31/03/2026
ЭМНЭЛЭГИЙН ДАРГЫН АЛБАН ТУШААЛ - ТОМИЛГООНЫ СУУДАЛ
2020 оны УИХ-ын сонгуулиас хойш Монгол Улс-ын эрүүл мэндийн салбарт ажилласан сайд нарын дундаж ажиллах хугацаа 1.5 жил ч хүрэхгүй байна. Хэрвээ нэг сайд 4 жилийн бүрэн циклээр ажилласан бол энэ хугацаанд ердөө 1–2 сайд солигдох байв.
Нэг сайдын эхлүүлсэн шийдвэр дараагийн сайдын үед өөрчлөгдөх, эсвэл шинэ чиглэлд шилжих үзэгдэл салбарыг бодлогын хямралд оруулсан.
Сайд солигдох бүрд бодлогын чиглэл өөрчлөгдөж, эхэлсэн реформууд тасалдах нь төсвийн үр ашиг, хөтөлбөрийн хэрэгжилтэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Зарим тохиолдолд хэдхэн сарын настай томилгоо хүртэл хийгдсэн нь салбарын удирдлагын тогтворгүй байдлыг улам тодруулж байна.
Бодлогын залгамж чанарыг баталгаажуулсан тогтолцоо бүрдээгүй цагт сайд солигдох бүрд салбар шинэчлэл биш, дахин эхлэл хийсээр байх эрсдэлтэй....
Иймээс асуудлын гол нь “хэн сайд болох вэ” гэхээс илүү “бодлого хэр тогтвортой байх вэ” гэдэгт төвлөрөх шаардлагатай байна. Эс бөгөөс эрүүл мэндийн салбар дараагийн жилүүдэд ч ижил давтамжтайгаар удирдлагаа сольсоор байх магадлал өндөр хэвээр байна.
Сайд солигдох бүрд зөвхөн бодлого өөрчлөгдөөд зогсохгүй, дагаад бүхэл бүтэн удирдлагын баг солигддог нь эрүүл мэндийн салбарын хамгийн ноцтой гажуудлын нэг болж хувирсан. яамны удирдлагууд, агентлагийн дарга нар, цаашлаад эмнэлгүүдийн захирлууд хүртэл улс төрийн өөрчлөлтийг даган “солигддог албан тушаал” мэт ойлгогдох болсон нь салбарын мэргэжлийн тогтолцоог үндсэндээ эвдэж байна.
Сүүлийн зургаан жилийн хугацаанд зарим эмнэлэг 7–8 даргын нүүр үзсэн гэх баримт бол энэ тогтолцооны хамгийн тод илрэл. Нэг дарга ажлаа ойлгож, бодлогоо хэрэгжүүлж эхлэхээс өмнө солигддог, дараагийн хүн нь дахин өөр чиглэл барьдаг энэ цикл тасралтгүй давтагдаж байна. Үүний цаана өвчтөн, үйлчилгээ, чанарын асуудал хэн нэгний анхаарлын төвд биш, харин “хэнийг томилох вэ” гэсэн улс төрийн тохироо давамгайлж байгааг нуух аргагүй.
Эмнэлгийн удирдлага бол туршлага, залгамж чанар шаардсан мэргэжлийн ажил. Гэтэл бодит байдал дээр дарга нар богино хугацаанд солигдож, байгууллагын дотоод бодлого, багийн уялдаа, хөгжлийн чиглэл байнга өөрчлөгдөж байна. Үр дүнд нь эмнэлэг бүр өөрийн гэсэн тогтвортой стратегигүй, дарга дагасан “түр бодлого”-оор явдаг болжээ.
Энэ нь зөвхөн менежментийн асуудал биш — шууд утгаараа үйлчилгээний чанарт нөлөөлдөг. Тоног төхөөрөмжийн худалдан авалт, хүний нөөцийн бодлого, санхүүгийн төлөвлөлт гээд урт хугацаанд хэрэгжих ёстой шийдвэрүүд тасалддаг. Хэн нэгний эхлүүлсэн ажлыг дараагийнх нь үргэлжлүүлэхгүй, эсвэл бүр өөрчилдөг нь нөөцийн үр ашиггүй зарцуулалтыг дагуулж байна.
Илүү ноцтой нь, энэ бүхэнд хариуцлага үүрэх тогтолцоо бараг байхгүй. Богино хугацаанд ажилласан удирдлагаас үр дүн нэхэх боломжгүй, дараагийн хүн өмнөхийнхөө алдааг үүрэхгүй. Ингэснээр салбар бүхэлдээ “хариуцлагагүй тогтолцоо”-нд шилжиж, асуудал хуримтлагдсаар байна.
Эцэст нь, эрүүл мэндийн салбарын энэ дүр зураг нэг зүйлийг тод харуулж байна асуудал нь хувь хүнд биш, системд байна. Сайд солигдох бүрд бүх шатны удирдлага дагаад солигддог энэ практик зогсохгүй цагт ямар ч реформ, ямар ч сайн бодлого тогтож, үр дүнгээ өгөх боломжгүй.
Хэрэв энэ хандлага үргэлжилбэл эмнэлгүүд бодлогоор бус, улс төрийн мөчлөгөөр удирдуулсан хэвээр үлдэнэ. Харин тэр мөчлөгийн хамгийн том хохирогч нь эцсийн дүндээ иргэн, өвчтөн хэвээр байх болно.