Health and medical info

13/04/2022

Витамин Д бидэнд хэрэгтэй юу?
Витамин Д нь бидний бие махбодид чухал ач холбогдолтой бөгөөд олон үүрэг гүйцэтгэдэг.
Манай Монгол орны хувьд цаг уурын байдлаас болоод Витамин Д-н авах тун бусад улсынхтай харьцуулахад харьцангуй өндөр байдаг бөгөөд дараах мэдээллийг та бүхэндээ хүргүүлж байна.
Бидний мэдээ мэдээлэл танд таалагдсан бол "like and share" 😊
Reference:
https://www.nhs.uk/conditions/vitamins-and-minerals/vitamin-d/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6835745/

22/03/2022

ЭРҮҮЛ ХООЛ=СЭТГЭЛЗҮЙН ЭРҮҮЛ МЭНД

Хоолны дуршил буурах, нойрны асуудал үүсэх, анхаарал төвлөрөлт буурах, юманд сонирхолгүй болох зэрэг бидэнд үүсч болох таагүй мэдрэмж төрүүлдэг хоол хүнсний талаар бид бага ч гэсэн мэдэж авсан байх. Хоол хүнсэнд агуулах сахар, сахар орлуулагч, өөх тос болон нөөшлөгч бодисууд нь хүний сэтгэл санаанд хэрхэн нөлөөлдөг, сэтгэл гутралын эрсдэлийг хэрхэн нэмэгдүүлж болох талаар өмнөх постуудаар нийтэлсэн билээ. Тэгвэл бид сэтгэл санаагаа эерэг байлгах буюу “сайхан ааштай” байхын тулд юу идэх ёстой вэ?

Омега-3 тосны хүчлээр баялаг хоол хүнс
Бид эхлээд Омега-3-г тосны хүчлийг онцолж байна. Омега-3 нь биеийн хэвийн бодисын солилцоонд чухал үүрэгтэйгээс гадна сэтгэцийн эрүүл мэндэд чухал үүрэгтэй. Гэхдээ хүний бие махбод Омега-3-г үйллдвэрлэж чадахгүй учир хүнснээс нэмэлтээр авах ёстой.
Омега-3 тосны гурван үндсэн хүчил нь альфа-линолений хүчил, эйкозапентаенойн хүчил (EPA), докозагексаены хүчил (DHA) юм. EPA болон DHA нь сэтгэл санааны хямралд хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Омега-3 их хэмжээгээр хэрэглэдэг хүмүүс сэтгэл гутрал, сэтгэл санааны хямралд өртөх эрсдэл хэрэглээ багатай хүмүүсээс харьцангуй бага байна.
Омега-3 нь үрэвслийн маркеруудыг бууруулах үйлдэлтэй бөгөөд мэдрэлийн эсийг хамгаалдаг. Хамгийн гол нь омега-3 болон омега-6-н хоорондын харьцааг тэнцвэржүүлэх шаардлагатай бөгөөд үндсэн харьцаа 15:1 байна. Хоол хүнсэнд агуулагдах омега хэмжээ харилцан адилгүй. Хамгийн гол нь янз бүрийн хоолонд агуулагддаг омега-3 ба омега-6-ийн тэнцвэрийг хадгалах явдал юм. Тэгвэл омега-3 –р баялаг хоол хүнсэнд юу багтах вэ? Үүнд, EPA болон DHA-ийн хамгийн сайн эх үүсвэр бол загас юм. Ялангуяа хулд, туна, сардин зэрэг өөх тос ихтэй загас омега-3-ыг их хэмжээгээр агуулдаг. Фермерийн загас нь ихэвчлэн зэрлэг загаснаас илүү EPA болон DHA-ийн агууламжтай байдаг боловч энэ нь тэдний хооллож буй хоол хүнснээс хамаардаг. Учир нь загас өөрөө омега-3-ыг нийлэгжүүлэхгүй ба тэдгээр нь замагт их хэмжээгээр агуулагддаг. Альфа-линолений хүчил нь эдамам, хушга, чиа үр зэрэг ургамлын төрлүүдэд их хэмжээгээр агуулагддаг. Үүнээс гадна дээр омега-3-аар баяжуулсан хүнсний бүтээгдэхүүн, ялангуяа өндөг, сүү, тараг улам бүр нэмэгдэж байна.

