29/03/2026
๐๐ฎ๐ฅ๐ ๐ฌ๐ ๐๐๐๐๐ฒ๐ฅ๐๐ง ๐ก๐๐ง๐ ๐ ๐๐ง๐ ๐ฌ๐ ๐๐ข๐ฅ๐ข๐ฉ๐ข๐ง๐ ๐ง๐ ๐๐๐ฌ๐๐ฅ๐ฎ๐ค๐ฎ๐ฒ๐๐ง, ๐๐ฎ๐ก๐๐ฒ ๐๐ง๐ ๐๐ข๐ฐ๐ ๐ง๐ ๐๐๐ฉ๐๐ ๐ฉ๐๐ฅ๐๐ฒ๐๐ง๐ ๐๐๐๐๐๐๐ข๐ก๐๐ง!
Bago pa man baguhin ng kolonyalismo ang maraming aspeto ng ating lipunan, malinaw nang nakatindig sa gitna ng buhay-komunidad ang kababaihang Pilipino. Sa katauhan ng mga babaylan, ang babae ay nagsilbing manggagamot, tagapamagitan ng kalikasan, at pinunong may malinaw na boses, espasyo, at kapangyarihang nagtaktakda sa maraming aspeto ng sinaunang lipunan. Sa panahon ng pananakop ng mga Espanyol, pinamunuan din ng mga babaylan ang kabi-kabilang pag-aalsa sa iba't ibang dako ng bansa na siyang bumuhay sa diwang mapagpalaya.
Ngayong Buwan ng Kababaihan, sa ilalim ng temang โPilipina, manguna tulad ng mga babaylan!โ na pinangungunahan ng Philippine Commission on Women, kaisa ang The Rhetoricians sa paggunita sa Pilipinang tumitindig, namumuno, at naghihimagsik. Mula sa mga bayaning tulad nina Gabriela Silang at Melchora Aquino, hanggang sa mga aktibista, g**o, manggagamot, at lahat ng babaeng manggagawa mula sa iba't ibang sektor ng lipunan, nabubuhay ang katauhan ng sinaunang babaylan sa araw-araw na pakikibaka ng bawat Pilipina. Tuloy ang pagkilos laban sa talamak na pananakit at pang-aabuso, sa hindi sapat na representasyon ng kababaihan sa gobyerno at pamunuan ng pribadong sektor, at sa pamumulis sa pananamit, karera, at tungkulin ng mga babae.
Bukod sa mga pang-araw-araw na hamon, kamakailan din ay umugong sa social media ang kabi-kabilang pagpapalayas sa mga katutubo mula sa lupaing minana at sa gitna ng panggigipit na ito, nais nating patambulin ang tuloy-tuloy na pagkilos ng mga Pilipina bilang tagapamagitan at tagapagtanggol ng Inang Kalikasan. Tulad ng babaylang may malinaw at matapang na paninindigan, pinatunayan ng yumaong DENR Secretary Gina Lopez na may kakayahan ang kababaihang hamunin ang mapanirang mining operations at pangunahan ang mga proyektong pangkalikasan. Marapat ding tularan at suportahan ang mga kababaihang Lumad tulad ni Jinky Malibato, na walang kapagurang pinoprotektahan ang Pantaron Range sa Mindanao sa kabila ng walang pakundangang panliligalig ng militar. Halimbawa rin ng tapang ang mga katulad ni Atty. Ellice Balgos na nagsisilbing abogado ng isa sa mga anti-mining group sa Dupax del Norte, Nueva Vizcaya. At huwaran ding maituturing ang mga tulad ni Celine Murillo na ginagamit ang social media upang mailapit sa masa ang maraming kaalaman tungkol sa saribuhay ng bansa.
Pagdating naman sa Unibersidad, nangunguna ang mga alyansang tulad ng Women Against Repression Alliance (WAR Alliance) sa pagbabandera para sa mas ligtas at inklusibong komunidad para sa mga kababaihan na patuloy na nagiging paksa ng pang-aabuso sa ating lipunan. Mahalaga ang gampanin ng mga grupong tulad nila sa pagbaliktad ng naratibo na nagpapasidhi, nagsasakdal, at nagpapatahimik sa tunay at masalimuot na kalagayan ng kababaihan sa kasalukuyan. Sa temang โSisters, Whisper, and Shoutโ, itinatampok ng WAR Alliance ang ibaโt ibang aktibidad na naghihirang sa nagkakaisang boses ng kababaihan ngayong Marso 25 hanggang Abril 1, 2026 sa SU Mulawin Hall. Layon ng mga aktibidad na ito ang lalo pang pagpapaigting sa kasalukuyang patakaran nagpoprotekta sa karapatang pangkababaihan sa loob at labas ng Unibersidad, at ang tuluyang pagwawakas sa karahasang sumasalot sa pang-araw-araw na reyalidad ng mga kababaihan.
Tulad ng babaylan, hindi mapaghihiwalay ang papel ng modernong Pilipina sa komunidad at sa kalikasan. Kaya, higit sa pagbibigay-pugay sa mga magigiting na kababaihan, nararapat na mas pagtibayin pa natin ang ating mga komunidad bilang mga espasyo kung saan mayroong boses at tunay na kapangyarihan ang mga kababaihan. Sa pakiki-isa ng bawat indibidwal, ahensya, institusyon, pribadong kasosyo, at lahat ng kasapi ng lipunan, tiyak na lalakas muli ang diwa ng babaylan at ang pamana ng ating pinagmulan.
