Elżbieta Dawidek "Pracownia" - Logopeda Mobilny, Terapeuta AAC, Trener

09/05/2026

Szanowni Państwo, wszelkie próby reklamy jakichkolwiek produktów bez kontaktu z autorem strony będą usuwane i blokowane.

06/05/2026

Dlaczego nie zaczynamy AAC od wyboru, czyli np.: pytania: „Co chcesz?”

To bardzo częste i bardzo ważne pytanie rodziców:
„Skąd będę wiedziała / wiedział, co dziecko chce, jeśli nie dam mu wyboru?”

Wybór jest ważny. Ale żeby dziecko mogło naprawdę wybrać, musi najpierw poznać to, spośród czego wybiera.
Nie wystarczy pokazać dwóch obrazków i zapytać:
„Chcesz to czy to?”
Bo wtedy dorosły często zakłada, że dziecko rozumie różnicę między tymi rzeczami, zna ich smak, zapach, funkcję, konsekwencję wyboru. A to nie zawsze jest prawda.

Żeby umieć wybrać, trzeba najpierw doświadczyć.

Dziecko musi wiele razy usłyszeć i zobaczyć, co się dzieje:

„To jest kanapka.”
„Kanapka z serem.”
„O, jesz kanapkę z serem.”
„Widzę, że bardzo chcesz ją zjeść całą.”
„Smaczne!”
„Ale dobra ta kanapka.”
„Jeszcze?”
„Koniec?”
„Chcesz więcej?”

W ten sposób nie tylko karmimy dziecko.
My budujemy znaczenie.

Dziecko zaczyna łączyć słowo, symbol, sytuację, smak, emocję i własne ciało:
to, co widzę — to, co słyszę — to, co czuję — to, co dostaję.

Dopiero wtedy wybór zaczyna mieć sens.

Bo jeśli dziecko zna już kanapkę z serem, możemy pokazać drugą możliwość:

„Dziś jest też kanapka z pomidorem.”
„Z serem.”
„Z pomidorem.”
„Ta jest inna.”
„Może ta będzie lepsza?”
„Spróbujesz?”
„Która ci smakuje?”

I dopiero wtedy pytanie „co wybierasz?” nie jest testem.
Staje się realną sytuacją komunikacyjną.

W AAC często popełniamy błąd: za szybko oczekujemy odpowiedzi.
A za mało wcześniej pokazujemy, nazywamy, komentujemy i budujemy doświadczenie.

Dziecko nie uczy się komunikacji od samego wybierania.
Dziecko uczy się komunikacji od uczestniczenia w sytuacjach, które są nazwane i zrozumiałe.

Dlatego na początku bardzo ważne jest modelowanie:

„Widzę.”
„Chcesz.”
„Smaczne.”
„Jeszcze.”
„Inne.”
„Nie to.”
„Dobre.”
„Nie dobre.”
„Koniec.”
„Mniam.”
„Ojej, spadło.”
„Masz ochotę.”

Dopiero potem wybór staje się czymś więcej niż wskazaniem przypadkowego obrazka.

Oczywiście, czasem wybór jest potrzebny od razu. Możemy zapytać:

„Chcesz wodę czy sok?”
„Chcesz jabłko czy banana?”
„Chcesz tę książkę czy tę?”

Ale warto pamiętać, że to jest ograniczony wybór — wybór z tego, co dorosły właśnie zaproponował.

Jeśli w lodówce mamy tylko ser i pomidora, to dziecko może wybrać między serem a pomidorem. Ale może tak naprawdę mieć ochotę na kanapkę z Nutellą — tylko tej opcji dzisiaj nie ma w ofercie.

I to jest bardzo ważne.

Bo wybór nie zawsze oznacza pełną wolność komunikacji.
Czasem oznacza tylko: „wybierz z tego, co dorosły uznał za możliwe”.

Dlatego AAC nie może zatrzymać się na pytaniu:
„Co chcesz?”

Dziecko potrzebuje także słów i symboli do powiedzenia:

„inne”
„nie ma”
„nie chcę”
„nie to”
„czekaj”
„pokaż”
„pomóż”
„lubię”
„nie lubię”
„jeszcze”
„koniec”
„chcę coś innego”

Bo komunikacja to nie tylko wybieranie między dwiema rzeczami.

Komunikacja to możliwość pokazania, że wiem, czego chcę.
Że czegoś nie chcę.
Że chcę czegoś, czego dorosły nie zaproponował.
Że zmieniłem zdanie.
Że nie rozumiem pytania.
Że chcę spróbować.
Że pamiętam coś z wczoraj.
Że mam własny pomysł.

