Htoo Aye Chan Pharmacy - ထူးအေးချမ်း ဆေးဆိုင်

10/03/2026

အစာအိမ်ဆေး(PPI)ဥပမာ-Omeprazole တွေကိုမလိုအပ်ပဲရေရှည်သောက်ရင်အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ(၃)ဆခန့်မြင့်တက်နိုင်ပါတယ်။

PPI (အစာအိမ်ဆေးများ) နှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ လေ့လာမှု အကျဉ်းချုပ်
(meta-analyses)
သုတေသနပေါင်း ၂၂ ခုအနက် တစ်ခုမှလွဲ၍ ကျန်ရှိသော သုတေသနများအားလုံး၏ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများအရ PPI ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်းသည် အစာအိမ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ (Relative Risk) ကို ၁.၃ ဆ မှ ၂.၉ ဆအထိ မြင့်တက်စေကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

အစာအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားမှုတွင် H. pylori ဘက်တီးရီးယား၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အဓိကဖြစ်နေသည်ကို ထောက်ရှုပါက၊ PPI ဆေးဝါးများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သီးသန့် ကင်ဆာဖြစ်စေသော အရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းသော်လည်း၊ H. pylori ကြောင့် ကင်ဆာဖြစ်စေသော လမ်းကြောင်းကို ပိုမိုအားပေး ကူညီရာရောက်နေကြောင်း ယူဆရပါသည်။

လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ရေတိုနှင့် ရေရှည် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် ဆိုးကျိုးများကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် PPI သုံးစွဲခြင်းက အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် ပတ်သက်၍ အကျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းဆေးနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြားဆိုးကျိုးများစွာ ရှိနေပါသေးသည်။

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် PPI ဆေးဝါးများကို မည်သို့အသုံးပြုနေသည်ကို သေချာစွာ ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်နှင့် ဖြစ်နိုင်ပါက ရေရှည်စွဲသုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

PPI ဆေးများကို အသက်ကြီးသူများတွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသော်လည်း၊ အစာအိမ်ကင်ဆာနှင့် အခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် နှိုင်းယှဉ်ချက်အန္တရာယ် (Relative Risk) မှာ လူငယ်များ (ကလေးများနှင့် လူငယ်လူရွယ်များ) တွင် ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ပါသည်။

အထူးသဖြင့် ဘဝ၏ အစောပိုင်းကာလများသည် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာရှည်နိုင်သော ကျန်းမာရေး နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အရေးကြီးသော အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်း ဆေးဝါးထိတွေ့မှုရှိပါက နောက်မျိုးဆက်များအထိပင် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည့် အလားအလာများ ရှိနေပါသည်။

အဓိက သတိပြုရန်အချက်များ
* PPI ဆေးဝါးများ (ဥပမာ- Omeprazole, Esomeprazole, Lansoprazole စသည်) ကို လိုအပ်မှသာ သုံးစွဲသင့်သည်။
* ရေရှည်စွဲသုံးခြင်းကို အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သည်။
* ကလေးငယ်များနှင့် လူငယ်များတွင် ဆေးသုံးစွဲမှု၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ပိုမိုဂရုစိုက်သင့်သည်။

Prof Thein Myint (GI)

19/01/2026

သန်ချဆေး (Mebendazole 500mg)အကြောင်း
---၊ ဇွန်ခိုင်ဦး (ဆေးဝါးတက္ကသိုလ်) ၊---
သန်ချဆေးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ Mebendazoleက သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင်တွေ ကြီးထွား၊ ပွားများမှု မဖြစ်အောင် နှိမ်နင်းပေးပါတယ်။

သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင်ရှိနေရင် ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေ ခံစားရတတ်သလဲ
----------------------------
သန်ကောင်၊ တုတ်ကောင်ရှိနေရင် ဗိုက်နာခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းပျက်ခြင်း၊ လေထသလို ခံစားရခြင်း၊ အရေပြား ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်လွယ်ခြင်း၊ မစားချင်မသောက်ချင်ဖြစ်ခြင်း၊ စအိုယားယံခြင်း၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းနဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ အခြေအနေတွေမှာ အူပိတ်ခြင်း စတာတွေအထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တချို့ လူတွေမှာ ဘာလက္ခဏာမှမပြဘဲလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။

သန်ချဆေးမသောက်ခင်
-----------------------
Mebendazoleနဲ့ ဓာတ်မတည့်ရင် မသောက်သင့်ပါဘူး။ သင့်မှာ ကိုယ်ဝန်ရှိရင် ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမှ သောက်ရပါမယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် သန်ချဆေးကို အသက်နှစ်နှစ်အရွယ်ကစပြီး တိုက်လေ့ရှိပါတယ်။ အသက်နှစ်နှစ်အောက်ကလေးဆိုရင် ကလေးအထူးကုဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမှ တိုက်ပါ။