02/03/2022

Маргааш буюу жил бүрийн 3-р сарын 3-ны өдөр Дэлхийн сонсгол хамгаалах өдрийг дэлхий даяар дүлийрэл, сонсгол бууралтаас хэрхэн урьдчилан сэргийлэх аргыг таниулах, чих, сонсголын тусламж үйлчилгээг сурталчлах зорилгоор зохион байгуулдаг билээ.

Амьдралын бүхий л үе шатанд сонсгол бидний харилцаа холбоонд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Та бүхэн дараах зөвлөмжийг дагаарай:
- Урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах замаар сонсгол бууралтаас (мөн үүнтэй холбоотой чихний өвчлөл) зайлсхийж болно: чанга дуу чимээнээс хамгаалах, арчилгаа.
-Сонсголын бууралт (болон үүнтэй холбоотой чихний өвчлөл) -г цаг тухайд нь тодорхойлж, зохих тусламж үйлчилгээг авах.
-Сонсголын бууралт үүсэх эрсдэлтэй хүмүүс сонсголоо тогтмол шалгуулах
-Сонсголын бэрхшээлтэй хүмүүс (эсвэл үүнтэй холбоотой чихний өвчин) эрүүл мэндийн байгууллагат хандан тусламж үйлчилгээ авах

World Hearing Day is held on 3 March each year to raise awareness on how to prevent deafness and hearing loss and promote ear and hearing care across the world.

Good hearing and communication are important at all stages of life.
Hearing loss (and related ear diseases) can be avoided through preventative actions such as: protection against loud sounds; good ear care practices and immunization.
Hearing loss (and related ear diseases) can be addressed when it is identified in a timely manner and appropriate care sought.
People at risk of hearing loss should check their hearing regularly.
People having hearing loss (or related ear diseases) should seek care from a health care provider.

21/02/2022

“Сайн” ба “Муу” өөх тос
Өөх тосны хэрэглээ хүнд зайлшгүй байх ёстой хэдий ч эдгээр нь дотроо олон төрөл байдаг. Үүнд:
- Транс өөх тос
- Ханасан өөх тос
- Ханаагүй өөх тос
o Поли-ханасан өөх тос
o Моно-ханасан өөх тос
Шарсан хоол нь ихэвчлэн эрүүл бус буюу “муу” өөх тосонд шарж бэлтгэсэн байдаг. “Муу” өөх тос гэдэг нь тэгвэл ямар өөх тосыг хэлж байна вэ? Муу гэдэг нь яг биед ямар сөрөг нөлөө үзүүлж байна вэ? Үүнд, транс болон ханасан өөх тос хамаарна. Муу гэгдэх өөх тоснууд нь хүний биемахбод дахь муу холесторины хэмжээг нэмэгдүүлэх бөгөөд цаашдаа зүрх судасны өвчний суурь тавигдах эрсдэлтэй байдаг. Нөгөө талаас, нэг хүнсний бүтээгдэхүүнд зөвхөн нэг төрлийн тос агуулагдана гэж байхгүй бөгөөд аль нэг төрлийн өөх тос давамгайлсан хэлбэрээр агуулагддаг.

2011 онд Альмудена Санчес-Виллегас болон түүний хамтрагчид өөх тос болон сэтгэлийн хямрал хоёрын хооронд холбоо байгаа эсэхийг тогтоохоор зорьж байсан өмнөх судалгааныхаа талаар мэдээлжээ. Тэд судалгааны эхэнд сэтгэл гутралгүй байсан Испанийн их сургуулийн 12,059 төгсөгчийг хамруулжээ. Зургаан жилийн дараа сэтгэл гутралын 657 шинэ тохиолдол илэрсэн байна. Оролцогчдын хоолны дэглэмд транс өөх тос их байх тусам сэтгэлийн хямралд орох магадлал өндөр болохыг судлаачид тогтоожээ. Хоолны өөх тосны хувьд гол төлөв MUFA-аас бүрддэг оливийн тос нь сэтгэлийн хямралын эрсдлийг эрс бууруулдаг гэж судлаачид дүгнэжээ. Хүнс, эмийн захиргаа 2018 онд транс тосыг хориглосон хэдий ч хүнсний үйлдвэрлэгчдэд энэ журмыг дагаж мөрдөх шилжилтийн үеийг зөвшөөрсөн тул богино долгионы попкорн, хөлдөөсөн пицца, хөлдөөсөн жигнэмэг зуурмаг, түргэн хоол, хүнсний ногоо зэрэг зарим хүнсний бүтээгдэхүүнд транс тос агуулагддаг байна.