Dlatego w AAC najpierw dużo pokazujemy, nazywamy i komentujemy.
Nie po to, żeby mówić za dziecko.
Tylko po to, żeby dziecko dostało język, którym później będzie mogło mówić za siebie.

Najpierw doświadczenie.
Potem znaczenie.
Potem wybór.

A potem — coraz większa samodzielność.

04/05/2026

Kto pyta, nie błądzi — zwłaszcza w AAC.

Komunikacja wspomagająca może na początku budzić wiele pytań:

Czy AAC nie zatrzyma rozwoju mowy?
Od czego zacząć?
Czy dziecko musi już coś rozumieć, żeby wprowadzać symbole?
Jak modelować, kiedy dziecko jeszcze nie wybiera?
Czy jeden symbol wystarczy?
Jak korzystać z planu dnia?
Co robić, kiedy dziecko „tylko klika”?

Nie ma głupich pytań. Są tylko pytania, które warto zadać wcześniej — zanim utrwalą się trudności, niepewność albo poczucie, że „nie wiem, czy robię to dobrze”.

Dlatego otwieram przestrzeń na Wasze pytania o AAC.

Możecie zapytać o początki, modelowanie, Mówika, symbole, plany dnia, komunikację w domu, w przedszkolu, w szkole, albo o to, co Was zwyczajnie martwi.

Zostaw pytanie w komentarzu albo napisz wiadomość prywatną.

Postaram się odpowiedzieć tak, żeby było konkretnie, spokojnie i praktycznie.

27/04/2026

Dziękuję. Było fantastycznie.

25/04/2026

W poniedziałek widzimy się na Uniwersytecie Rzeszowskim :D
A potem wytęskniony wypoczynek od mediów - czytajcie- przedłużona majówka.

23/04/2026

Zrozumienie zaczyna się tam, gdzie kończą się schematy🫂❤️ Wzięliśmy udział w 𝐤𝐨𝐧𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐜𝐣𝐢 „𝐵𝑎𝑟𝑤𝑦 𝑛𝑒𝑢𝑟𝑜𝑟𝑜́𝑧̇𝑛𝑜𝑟𝑜𝑑𝑛𝑜𝑠́𝑐𝑖. 𝐾𝑢 𝑑𝑜𝑗𝑟𝑧𝑎ł𝑜𝑠́𝑐𝑖”, poświęconej spektrum 𝐚𝐮𝐭𝐲𝐳𝐦𝐮 oraz wsparciu osób z zaburzeniami neurorozwojowymi 💙

👥 Nasz Ośrodek reprezentowali:

✨ 𝐌𝐚ł𝐠𝐨𝐫𝐳𝐚𝐭𝐚 𝐑𝐨𝐦𝐚𝐧𝐤𝐨 – Dyrektor ROPS
✨ 𝐄𝐝𝐲𝐭𝐚 𝐅𝐢𝐥𝐢𝐩𝐜𝐳𝐚𝐤 – Zastępca Dyrektora
oraz pracownicy ROPS i Regionalnego Punktu Diagnozy i Terapii FAS/FASD w Lublinie

To było spotkanie, które pokazało, jak wiele perspektyw składa się na realne wsparcie 🤝

Rozmawialiśmy o:
🧩 codziennych wyzwaniach rodzin osób z ASD
💬 komunikacji i budowaniu relacji
🏠 samodzielności i mieszkalnictwie wspomaganym
🌱 aktywizacji dorosłych osób w spektrum
🧠 potrzebie całościowego podejścia do wsparcia

Ważnym elementem były także wystąpienia i działania, które pozwoliły spojrzeć na neuroróżnorodność szerzej – nie tylko przez pryzmat trudności, ale też potencjału 🎭✨

Dziękujemy za zaproszenie i wartościową przestrzeń do rozmowy 💛 Takie spotkania realnie budują lepszy system wsparcia 🤝

Więcej informacji na naszej stronie⤵️

https://rops.lubelskie.pl/o-neuroroznorodnosci-ktora-laczy-srodowiska/

Jarosław Stawiarski
Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego
Lubelskie

20/04/2026

AAC na papierze -
-nie jest ani początkiem, ani końcem drogi. Może być jednym z narzędzi- ale nie może być warunkiem wejścia w komunikację. Nie powinno być traktowane jako jedyna bezpieczna przystań ani obowiązkowy etap przejściowy.
Sam papier nie mówi.
Wymaga od użytkownika i partnera komunikacyjnego bardzo wiele: orientacji wzrokowej, pamięci układu, sprawności fizycznej, obecności drugiej osoby, czasu, cierpliwości i ciągłego podtrzymywania interakcji. Bywa użyteczny, czasem bywa potrzebny, ale nie może być przejawem ostrożności.

