09/04/2026
𝐋𝐢𝐜𝐡𝐚𝐦𝐞𝐧 𝐢𝐧 𝐥𝐨𝐜𝐤𝐝𝐨𝐰𝐧: 𝐣𝐨𝐧𝐠𝐞 𝐯𝐫𝐨𝐮𝐰𝐞𝐧 𝐨𝐯𝐞𝐫 𝐡𝐞𝐭 𝐞𝐫𝐧𝐬𝐭𝐢𝐠 𝐳𝐢𝐞𝐤 𝐰𝐨𝐫𝐝𝐞𝐧 𝐝𝐨𝐨𝐫 𝐌𝐄 𝐢𝐧 𝐡𝐮𝐧 𝐣𝐞𝐮𝐠𝐝
In dit artikel beschrijven Krabbe en collega’s ervaringen van jonge vrouwen met ernstige ME gedurende hun kindertijd, adolescentie en vroege volwassenheid. In het bestaande onderzoek naar kinderen en adolescenten is weinig bekend over gevallen van ernstige ME, waarbij sprake is van bedlegerigheid. Daarom wordt er in deze studie juist gekeken naar ernstige gevallen. Wel hebben de onderzoeker zich gefocust op deelnemers die volledig of grotendeels hersteld zijn, omdat zij beter in staat zijn om hun verhaal te doen.
𝐃𝐞𝐞𝐥𝐧𝐞𝐦𝐞𝐫𝐬
De deelnemers zijn 13 vrouwen van 16-30 jaar, waarvan 12 ziek zijn geworden tussen hun 10e en 18e en 1 op 22-jarige leeftijd. De ziekte ontstond plotseling of geleidelijk en kende periodes van verbetering en terugval. Alle deelnemers zijn minimaal een jaar ziek geweest.
𝐌𝐞𝐭𝐡𝐨𝐝𝐞
In een interview werd deelnemers gevraagd om te vertellen over hun leven voor de ziekte, tijdens de ziekte en na de ziekte.
𝐁𝐞𝐯𝐢𝐧𝐝𝐢𝐧𝐠𝐞𝐧
De ervaringen van de deelnemers laten drie thema’s zien:
1. Het actieve en betekenisvolle leven voor de ziekte
Voor het ziek worden leidden de vrouwen een actief leven met school, sport, hobby’s en sociale contacten. Hun lichaam functioneerde als vanzelfsprekend en daar waren ze ook niet veel mee bezig. Gezondheid werd ook als vanzelfsprekend gezien en hun lichaam gaf hun een gevoel van veiligheid, identiteit en verbondenheid.
2. Geleidelijk toenemende vervreemding en naar de rand geduwd worden
Het ziek worden begon plotseling of geleidelijk, vaak na een infectie. In die periode was er sprake van verbetering, terugval en onvoorspelbare fluctuaties tussen goede en slechte dagen en uiteindelijk in een negatieve spiraal van steeds verdere achteruitgang. Het leven werd onvoorspelbaar. De vrouwen ervoeren extreme uitputting, pijn en cognitieve problemen. Ondanks deze signalen kregen zij vaak het advies om actief te blijven en door te zetten. Hun lichamelijke ervaringen werden regelmatig niet geloofd of psychologisch verklaard, wat leidde tot
● twijfel aan hun eigen waarnemingen
● schuldgevoel en schaamte
● het negeren van lichamelijke signalen
● verdere verslechtering van hun gezondheid
Hun lichaam werd steeds meer iets vreemds: het werkte niet meer mee, voelde onvoorspelbaar en onbetrouwbaar. Daarnaast vroeg het steeds meer van hun aandacht. Tegelijk probeerden ze te voldoen aan verwachtingen van artsen, ouders en school, waardoor ze voor hun gevoel naar de rand werden gedreven van hun lichaam en hun leven.
3. Achtergelaten aan de zijlijn
Uiteindelijk werden de vrouwen extreem ziek, werden bedlegerig en konden ze nauwelijks prikkels verdragen. Sommigen konden niet meer lopen, praten of zelfstandig eten en waren volledig afhankelijk van zorg. Ze beschrijven hun lichaam als vreemd, fragiel en niet meer ‘van henzelf’, soms met metaforen als een “lockdown”, “spookachtig bestaan” of “levende dood”. Sociale contacten verdwenen vrijwel volledig. Het leven kwam tot stilstand. Deze periode werd ervaren als het verlies van hun jeugd en adolescentie.
𝐈𝐧𝐭𝐞𝐫𝐩𝐫𝐞𝐭𝐚𝐭𝐢𝐞 𝐞𝐧 𝐝𝐢𝐬𝐜𝐮𝐬𝐬𝐢𝐞
De auteurs interpreteren deze ervaringen als een proces van lichamelijke en existentiële vervreemding. Ziek worden door ME/CVS betekent niet alleen lichamelijke klachten hebben, maar het verliezen van:
● vertrouwen in het eigen lichaam
● deelname aan de sociale wereld en het normale leven
● erkenning door anderen
Het gebrek aan medische erkenning en het advies om door te blijven gaan, kan dit proces versterken en mogelijk bijdragen aan een ernstiger ziekteverloop. Vooral jonge meisjes en vrouwen lijken extra kwetsbaar, mede door sociale verwachtingen om zich aan te passen en door te zetten.
𝐊𝐥𝐢𝐧𝐢𝐬𝐜𝐡𝐞 𝐢𝐦𝐩𝐥𝐢𝐜𝐚𝐭𝐢𝐞𝐬 𝐞𝐧 𝐜𝐨𝐧𝐜𝐥𝐮𝐬𝐢𝐞
Ondanks dat in deze studie alleen deelnemers zijn meegenomen die volledig of grotendeels hersteld zijn, geeft dit onderzoek inzicht in hoe ingrijpend het is om op jonge leeftijd ernstig ME te ontwikkelen. Het artikel benadrukt het belang van:
● serieus luisteren naar jonge patiënten
● erkenning van hun lichamelijke ervaringen, ook zonder objectieve testen
● voorzichtigheid met adviezen om actief te blijven bij ernstige uitputting
● meer onderzoek en kennis over ernstige ME/CVS bij kinderen en jongeren
🔹Samengevat voor Vrouw met ME door M.
Bron: Krabbe SH, Mengshoel AM, Schrøder Bjorbækmo W, Sveen U, Groven KS. Bodies in lockdown: Young women's narratives of falling severely ill with ME/CFS during childhood and adolescence. Health Care Women Int. 2023 Sep. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35404768/