သန်ချဆေး သောက်သင့်သော ပမာဏ
----------------------------
▶ Mebendazole 500mg
(Albendazole သောက်ချင်ရင် 400mg သောက်နိုင်ပါတယ်)

သန်ချဆေးကို ဘယ်လိုသောက်သင့်သလဲ
---------------------------
ဆေးညွှန်းမှာပါတဲ့ ညွှန်ကြားချက်အားလုံးကို သေချာဖတ်ပေးပါ။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏထက် ပိုများပြီးသောက်ခြင်း/ ပိုနည်းပြီး သောက်ခြင်း/ ပိုကြာ ကြာသောက်ခြင်းတို့ မလုပ်ရပါ။
သန်ချဆေးကို မျိုချခြင်း၊ ဝါးစားခြင်း၊ ကြိတ်ပြီး မှီဝဲခြင်း၊ အစာနဲ့ တွဲသောက်ခြင်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဆေးသောက်နေစဉ် ဘာတွေကို ရှောင်သင့်သလဲ
----------------------------
အထူးအထွေ မရှိပါဘူး။ အစာနဲ့ တွဲသောက်လို့လည်း ရပါတယ်။ ညအိပ်ရာဝင်ခါနီး သောက်လေ့ ရှိကြပါတယ်။
➡️မှတ်ချက်။ ။ ဖျားနာနေချိန်၊ ဗိုက်နာဗိုက်အောင့်နေချိန်၊ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်နေချိန်၊ ပျို့အန်နေချိန်တွေမှာ သန်ချဆေး မသောက်သင့်ပါ။ ⬅️

သန်ချဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး
-------------------------------------
တချို့တွေမှာ ပျို့တာ၊ အန်တာ၊ အစာစားချင်စိတ် မရှိတာ စတာလေးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

သန်ကောင်၊ တုပ်ကောင်မတွယ်စေဖို့ လိုက်နာသင့်သည့် အချက်များ
------------------------------------------
✅ လက်နဲ့ လက်သည်းတွေကို မကြာခဏ ဆေးကြောပေးပါ၊ အထူးသဖြင့် အစာမစားခင်နဲ့ အိမ်သာတက်ပြီးချိန်တွေမှာ လက်ဆေးပါ။
✅ အသားတွေကို သေချာကျက်အောင် ချက်ပြုတ်စားသောက်ပေးပါ။
✅ အသီးအရွက်တွေကို သေချာဆေးကြောပြီးမှ စားသုံးပေးပါ။
✅ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်တဲ့ အစားအသောက်တွေကို စားသောက်ပေးပါ။
✅ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်၊ မြေကြီးတို့ကို ကိုင်တွယ် ပြီးချိန် လက်ကို စနစ်တကျဆေးပါ။
သတိပြုရန်
---------------
🟧 သန်ချဆေးကို ၆ လတစ်ခါ သောက်ပေးပါ။
🟧 အိမ်ရှိ မိသားစုအားလုံး အတူသောက်ပေးပါ။
🟧 အထူးသဖြင့် ကလေးတွေဆိုရင် ၆လတစ်ကြိမ် မှန်မှန်သန်ချပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ ကလေးက ကိုယ်ခံအားကောင်းပြီး အစာစုပ်ယူရရှိမှု တိုးကာ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးနှုန်း မြန်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

27/12/2025

14/12/2025

သင်ရဲ့ကျောက်ကပ်ကို ကာကွယ်ပါ

14/09/2025

ဆေးပညာဘာသာစကားဖြင့် Proton Pump Inhibitor လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒါဟာ PPI ဆေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း လျှော့ချပြီး ရပ်တန့်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဆေးတွေရဲ့ နာမည်အပြည့်အစုံက Proton Pump Inhibitors (PPIs) ဖြစ်ပြီး ဥပမာဆေးအမည်တွေအနေနဲ့ Omeprazole, Esomeprazole, Pantoprazole, Lansoprazole စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

ဆိုတာ ဘာလဲ？

ဒါဟာ လူနာတစ်ယောက်အတွက် ဆက်လက်သောက်သုံးဖို့ လိုအပ်ချက် မရှိတော့တဲ့ (ဒါမှမဟုတ်) ဆေးရဲ့ဆိုးကျိုးတွေက ကောင်းကျိုးထက် ပိုများလာတဲ့အခါမှာ၊ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်နဲ့အညီ ဆေးပမာဏကို စနစ်တကျ လျှော့ချပြီး ရပ်တန့်တဲ့ စနစ်ကျတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

