EDAM /Eating Disorder Association Mongolia/

07/08/2025

Булимиа нервоза нь сэтгэцийн эмгэгийн оношлогоо, статистикийн гарын авлагад (DSM-5) хооллох эмгэг гэж тооцогддог. Энэ нь бүх насны, ямар ч хүнд нөлөөлж болно.

✅(binge) Хэт их идэх:
Хэт их идэх. Энэ үед хэмжээг хянах чадваргүй болно.

✅(Purge) Гадагшлуулах:
Гадагшлуулах үйлийг, жин нэмэхээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор ашигладаг. Үүнд: өөрөө өөрийгөө бөөлжүүлэх, туулгах эм, шээс хөөх эм болон бусад эмийг хэрэглэх, мацаг барих, хэт их дасгал, хийх дэглэм барих зэрэг орно.

Хоёр үндсэн шинж чанар нь 𝑩𝒊𝒏𝒈𝒆 болон 𝑷𝒖𝒓𝒈𝒆 хийх.

Булимиатай хүний шинж тэмдгүүд нь:
• Богино хугацаанд их хэмжээний хоол хүнс алга болох
•Угаалгын өрөө рүү ойр ойрхон явах, туулгах эм эсвэл шээс хөөх эмийг хэрэглэх, хэт их дасгал хийх, бөөлжих шинж тэмдэг байна.
•Сэтгэл санаа тогтворгүй байх, огцом өөрчлөгдөа
•Хүмүүсийн өмнө хоол идэхээс зайлсхийх
• Амин дэмийн дутагдалд орох
• Сарын тэмдэг алдагдах зэрэг олон шинж тэмдэг илэрч болно.

▶️Булимигийн физик шинж тэмдгүүд нь:
•Жингийн өөрчлөлт (дээш эсвэл доош хурдан хэлбэлзэнэ)
•Гарын ар тал гэмтэнэ (хүчлэн бөөлжиснөөс)
•Хуурайшсан, хэврэг үс
•Шүдний паалан элэгдэнэ
•Шүлсний булчирхайн эргэн тойронд хавдах (заримдаа "булими хацар" эсвэл "булими нүүр" /chipmunk cheek/ гэж нэрлэдэг)

▶️Булимиа нүүр /chipmunk cheek/
чихний нь урд байрлах шүлсний булчирхай (хацар) хавдаж эхэлдэг. Ингэснээр хацар нь хавдсан харагдана. Нүүрний хэлбэр өөрчлөгдөнө.

•Булимиа хацараас хэрхэн салах вэ
"булими хацар" -аас салахын тулд хүн өөрөө бөөлжихөө болих ёстой.

✅Урт хугацааны боломжит гаж нөлөөнд дараахь зүйлс орно.
•Зүрхний асуудал
•Ясны сийрэгжилтэд хүргэдэг ясны нягтрал бага болно
•Хоол боловсруулах эрхтний асуудал
•Бөөрний асуудал
•Улаан хоолой ба ходоодны асуудал
• Нүдний гэмтэл

03/08/2025

✅𝑹𝒆𝒄𝒐𝒗𝒆𝒓 𝒇𝒓𝒐𝒎 𝒂𝒏 𝑬𝒂𝒕𝒊𝒏𝒈 𝒅𝒊𝒔𝒐𝒓𝒅𝒆𝒓 ✅

“Relapse- болох нь хэвийн үзэгдэл бөгөөд энэ нь эдгэрэх замд гарах, байж болох сорилт, шалгуур юм”

•Спонсортой болоод- эдгэрэх замд хамтдаа

Идэх эмгэг ялангуяа булимиа -тай хүн эдгэрэх шийдвэрээ гаргасан бол түүнд СПОНСОР хэрэгтэй!

⭐️Спонсор гэдэг нь- өөрийн биеэр туулж давж - гарсан хүн байх ба бусдад мэдлэг туршлагаа зөвлөж, хэцүү үе болон, эдгэрэх замд гарах олон саад бэрхшээл, туулах сорилтыг нь мэддэг, хэрхэн энэ үеүүдийг даван гарах арга замд нь тусалж, хөтөлж, дэмждэг, сонсдог, ярилцдаг, бүрэн ойлгодог хүнийг хэлнэ.

⭐️Онлайнаар болон биечлэн уулзаж зөвлөлдөх ба байнгын харилцаа холбоо тогтоон эдгэрэх зам мөрт нь тохиох- ганцаардал, гуниг, гутрал, шаналал зэрэгт хамт байна.