Jeśli żyjemy w społeczeństwie cyfrowym, to także komunikacja wspomagająca musi mieć prawo wejścia w ten świat na każdym etapie rozwoju i wsparcia. Włączanie nie polega na tym, że najpierw przez lata zatrzymujemy człowieka w rozwiązaniach uznawanych za „prostsze”, a dopiero później pozwalamy mu zbliżyć się do narzędzi, którymi posługuje się reszta świata. Integracja oznacza realny dostęp do współczesnych form uczestnictwa: do języka, relacji, edukacji, wyboru i sprawczości. Nie zawsze zaczyna się to od papieru — i nie ma powodu, by zawsze miało.

Największą przeszkodą bardzo często nie jest samo narzędzie, lecz lęk dorosłych przed tym, co nowe, droższe, bardziej złożone albo mniej oswojone. Tymczasem użytkownik AAC nie potrzebuje naszej ostrożności zamienionej w ograniczenie. Potrzebuje dobrze dobranego systemu, który rzeczywiście otwiera komunikację. Czasem będzie to papier. Czasem pomoc elektroniczna. Najważniejsze pytanie nie brzmi: „od czego tradycyjnie wypada zacząć?”, lecz: „co w tej sytuacji daje tej osobie większą szansę na realne porozumiewanie się i uczestnictwo?”.

I NIE- NIE zaczynamy od papieru- zaczynamy od doboru właściwego narzędzia!!!!!!!

20/04/2026

Dziś ruszyły CRK- co jest istotne- możliwość bezpłatnego uzyskania usług; również w domu!! - https://centrumkomunikacji.pl/usluga/ocena-funkcjonalna-isk/?fbclid=IwY2xjawRTXWRleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETE5NW8yaElSZFVBaHhuaUt3c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHrQztxu9ikaQuUb7k1wRpQkSUcHCfWgd988SwzR0EBjpE2TNjRE-50LQmk89_aem_-QLmS3Sm0Q7jqiRNb25ytA

Usługa AAC ma charakter zindywidualizowany i środowiskowy. Oznacza to, że jest realizowana tam i w taki sposób, jak wymaga tego sytuacja osoby korzystającej z usługi. Regionalne Centrum Komunikacji pełni rolę operatora usługi, a nie wyłącznie miejsca jej realizacji. Usługa AAC ni...

19/04/2026

A mnie po konferencji II Konferencja "Barwy neuroróżnorodności. Ku dojrzałości." z okazji Dni Świadomości Autyzmu zostaną bardzo ważne słowa Joanna Pałasz.
Pokażmy Rodzicom, że ten mały człowiek to część nich samych, to fragment ich genów, to jeden z najbardziej oczekiwanych cudów na świecie. To radość, która każdego dnia uczy nas czegoś nowego- nawet jeśli czasami to bardzo trudna lekcja.
Przedstawiam Wam pewnego młodego człowieka, moje serce, ewidentna cześć mnie

19/04/2026

Dziękuję serdecznie Anka Skrzypek- Woźniacka Fundacja ASDreamer Katarzyna za zaproszenie na konferencję Niepubliczne Przedszkole Artystyczne "Słonecznik" w Lublinie na Konferencję II Konferencja "Barwy neuroróżnorodności. Ku dojrzałości." z okazji Dni Świadomości Autyzmu
Zebrało ono specjalistów, którzy na co dzień pracują z neuroróżnorodną młodzieżą i dorosłymi. Ciekawe podzielić się doświadczeniami. Wymienić informacje.
Doceniam również tę możliwość rzucania piłeczką odstresowującą jak coś mi się nie spodoba- niestety nie było szansy skorzystać. Prelegenci nie zawiedli.
Wszyscy jednogłośnie postawili na człowieka. To jednostka - człowiek powinien być w centrum naszych działań. Działamy holistycznie, patrząc uważnie na zmiany oraz na to co się dzieje, wyciągamy wnioski i indywidualizujemy terapię. Instytut Edukacji Logopedycznej Sylwia Zasada Czuchryta Bigas Anna Szalast Joanna Pałasz Jędrzejczak.

18/04/2026