19/01/2026
Trudności relacyjne obserwowane u Dorosłych Dzieci Alkoholików stanowią konsekwencję długotrwałej adaptacji do życia w warunkach chronicznego stresu, nieprzewidywalności i braku bezpieczeństwa emocjonalnego w dzieciństwie.
Jednym z częstych mechanizmów jest lęk przed bliskością. Dziecko wychowujące się w rodzinie z problemem alkoholowym doświadcza relacji jako niestabilnych i potencjalnie zagrażających. Bliskość, zamiast kojarzyć się z bezpieczeństwem, bywa związana z rozczarowaniem, napięciem lub zranieniem. W dorosłości może to prowadzić do emocjonalnego dystansu, ambiwalencji w związkach lub trudności w pełnym zaangażowaniu się w relację.
Kolejnym mechanizmem jest nadkontrola. W warunkach chaosu rodzinnego kontrolowanie otoczenia bywało jedynym sposobem obniżania lęku i utrzymania względnego poczucia stabilności. W dorosłych relacjach potrzeba kontroli może jednak utrudniać zaufanie, elastyczność i spontaniczność, prowadząc do napięć i poczucia przeciążenia odpowiedzialnością.
U DDA można zaobserwować także unikanie konfliktów. W dzieciństwie konflikty często wiązały się z eskalacją przemocy, agresją lub emocjonalnym chaosem. W efekcie konflikt został zapamiętany jako zagrożenie, a nie naturalny element relacji. W dorosłości może to skutkować tłumieniem własnych potrzeb, wycofywaniem się z trudnych rozmów oraz trudnością w konstruktywnym wyrażaniu emocji.
Istotnym obszarem jest również nadodpowiedzialność. Doświadczenie parentyfikacji i konieczność przejmowania ról dorosłych sprawiają, że wiele Dorosłych Dzieci Alkoholików w relacjach bierze na siebie zbyt wiele, odpowiada za emocje innych, rezygnuje z własnych potrzeb i odczuwa poczucie winy, gdy próbuje zadbać o siebie.
Opisane mechanizmy były w dzieciństwie formą przystosowania i pozwalały przetrwać w trudnym środowisku. W dorosłym życiu często jednak utrudniają budowanie satysfakcjonujących, bezpiecznych relacji. Praca terapeutyczna nie polega na rozpoznaniu tych wzorców, zrozumieniu ich genezy i stopniowym budowaniu nowych, bardziej adekwatnych sposobów bycia w relacji.