⭐️та ганцаараа биш-тусламж авах нь ЭДГЭРЭХ гол арга юм

-Идэх эмгэгтэй тэмцэх төв-

03/08/2025

🚫булимиа ба эдгэрэхгүй байх шалтгаан

🚫Булими- булимиатай хүн идээд идснээ буцаан гаргахад биеийн бүх шингэнээ алддаг учир бие нарийссан, өөрийгөө турж байна гэж буруу бодох нь элбэг.

ℹ️Биеийн ус, шингэнээ алдсан учир дахин юм уух, идэх үед бие маш ихээр усан хаван татаж, хоолоо шингээх процесс удааширсан учир- гэдэс дүүрж, хавагнах бөгөөд буцаад хуучин циклдээ ордог.

03/08/2025

Булимиа- Жин нэмэгдэх

✅Богино хугацаанд- олон мянган калори/ илчлэгийг хэтрүүлэн идсний дараа- албаар хүчлэн гаргах туулгахад идсэн хоолны 60-аас дээш хувь биед шингэж үлддэг учир энэ нь удаан хугацаанд жин нэмж, өөхлөлт үүсгэхэд хүргэнэ.

✅булимиатай хүн ихэнхдээ хэвийн болон хэвийнээс дээш - жин ихтэй байх нь элбэг.

✅ purge /буюу албаар бөөлжих/ үед улаан хоолой томорч цочирдог бөгөөд нүүр, эрүүний хажуу дээд доод булчингууд гэмтэж усан хаван үүсгэж нүүрний хэлбэрийг томруулж хавдаадаг.

✅ тиймээс эдгэрэх процессийн үед шантрах нь элбэг- хавагнаж, гэмтсэн хэлбэр алдсан нүүрний хэлбэртээ гутаж дахин binge/purge хийхэд нүүрний хэлбэр буцаад түрхэн зуур хэвийн байдалд хүргэх нь зогсохгүй үргэлжлүүлэх нэг шалтгаан болдог…

❤️‍🩹⚕️Эдгэрэх процессийн үед нүүрээ толинд харах биеийн хэлбэрт санаа зовж, толинд харах, биеийн жинг үзэхийг хорих ба дор хаяж 4-8 долоо хоног Binge/purge хийхгүй байхад биеийн эдгэрэлт эрчимтэй явагдаж, усан хаван багасаж биеийн хэлбэр болон нүүрний хэлбэр хэвийн байдалд шилжиж эхэлдэг.

28/07/2025

🤦‍♀️Булимиа- Bulimia (binge/purge)

ℹ️Гаж нөлөө:
1. Нүдний судас хагарч, нүд улайж, нүдний цагаан нь судас хагарснаас бор толбо үүснэ

2. Эрүүнд байрлах булчирхай, шанаа чих 2-ыг холбосон булчирхай цочирсноор нүүр бүхэлдээ хавдаж, томорч- царай дүр төрхөнд өөрчлөлт үүсгэнэ.

3. Purge- байнга хийснээр бие усаа алдаж, шингэж болон эрдэсийн дутагдалд орж- нүд хонхойж, нүдний дор харлах, зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ

4. Бие усан хавантаж- бие бүхэлдээ хүнд оргиж- жин нэмсэн мэт сэтгэгдэл төрүүлэх нь дахин давтан хийх хүслийг бий болгоно

5. Биеийн шингэн балансаа алдаж- шингэн уух болгонд бие нөөцөлж- жин нэмж буй мэдрэмж төрүүлэх нь- (тухайн хүнд хэцүү мэдрэмж төрүүлнэ)

6. Үс, хумс өнгөө алдаж, ургалт багасна

7. Нүүрний арьс шингэн болон витамин
дутагдаснаас өнгөө алдаж хуурайшна

8. Байнгын Binge purge - хийх нь архаг ядаргаа, сульдаа үүсгэнэ

9. Зүрхний хэмнэл алдагдана, цус багасна

10. Сарын тэмдэг зогсох, 3-аас дээш сараар ирэхээ байх зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ

11. Булчингийн масс алдаж, өөхлөлт нэмэгдэнэ

12. Анхаарал төвлөрөлт багасч, ажлын амжилт хувийн амьдралд саад үүснэ.

13. Муу гаж нөлөөг- өөрөө сайн ойлгож, судалдж-мэдэж байгаа ч зогсож чадахгүй- энэхүү - циклд орно.

14. Байгын purge(өөрийгөө албаар бөөлжүүлэх) нь мөн шүд унах, шүдний хэлбэр жижигрэх зэрэг гоо сайхныг муутгах: гаж нөлөөтэй.