“Шарсан хоол”

Шарсан тахиа, шарсан төмс, өө тэгээд хуушуур муушуур гээд ер нь гоё л сонсогдож байгаа биз дээ. Өлсөж яваа надад, шууд л шүлс гоожиж байна кк.
Гоё амттай хоол гоё л доо ... аа гэхдээ сэтгэлзүйн асуудалтай холбож үзвэл бас тийм ч гоё сонсогдохгүй болов уу.
Японд хийсэн нэгэн судалгаанд үйлдвэрийн ажилчдыг хамруулж, тэдний сэтгэлийн хямрал, тэсвэр хатуужлын түвшинг тэдний шарсан хүнсний хэрэглээний түвшинтэй холбон судалсан байна. Судлаачид шарсан хоол хүнс түлхүү хэрэглэдэг хүмүүс амьдралынхаа туршид сэтгэлийн хямралд орох магадлал өндөр болохыг тогтоожээ.
Сонирхолтой санагдаж байна уу? Хамгийн сүүлд хэзээ шарсан төмс идэж сэтгэлээр унасан бэ? Хэзээ ч үгүй, тийм үү? Шарсан хоолыг ихэнхи тохиолдолд хэвийн хэмжээнээс хэтрүүлэн хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь тухайн үедээ бус муухай мэдрэмжийг төрүүлдэг байхнээ. Хэрэв та өдөр бүр шарсан хоол иддэг бол долоо хоног тутам хооллож байгаарай. Хэрэв энэ нь долоо хоног тутмын зуршил бол сард нэг л удаа идэхийг хичээ. Хэрэв та шарсан хоол иддэггүй бол та аль хэдийнээ өөрийгөө аз жаргалтай цаг руугаа хөтлөж байнаа гэсэн үг!

Reference:
Yoshikawa E, Nishi D, Matsuoka YJ. Association between frequency of fried food consumption and resilience to depression in Japanese company workers: a cross-sectional study. Lipids in Health and Disease.

14/02/2022

Пост оруулалгүй нилээн уджээ. Та нар минь валентин гээд чихэр, чиклаадандаа бялуураад сууж байна уу даа ккк. 😅 Тэгвэл дараах мэдээлэлтэй нэг танилцаарай. 🤓

Таны идэж буй хоол таны сэтгэл санаанд олон янзаар нөлөөлнө. Хизер М.Франсис нарын судлаачид 2019 онд хийсэн судалгаагаар буруу хооллолт нь сэтгэлзүйн хямралтай буюу сэтгэл гутралтай холбоотой гэдгийг батласан. Таны сэтгэл санаа тогтворгүй байгаа бол хүнсний дэлгүүр орохдоо дараах зүйлсийг найрлагаас нь анхааралтай уншаарай.

Сахар буюу глюкоз. 2019 онд 37,131 сэтгэл гутралтай хүмүүсийн дунд хийсэн судалгаанд чихэрлэг ундаа хэрэглэх нь сэтгэлийн хямралд өртөх эрсдэлд хүргэдэг гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн байна. Хэрэв та өдөрт ердөө 350 мл лаазтай хийжүүлсэн ундаа уусан бол (ойролцоогоор 45 грамм сахар үүнд агуулагдана) сэтгэл гутралын эрсдэл 5 хувиар нэмэгддэг бол хэрэв өдөрт хоёр лааз хийжүүлсэн ундаа уусан бол (ойролцоогоор 98 грамм сахар) тэдний эрсдэл 25 хувь болж өссөн байна. Өөрөөр хэлбэл, сахар их хэрэглэснээр сэтгэлийн хямралд орох эрсдэл нэмэгддэг.
Та ууж буй зүйлийнхээ сахарын агууламжийг анхаарч үзээрэй.

