Alarm Smogowy Oborniki Śląskie

19/05/2026

SMOG. O co tyle dymu? #7

Pyły zawieszone

Na zdjęciu Zakopanego w poście #4 – Smog typu londyńskiego, widać było miasto pokryte dymem z kominów – to właśnie pyły zawieszone.

Są one efektem niepełnego spalania węgla i drewna. W Polsce według Krajowego Ośrodka Badań i Zarządzania Emisjami głównym źródłem emisji pyłów zawieszonych są stare bezklasowe i nieekonomiczne piece i kotły pracujące wciąż w wielu naszych domach. Dlatego też nowoczesne kotły 5 klasy oprócz dużo większej sprawności wytwarzają wielokrotnie mniej szkodliwych pyłów zawieszonych.

Kluczowy wpływ na emisję pyłów zawieszonych ma też wilgotność drewna. Spalanie drewna o wilgotności powyżej 20% drastycznie zwiększa dymienie i emisję pyłów, ponieważ duża część energii jest tracona na odparowanie wody, co obniża temperaturę i uniemożliwia czyste i ekonomiczne spalanie.

Ze względu na swoją bardzo małą masę i rozmiary pyły zawieszone bez problemu mogą bardzo długo utrzymywać się w powietrzu. Umownie dzielimy je na 2 podstawowe frakcje: grubsze PM10 (10 milionowych części metra) oraz PM2.5 to pyły o średnicy mniejszej 4 razy od tych pierwszych. Dla porównania średnica włosa, który jest ok. 30 razy grubszy niż drobne pyły PM2.5.

Najbardziej niebezpieczne dla zdrowia są najdrobniejsze pyły PM2.5. Ze względu na swoje małe rozmiary (mniejsze niż średnica pęcherzyków płucnych) bardzo łatwo przedostają się z płuc do krwi i z krwią wędrują po całym organizmie, wywołują ciągły stan zapalny i mogą uszkadzać wszystkie narządy wewnętrzne. Pyły zawieszone są doskonałym nośnikiem wirusów, stąd zimą, w miejscach, gdzie panuje smog, częstsze są infekcje wirusowe np. grypy.

Pyły zawieszone powodują:
• przedwczesne zgony u osób z chorobami układu oddechowego i krążenia;
• zawały serca;
• zaburzenia tętna;
• nasilenie objawów astmy;
• podrażnienie dróg oddechowych, kaszel, problemy z oddychaniem;
• niski ciężar urodzeniowy, wady wrodzone, powikłania przebiegu ciąży;
• choroby neurodegeneracyjne jak Parkinson czy Alzheimer;
• niższy iloraz inteligencji u dzieci;
• cukrzycę;
• upośledzają działanie trzustki doprowadzając do insulinoodporności i otyłości;
• nowotwory płuc, pęcherza moczowego, piersi i prostaty.

Pyły zawieszone plasowane są przez WHO na pierwszym miejscu wśród zanieczyszczeń powietrza zagrażających zdrowiu i życiu.

18/05/2026

📣Podobnie jak woda - powietrze to życie. Zapraszamy na wrocławską premierę filmu Do ostatniego oddechu. Tu wejściówki 👉 https://zrzutka.pl/fg7nmy/award/p4mcab/wroclawska-premiera-filmu-do-ostatniego-oddechu A po pokazie debata, którą poprowadzi Mateusz Kokoszkiewicz - dziennikarz Gazety Wyborczej o zamiatanym pod wrocławski dywan smogu komunikacyjnym. ⚠️Zaprosiliśmy władze miasta - jak myślicie przyjdą? Pokaz wspiera coroczny przejazd organizowany przez Rowerowy Wrocław. Będą też z nami Rodzice dla Klimatu Wrocław.

26/04/2026

SMOG. O co tyle dymu? #6

Skąd ten smog?

Smog kojarzy nam się często z przemysłem, motoryzacją czy odpadami, a nawet z ruchem lotniczym. Prawda jest jednak zupełnie inna – za zdecydowaną większość zanieczyszczeń powietrza w Polsce odpowiadają nasze domy, czyli to, co wydobywa się z ich kominów. W przypadku drobnych pyłów zawieszonych, które dostają się do naszych płuc i krwiobiegu, oraz rakotwórczego benzo[a]pirenu udział ten sięga około 90%. Z kolei w przypadku dioksyn i furanów wynosi on 70%.

Są to oczywiście dane uśrednione dla całego naszego kraju, ponieważ struktura źródeł emisji różni się w zależności od lokalizacji. W centrach miast, gdzie większość budynków jest podłączona do sieci ciepłowniczej, głównym źródłem zanieczyszczeń jest ruch samochodowy. Inaczej wygląda sytuacja na obrzeżach miast oraz na terenach wiejskich, gdzie dominują często przestarzałe i nieefektywne kotły oraz piece (tzw. kopciuchy), w których nierzadko spalane są paliwa niskiej jakości, odpady, a także mokre drewno.

