခြံများ သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်သားဖောက်သည့် ယုံကြည်ရသော မွေးမြူရေးသမားများထံမှသာ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူပါ။

(ခ) မွေးမြူရေး မှတ်တမ်းကို ကြည့်ပါ

ကြက်ဝယ်တော့မည်ဆိုလျှင် ထိုကြက်များ၏ သက်တမ်းကို မေးမြန်းပါ။ အကယ်၍ သက်တမ်း ၃ လအောက်မှာပင် အကောင်ကြီးနေပါက ၎င်းမှာ စပ်ကြက်သာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ အိမ်ကြက်စစ်စစ်သည် ၄ လကျော်မှသာ ရောင်းတန်းဝင် အလေးချိန် ရရှိပါသည်။

(ဂ) ဈေးကွက်ကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာပါ

ပွဲစားပြောသမျှကို မယုံဘဲ မိမိဒေသရှိ ကြက်သားဈေးကွက် သို့မဟုတ် လက်လီအရောင်းဆိုင် (Retail Shop) များသို့ သွားရောက်၍ အိမ်ကြက်နှင့် စပ်ကြက်၏ ပေါက်ဈေးကွာခြားမှုကို ကိုယ်တိုင် စုံစမ်းပါ။(အချို့ဆို ဈေးနှိမ်လို့ရတဲ့အတွက် မဝယ်ဘူးဟု ပြောဆိုကြတက်ပါတယ်)

အကြံပြုချက်

သင်ကိုယ်တိုင် စီးပွားဖြစ် မွေးမြူမည်ဆိုပါက မျိုးကြက်ဝယ်ယူရာတွင် "အိမ်ကြက်စစ်စစ် (Native)" လား သို့မဟုတ် "အိမ်ကြက်ဆင်တူ စပ်မျိုး (Colored Broiler/Hybrid)" လားဆိုသည်ကို တိတိကျကျ ခွဲခြားမေးမြန်းပါ။ စပ်မျိုးသည် ကြီးထွားနှုန်းမြန်၍ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်သော်လည်း "အိမ်ကြက်စစ်စစ်" အနေဖြင့် လိမ်လည်ရောင်းချခြင်းကိုမူ သတိပြုရပါမည်ဖြစ်ပါကြောင်း အကြံပြုအပ်ပါသည်ဗျာ။

09/03/2026

"ဓာတုကင်းစင်ပြီး ဘေးကင်းစိတ်ချရသော သဘာဝကြက်သန်းနှိမ်နင်းနည်းများ"

ကြက်မဝပ်နေစဉ်မှာ ကြက်သန်း (Poultry Mites) အန္တရာယ်ဟာ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာတစ်ခုပါ။ ဓာတုပစ္စည်းတွေ သုံးရင် ဥထဲက သန္ဓေသားလောင်းကို ထိခိုက်နိုင်တာကြောင့် အောက်ပါ သဘာဝနည်းလမ်းတွေကို ဘေးကင်းစွာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ် -

၁။ ပြာ (Wood Ash) ကို အသုံးပြုခြင်း

ဒါဟာ မြန်မာ့ရိုးရာနည်းလမ်းဖြစ်သလို အထိရောက်ဆုံးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ပြုလုပ်ပုံ

ထင်းပြာ (သို့မဟုတ်) မီးသွေးပြာ ခြောက်ခြောက်ကို အသိုက်ထဲမှာ ခင်းပေးပါ။

အာနိသင်

ပြာဟာ ကြက်သန်းတွေရဲ့ အသက်ရှူပေါက်ကို ပိတ်ဆို့စေပြီး သေစေပါတယ်။ ကြက်မကို ပြာလူးခွက် (Dust bath) လုပ်ပေးထားရင်လည်း မိမိဘာသာ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရင်း သန်းကင်းစင်စေပါတယ်။

၂။ ကြက်သွန်ဖြူ စပရေး (Garlic Spray)

ကြက်သွန်ဖြူမှာပါတဲ့ အနံ့နဲ့ ဒြပ်ပေါင်းတွေဟာ ကြက်သန်းတွေကို မောင်းထုတ်နိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။

ပြုလုပ်ပုံ

ကြက်သွန်ဖြူ အနည်းငယ်ကို ထောင်းပြီး ရေနဲ့ရောစပ်ပါ။ ထိုအရည်ကို စစ်ထုတ်ပြီး ကြက်မရဲ့ အတောင်ပံအောက်၊ ဗိုက်အောက်နဲ့ အသိုက်ဘေးပတ်ပတ်လည်ကို ဖျန်းပေးပါ။

သတိပြုရန်

ဥတွေကို တိုက်ရိုက်အများကြီး မစိုစေဖို့ ဂရုစိုက်ပါ။

ဒီအပြင် အခြားရွေးချယ်စရာ သဘာဝပစ္စည်းများ -

တမာရွက် (Neem Leaves)

တမာရွက်အစို (သို့မဟုတ်) အခြောက်ကို အသိုက်ရဲ့ အောက်ခြေမှာ ခင်းပေးထားခြင်းက ပိုးမွှားတွေကို သဘာဝအတိုင်း မောင်းထုတ်ပေးပါတယ်။ တမာဆီ (Neem Oil) အစက်အနည်းငယ်ကို ရေနဲ့ဖျော်ပြီး အသိုက်အနီးအနား ဖျန်းပေးလို့လည်း ရပါတယ်။

သံပုရာ/ရှောက်သီး (Citrus)

သံပုရာသီးအခွံကို ရေနွေးထဲ စိမ်ထားပြီး ရလာတဲ့ အရည်ကို ဖျန်းပေးရင်လည်း သန်းတွေ မကပ်နိုင်ပါဘူး။

ဆီ (Vegetable Oil)

အကယ်၍ ကြက်နားရာ တိုင်တွေ၊ အသိုက်အနားမှာ သန်းတွေ အုပ်စုလိုက် ရှိနေရင် စားအုန်းဆီ (သို့မဟုတ်) ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီကို သုတ်ပေးခြင်းဖြင့် သန်းတွေကို ကပ်ငြိသေဆုံးစေနိုင်ပါတယ်။

အရေးကြီးသော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ

နေရောင်ပြခြင်း

ကြက်မ အစာစားဆင်းချိန်မှာ အသိုက်ထဲက ကောက်ရိုးဟောင်းတွေကို လဲလှယ်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ရအောင် လုပ်ပေးတာက သန်းဥတွေကို ပျက်စီးစေပါတယ်။

သန့်ရှင်းခြောက်သွေ့မှု

အသိုက်ဟာ စိုစွတ်မနေစေဖို့ အမြဲဂရုစိုက်ပါ။ စိုစွတ်တဲ့နေရာဟာ ပိုးမွှားတွေ ပေါက်ပွားဖို့ အကောင်းဆုံး နေရာဖြစ်လို့ပါ။

အသိုက်ထဲမှာ တမာရွက်ခင်းပေးတဲ့နည်းက ကြက်မအတွက် အနှောက်အယှက် အနည်းဆုံးဖြစ်စေပါတယ်။

Address

အမှတ် ၅၁ ဗိုလ်ဘဌေးလမ်း

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Shwe ayar san posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Want your practice to be the top-listed Clinic?

Country:

City:

27/03/2026

26/03/2026

25/03/2026

24/03/2026

15/03/2026

12/03/2026

12/03/2026

09/03/2026

09/03/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share