Сахар яагаад сэтгэлийн хямралд хүргэдэг вэ? Тархины үйл ажиллагаа нь бидний идэж буй хоол хүнсний нэг төрөл болох глюкозоос хамаардаг. Хорин дөрвөн цагийн хугацаанд тархи өөрийн ажлаа гүйцэтгэхийн тулд ердөө 62 грамм глюкоз шаардлагатай байдаг ба та үүнийг нэмэлт сахар хэрэглэхгүйгээр өдөр тутмын хүнсний хэрэгцээнээс хялбархааан хангах боломжтой.
Бидний тархины үйл ажиллагаанд чухал үүрэг бүхий brain derived neurotrophic factor (BDNF) уурагт хийсэн судалгаагаар цусан дахь сахарын хэмжээ их байх үед уг уургийн түвшин бага байдаг нь тогтоогдсон байна. Юу гэсэн үг вэ гэвэл, таны тархины үйл ажиллагаанд оролцож буй мэдрэлийн эсүүдийг дэмжих уураг таны биед сахар их байх тусам бага байдаг болж таарч байна.
Заа тэгвэл, сахаргүй гэх тодотголтой DIET болон Zero Sugar гэх мэт бүтээгдэхүүнүүд танд танил сонсогдож байгаа байх. Эдгээр нь сахарин, аспартам, сукралоза гэх мэт бодисуудыг агуулах бөгөөд нэг талаар илчлэгийг багасгахад тусалдаг “эрүүл” гэж үздэг хоол хүнсэнд түгээмэл хэрэглэгдэх болсон. Уг бодисууд нь сонсогдож байгаа шигээ тийм ч “эрүүл” сонголт бас биш юм.
Шинжлэх ухааны судалгаанд тулгуурласан нэгэн судалгаанаас үзэхэд Diet coke зэрэгт агуулагдах аспартам нь та бидний мэдэх “аз жаргалын даавар” буюу серотонин, допамины нийлэгжилтийг саатуулдаг болох нь батлагдсан.
Сахар орлуулагчийн бас нэгэн гишүүн болон сукралоз нь мөн гэдэсний ашигтай бактерит ихээхэн өөрчлөлт оруулдаг болохыг нотлосон хэд хэдэн судалгаанууд гарсаар байна. Амттай, чихэрлэг бүхэн гоё байдаг хэдий ч одоо бага ч гэсэн хориг тавих цаг иржээ. Хэдийгээр хүчин чармайлт шаардагдах хэдий ч гарах үр дүн нь танд маш үнэ цэнэтэй байх болно шүү.

04/03/2021

Tinnitus буюу чих шуугилт гэж юу вэ? Та энэ талаар юу мэдэх хэрэгтэй вэ?
Чих шуугилт насанд хүрэгчдийн 15-20%-д тодорхой хугацаанд илэрдэг бол 70-с дээш насны хүмүүсийн 50%-д чих шуугилт илэрдэг байна. Орчны хүчин зүйл, дуу чимээ, гэмтэл, архаг өвчлөлүүд болон бусад суурь чихний эмгэгүүдээс шалтгаанд чих шуугилт янз бүрийн шинж тэмдэгээр илэрч болно.

16/02/2021

Коронавирус ба Вакцин

14/02/2021

2 маск 1-с илүү юу?
Хариулт нь ТИЙМ
Та мэс заслын буюу нэг удаагийн маскны гадна талд давуун маскыг зүүх нь илүү үр дүнтэй байна гэж судлаачид үзэж байна.
Та бүхэн халдвар хамгааллын дэглэмээ баримтлаарай!

07/02/2021

Сонсгол бууралтанд нөлөөлөх олон хүчин зүйлүүд бий. Хэнгэрэг цоорох, дунд чихний үрэвслийн үед сонсгол буурдаг гэдгийг ихэнхи хүмүүс мэддэг бол вирусын халдвар, зарим эмийн нөлөөний дүнд сонсгол бууурах боломжтойг тэр бүр мэддэггүй.
Covid-19-н үед халуурах, ханиалгах, толгой өвдөх, үнэрлэхүй алдагдах зэрэг шинжүүд нийтлэг илэрч байгаа хэдий ч зарим тохиолдолд сонсгол гэнэт буурах, чих шуугих, тэнцвэр алдагдах зэрэг шинжүүд олон улсын судалгаануудад бүртгэгдээд байгаа билээ. Мөн дараахь судалгаанд ковид-н эмчилгээнд ашиглаж буй эмүүдэд сонсгол буурах гаж нөлөө илэрч болзошгүй үр дүнг харуулсан байна.

27/01/2021

24/01/2021

Витамин Д ба Коронавирус.
Ямар хамааралтай байсан бэ?
Витамин Д-г хэрхэн хэрэглэх вэ?

22/01/2021

Хамрын цус алдалт гэж юу вэ? Гэрийн нөхцөлд ямар арга хэмжээ авах вэ?