#ဘာကြောင့်ဒီလိုဆေးလျှော့ချ/ရပ်ဖို့ လုပ်ရတာလဲ？

PPI ဆေးတွေဟာ အစာအိမ်အချဉ်ပေါက်ခြင်းနဲ့ ရင်ပူခြင်းကို အလွန်ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်ပေမယ့် ကြာရှည်စွာ (နှစ်ချီပြီး) သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် ဆိုးကျိုးတွေ ရှိလာနိုင်လို့ပါ။

ဒါကြောင့် ဆေးရဲ့ကောင်းကျိုးက ဆိုးကျိုးထက် ပိုများနေသေးသမျှ ကာလအတွက်သာ ဆက်သောက်သင့်ပြီး မလိုအပ်တော့ရင် ရပ်သင့်ပါတယ်။

#ဘယ်လိုလုပ်ရပါသလဲ？

ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမှသာ လုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် မရပ်ရပါ။ ဆရာဝန်က အောက်ပါနည်းလမ်းတစ်ခုခုကို ညွှန်ကြားလိမ့်မယ်။

1. ဆေးပမာဏကို တဖြည်းဖြည်းချင်း လျှော့ချခြင်း (Dose Tapering)
· ဥပမာ - တစ်နေ့တစ်ကြိမ် သောက်နေရသူကို တစ်ရက်ခြား တစ်ကြိမ် (သို့မဟုတ်) တစ်ပတ်ကို နှစ်ကြိမ်/သုံးကြိမ် စသဖြင့် လျှော့ခိုင်းပါတယ်။

2. "On-Demand" Therapy သို့ ပြောင်းလဲခြင်း
· ဆေးကို နေ့စဉ်ပုံမှန်မသောက်တော့ဘဲ လက္ခဏာတွေ ပြန်ပေါ်လာမှသာ သောက်ဖို့ ညွှန်ကြားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

3. ပိုပျော့တဲ့ အက်ဆစ်လျှော့ဆေးများနဲ့ အစားထိုးခြင်း (Step-Down Therapy)
· PPI ကနေ H2 Receptor Antagonists (ဥပမာ - Famotidine, )Antacid)လိုမျိုး အာနိသင်ပိုပျော့တဲ့ဆေးတွေကို ပြောင်းသောက်ခိုင်းပါတယ်။

4. နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းနဲ့ တွဲဖက်ခြင်း (Lifestyle Modifications)
· ဆေးလျှော့တဲ့အခါ လက္ခဏာတွေ မပြန်ပေါ်အောင် အောက်ပါတို့ကို ပြုလုပ်ဖို့ အကြံပေးပါလိမ့်မယ်။
· အဆီများတဲ့အစား၊ အချဉ်ဓာတ်များတဲ့အစား၊ စပ်တဲ့အစား၊ ချောကလက်နဲ့ ကဖင်းဓာတ် ရှောင်ပါ။
· ညနေစာ မစားခင် အနည်းဆုံး ၃ နာရီ အလိုမှာ စားပါ။
· အစား အလွန်အကျွံ မစားပါနဲ့။
· ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းပါ။
· အိပ်ရာမဝင်ခင် အစာစားခြင်း ရှောင်ပါ။
· ဆေးလိပ်ဖြတ်ပါ။ ရင်ပူရောဂါကို ပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။
· အိပ်ရာခေါင်းရင်းကို မြှင့်ထားအိပ်ပါ။

#ဘယ်သူတွေ PPI Deprescribing လုပ်သင့်သလဲ？

· PPI ဆေးကို အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကြာရှည်စွာ သောက်နေသူများ
· ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး တစ်ခုခုကို စတင်ခံစားရသူများ
· GERD ရောဂါမဟုတ်ဘဲ အခြားအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ဆေးစသောက်ထားရပြီး ပြဿနာပြေလည်သွားသူများ

#သတိထားရမည့်အချက် - Barrett's esophagus လို ပြင်းထန်တဲ့ အစာပြွန်ရောဂါရှိသူတွေ၊ PPI မပါရင် ရင်ဘတ်အောင့်တဲ့ဝေဒနာ (ဥပမာ - NSAIDs သောက်ရသူများ) ရှိသူတွေကတော့ ဆရာဝန်နဲ့ မတိုင်ပင်ဘဲ ဆေးမရပ်သင့်ပါဘူး။

(ကျမ်းကိုးစာရင်း)