🔸15. Purge -хийхгүй ч Binge eating / хяналтгүй их идэх/ нь таргалалт үүсгэж, зүрх судасны өвчин, чихрийн шижин гэх мэт ХБӨ-ний эх үүсвэр болдог

07/06/2025

🍽 Хүүхэд насанд авсан сэтгэл зүйн гэмтлээс үүдэлтэй хоолны дон

Хүүхэд насандаа сэтгэл зүйн гэмтэл (сэтгэл санааны дарамт, хүчирхийлэл, эцэг эхдээ үл хайрлагдах, гэх мэт) авсан хүмүүс хоолыг сэтгэлээ тайвшруулах хамгийн хялбар, найдвартай хэрэгсэл болгон ашиглах нь элбэг байдаг. ⚠️Энэ нь хоолны хамаарал (дон) (food addiction) үүсэх шалтгаан болдог.

⸻

🔁 Хүүхэд насны гэмтэл ба хоолны донгийн холбоо

1. Сэтгэлээ тайвшруулах хэрэгсэл болгон хоол идэх
• Бага насагдаа авсан сэтгэл зүйн Гэмтэлтэй хүн - сэтгэл мэдрэмжээ далд нууснаас- үүнийгээ удирдаж чадахгүй байдалд хүрдэг тул- чихэр, жимс, амттан, нүүрс ус ихтэй хоол хүнсийг ихээр хэрэглэдэг. Энэ нь тэдэнд түр зуур тайвшруулах мэдрэмж төрүүлдэг.

• Энэ нь дараах тойргийг үүсгэдэг:
Стресс →их идэх → Түр амар амгалан/ тайвшрал авах → Гэм буруугийн мэдрэмж → Дахиад стресс мэдрэх → Дахин идэх

2. Хяналт /мэдрэх хэрэгцээ
• Хүүхэд насанд авсан сэтгэл зүйн гэмтлээс үүдэн нь хяналт мэдрэх хэрэгцээгээ авч чадаагүй тул, хоол бол түүний хувьд энэ хэрэгцээг мэдрүүлдэг.

3. Сэтгэл хөдлөлийн дутагдлыг нөхөх
• Хайр, халамж, анхаарал дутагдсан үед хүн хоолыг сэтгэл санааны хамтрагчаа болгодог.
• “Хоол л намайг ойлгодог, надтай хамт байдаг” мэт мэдрэмж төрдөг.

4. Биеэ далдлах, хамгаалах хэрэгсэл
• Зарим хүн бие махбодио “хамгаалах хана” болгож илүүдэл жин нэмдэг. Ингэснээр өөрийгөө амар тайван, бусдын анхаарлаас хол байлгаж чадна гэж боддог.

————————————————————————-

🧠 Гэмтэл тархинд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
• Амигдала, гиппокамп, урд тархи гэдэг хэсгүүд гэмтлийн нөлөөгөөр өөрчлөгдөж:
• Айдас хурдан үүсдэг
• Сэтгэл хөдлөлөө удирдах чадвар мууддаг
• Хэт идэх, импульсив үйлдэл гаргах нь нэмэгддэг

⸻—————————————————————-

🚨 Танд дараах шинж тэмдгүүд илэрч байна уу?
• Гутрах, бухимдах үедээ заавал идэх хүсэл төрөх
• Нууцаар идэх, эсвэл идсэндээ гэмших мэдрэмж төрөх
• Хэт өлсөхгүй ч байнга идэх
• Байнга хэвж тайвшрах
• Идэхээ хянахад хэцүү байх

⸻——————————————————————

🛠️ Эдгэрэлт ба гарах арга замууд

1. Гэмтлийн суурьтай сэтгэл заслын эмчилгээ
• EMDR, IFS (Дотоод гэр бүлийн систем), Соматик эмчилгээ, Гэмтэлд суурилсан CBT зэргийг мэргэжлийн эмчээр хийлгэх
• Гэмтэл болон донтолтод чиглэсэн мэргэжлийн хүн/даван туулагч сонгох нь үр дүнтэй.

2. Мэдрэлийн системээ тайвшруулах дадал
• Бясалгал,амьсгал, биеэ мэдрэх дасгал, хүйтэн шүршүүр, иог, газардах техник
→ Эдгээр нь стрессийн үед хоол идэх хүсэл багасгадаг

3. Санамсартай/ухаалаг хооллолт (mindful eating)
• Жинхэнэ өлсгөлөн ба сэтгэл санааны өлсгөлөнг ялгаж сурах
• “Өөрийгөө илүү сонсох, өөрийгөө шүүж, өөртөө бурууг өгөлгүй - сэтгэлээ өөртөө онгойлгож- өөрөөсөө мэдрэмжээ асуух

4. Өөрийгөө хайрлах, уучлах дадал
• Хүн гэмтлийн дараа өөртөө их буруутай ханддаг
• “Би муу хүн учраас ингэж идэж байна” гэдэг бодлыг “өөрийгөө уучлах, ойлгох сэтгэл болгон өөрчлөх”

5. Дэмжих бүлэгт нэгдэх
• Overeaters Anonymous (OA) гэх мэт бүлгүүд сэтгэл санааны болон нийгмийн дэмжлэг үзүүлдэг
• Сэтгэлээ хуваалцах, ганцаардлаа багасгах боломж олгоно
• “Даван туулагч” спонсортой болох
Өөрийгөө даван туулсан хүн танд үнэнч туслагч тань байх болно. Түүний туршлагаас та олон зүйлийг сурч, - ганцаараа биш гэдгээ мэдрэх болно.