1. Farrell, B., Pottie, K., Thompson, W., et al. (2017). Deprescribing proton pump inhibitors: Evidence-based clinical practice guideline. Canadian Family Physician, 63(5), 354–364.
2. Freedberg, D. E., Kim, L. S., & Yang, Y. X. (2017). The Risks and Benefits of Long-term Use of Proton Pump Inhibitors: Expert Review and Best Practice Advice From the American Gastroenterological Association. Gastroenterology, 152(4), 706–715.
3. Scarpignato, C., Gatta, L., Zullo, A., & Blandizzi, C. (2016). Effective and safe proton pump inhibitor therapy in acid-related diseases – A position paper addressing benefits and potential harms of acid suppression. BMC Medicine, 14(1), 179.
4. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2014). Gastro-oesophageal reflux disease and dyspepsia in adults: investigation and management. NICE Clinical Guideline [CG184].
5. Therapeutic Guidelines Limited (eTG). Gastro-oesophageal reflux disease in adults.
Prof Thein Myint(GI) 14.9.2025

22/08/2025

31/07/2025

#အစာအိမ်ဆေးသောက်မှု့အလွဲများ(၁)

ျိုးပေါင်းသုံးခြင်း (ဥပမာ - Omeprazole + Pantoprazole)**
* **မထိရောက်ပါ။** PPI အားလုံး လုပ်ဆောင်ပုံတူညီသောကြောင့် ပေါင်းသုံးခြင်းဖြင့် **အကျိုးမတိုး**၊ **ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးသာ ပိုများစေပါသည်။**

+ (H2 Blocker) ပေါင်းသုံးခြင်း**
* **ညဘက် အက်စစ်ပြန်ထွက်မှု (Nocturnal Acid Breakthrough) အတွက်** ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် **ကာလတို** ပေါင်းသုံးနိုင်ပါသည်။
* **သတိပြုရန်:** ရေရှည်သုံးစွဲပါက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အန္တရာယ်များပါသည်။

+ (ဥပမာ - Vonoprazan) ပေါင်းသုံးခြင်း**
* **မလိုအပ်ပါ။** ဆေးနှစ်မျိုးလုံး အားပြင်းပြီး လုပ်ဆောင်ပုံဆင်တူသောကြောင့် ပေါင်းသုံးခြင်းသည် **ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကိုသာ မြင့်တက်စေပါသည်။**
#ဆေးသောက်ရမည့်အချိန်များ**

(H2 Blocker)**
* **အိပ်ရာမဝင်မီ (ညဘက်)** သောက်ပါ။
* **အကြောင်းရင်း:** ညဘက် အက်စစ်ထွက်မှုကို ထိထိရောက်ရောက် ထိန်းပေးနိုင်ရန်။

(ဥပမာ - Omeprazole, Pantoprazole)**
* **မနက်စာ မစားမီ ၃၀-၆၀ မိနစ် အလို** သောက်ပါ။
* **အကြောင်းရင်း:** အစာမစားမီ ကြိုတင်သောက်မှသာ Proton Pump များကို အပြည့်အဝ တားဆီးနိုင်ပါသည်။

(ဥပမာ - Vonoprazan)**
* **တစ်နေ့ တစ်ကြိမ်** (နေ့အချိန် သို့မဟုတ် ည) သောက်နိုင်ပါသည်။
* **အစာနှင့်အတူ** သို့မဟုတ် **အစာမစားဘဲ** သောက်နိုင်ပါသည်။

#သတိပြုရန် အဓိကအချက်များ**
1. ဆေးပေါင်းစပ်သုံးစွဲမှုအားလုံးသည် **ဆရာဝန်၏ တိတိကျကျ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့်သာ** ဖြစ်ရပါမည်။
2. PPI/PCAB ကို ရေရှည်သောက်ပါက **ဗီတာမင် B12၊ မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ကယ်လ်စီယမ်** စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါ။
3. **အစာအိမ်အက်စစ်များခြင်း** ကို ကုသရာတွင် ဆေးထက် **နေထိုင်မှုပုံစံပြောင်းလဲခြင်း** (အဆီအစပ်ရှောင်၊ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်း၊ ညစာစောစား) က ပိုအရေးကြီးပါသည်။
4. ဆေးသောက်သည့်တိုင် လက္ခဏာမသက်သာပါက **ဆရာဝန်နှင့် ပြန်ပြပါ။**

#အရေးကြီးသတိပေးချက်:** ဤဆေးများအား မိမိသဘောဖြင့် ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ပမာဏတိုးခြင်းများ လုံးဝမပြုလုပ်ရပါ။ ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အတိအကျလိုက်နာပါ။

Prof Thein Myint-GI 31.7.2025

30/01/2025