6. Хоол тэжээлийн эмчтэй хамтарч ажиллах
• Сэтгэл зүйн гэмтлээс үүдэлтэй хоолны донгийн ойлголттой мэргэжлийн хоол зүйч/ судлаач танд - өөрт тань тохирсон эрүүл хооллолтыг бий болгож өгнө
• “Диет” эсвэл хэт их хоол хязгаарласан дэглэм гэмтлийг улам дордуулж болзошгүй тул анхаарах

⸻—————————————————————-
🍀Танд ямар ч буруу байхгүй
🍀Өөрөө өөрийгөө хайрлаж - эдгэрэх шийдвэр гаргасан тань “Маш Том Зориг”

13/04/2025

✅Bulimia/ Aneroxia - булимиа/анорексиа-тай ихэнх охид/ хөвгүүд

▶️Body Image/ өөрийн гадаад үзэмжинд сэтгэл дундуур байх бөгөөд restricted eating, (хоол хорих) self induced vomiting (хүчээр идсэн зүйлийг гаргах, exercise (дасгал хийж калори шатаах) , fast (удаан хугацаагаар мацаг барих) зэргийг хийдэг.

🔽Ингэснээр илүүдэл илчлэгээс ангижрах замаар биеийг туранхай байлгах хүсэлд автана.

🔽Байнга жин үзнэ, калори тооцно, биеэ хэмжинэ.

07/03/2025

✅Recovery road- 21 days

▶️21 хоногийн in-patient 𝑯𝒆𝒂𝒍𝒕𝒉𝒚 𝒆𝒂𝒕𝒊𝒏𝒈 𝒑𝒓𝒐𝒈𝒓𝒂𝒎

04/03/2025

Та ганцаараа биш

07/02/2025

Bulimia Nervosa /BN/
Булими
ГАЖ НӨЛӨӨ
__________________________________________
•ℹ️шүдны паалан гэмтэх
•ℹ️шүд унах/ шүд нимгэрч жижгэрэх
•ℹ️гарын арын арьс гэмтэх
•ℹ️нүүр, бие, хөл хавагнах
•ℹ️нүүр, эрүү, хүзүү, шүлсний булчирхай цочирч, томрох - 𝑪𝒉𝒊𝒑𝒎𝒖𝒏𝒌 нүүртэй болох
•ℹ️жин хурдан нэмэгддэг болох
•ℹ️өтгөн хатах
•ℹ️үс унах, арьс хуурайших
•ℹ️булчин татах/бие сульдах
•ℹ️нүдний ухархай гэмтэх, нүд хуурайших
•ℹ️нүд улаан судастай болох
•ℹ️сарын тэмдэг ирэхээ байх
•ℹ️эрдэс бодисын дутагдалд орох
•ℹ️хоол идээд гэдэс дүүрдэг болох /хоол шингэхээ байх
•ℹ️нойргүйдэх
•ℹ️депресс орох г.м

07/02/2025

ℹ️Идэх эмэгэг олон янз байдаг:
Хамгийн түгээмэл 4-н төрлийг орууллаа

✅Хэрвээ таны анхаарал муудаж, урд нь хийдэг байсан бүхэндээ дургүй болох, хийх хүсэлгүй болох, хийж чадахаа байх, ажил болон сургуульдаа дургүй болох, ажлын ачаалал дааж чадахаа байх, сэтгэлээр унах, найз нөхөд, гэр бүлийнхнээсээ өөрийгээ тусгаарлах, мөн:

•ℹ️Идсний дараа-өөрийн хийсэн үйлдэлдээ гэмших, гутрах, сэтгэлээр унах
•ℹ️хооллохдоо хяналтаа алдах, цадах, зогсох мэдрэмжгүй болох
•ℹ️уур уцаартай болох
•ℹ️жингийн тухай бодож ихэнх цагаа өнгөрөөх
•ℹ️жингээ байнга үзэх
•ℹ️биеэ голох, өөлөх
•ℹ️хоол дамжуулан дотоод мэдрэмж, тулгарч буй саад бэрхшээлээ орлуулж байгаа бол

✅Онлайнаар цаг авч уулцалт товлоорой

07/02/2025