16/04/2026

SMOG. O co tyle dymu? #5
Zanieczyszczenie powietrza a przemysł.

Podczas dyskusji w Internecie często przewija się temat zanieczyszczeń powietrza pochodzących z przemysłu. Pojawiają się ilustracje, często mocno przerysowane przez AI, z czarnym dymem wydobywającym się z kominów zakładu przemysłowego.

Rozbierzmy ten temat na czynniki pierwsze na przykładzie elektrowni węglowej. Na zamieszczonym zdjęciu po lewej stronie widać szerokie chłodnie kominowe. Instalacja grzewcza chłodzona jest wodą, dlatego z chłodni wydobywa się czysta para wodna. Po prawej znajdują się dwa wysokie kominy. Wydobywają się z nich spaliny i CO₂. Musimy jednak pamiętać, że zanim spaliny opuszczą instalację przez komin, muszą przejść przez skomplikowany, system filtrów znajdujący się w potężnych budynkach obok kominów.

Różnica pomiędzy instalacjami spalającymi paliwo w tego typu elektrowniach węglowych a naszych domowych kotłach jest ogromna. Zaczyna się od ekonomii i doboru parametrów spalania a kończy na restrykcyjnych przepisach dotykających przemysł i wymuszających bardzo dokładne oczyszczanie spalin.

Wysoką sprawność uzyskuje się m.in. poprzez precyzyjne parametry dozowania i spalania węgla zmielonego na drobny pył, wysoką temperaturę i odpowiedni dobór tlenu.

Elektrownie wyposażone są w zaawansowane i wielostopniowe instalacje filtrujące, których brak w domowych kotłach (szczególnie bezklasowych, tzw. kopciuchach i niższych klas). Do tego wysokie kominy pozwalają wyprowadzić nieliczne szkodliwe substancje wysoko poza poziom 40 metrów, czyli niskiej emisji i rozproszyć je z wiatrem.

Współczynnik redukcji pyłów zawieszonych ze spalin w nowoczesnych elektrowniach węglowych jest bardzo wysoki i wynosi 99,7 – 99,9%. Żadnego z parametrów uzyskiwanych w elektrowniach, zarówno sprawności jak i oczyszczania spalin nie jesteśmy w stanie osiągnąć w nawet najnowocześniejszych domowych kotłach, nie wspominając już o starych, nieekonomicznych kopciuchach.

Co warto podkreślić, w zanieczyszczeniach powietrza (z perspektywy bezpośredniego wpływu na zdrowie) nie bierze się pod uwagę dwutlenku węgla emitowanego przez elektrownie węglowe, gdyż CO₂ nie jest składnikiem smogu.

Jak duży jest udział zanieczyszczeń powietrza generowany przez przemysł w Polsce dowiecie się z kolejnego odcinka cyklu „Smog. O co tyle dymu?”

12/04/2026

SMOG. O co tyle dymu? #4
SMOG zimowy (typu londyńskiego).

Smog typu londyńskiego powstaje w okresie zimowym (grzewczym) na skutek spalania węgla i drewna w bezklasowych nieekonomicznych piecach i kotłach. W niesprzyjających warunkach atmosferycznych (inwersja termiczna i brak wiatru) niebezpieczne substancje wydobywające się z domowych kotłów zatrzymują się w dolnej warstwie atmosfery do wysokości 40 m (tzw. niska emisja) i zanieczyszczają bezpośrednio powietrze, którym oddychamy.

Do powietrza z naszych kominów trafiają:
- pyły zawieszone PM2.5 i PM10,
- rakotwórczy benzoalfapiren,
- dwutlenek siarki,
- tlenek węgla,
- metale ciężkie,
- dioksyny i furany.

Jak niewielka liczba bezklasowych kotłów wystarczy, żeby skutecznie zanieczyścić powietrze w okolicy, widać na zdjęciu Zakopanego. Same domy, zero przemysłu. Na tym zdjęciu znajdują się 34 kominy, które skutecznie zanieczyściły powietrze, którym oddychają mieszkańcy.

Widać tu również bardzo wyraźnie efekt inwersji termicznej, gdzie ciepłe powietrze blokuje ucieczkę dymów i zatrutego powietrza.
Na warunki atmosferyczne nie mamy żadnego wpływu natomiast na to, co wylatuje do powietrza, którym oddychamy – już tak.

Gmina Oborniki Śląskie czy Brzeg Dolny również leżą częściowo w pradolinie Odry, dlatego też efekt inwersji zimą jest bardzo częsty. Podobne zjawiska atmosferyczne występują zimą bardzo często, gdy jest bezwietrznie i zatrute przez nasze kominy powietrze nie może się wydostać i stoi w miejscu. Na wspomnianym zdjęciu powietrze może przekraczać 5-8 razy dopuszczalne normy i jest na poziomie jakości powietrza w New Delhi w Indiach. Tego typu poziom zanieczyszczeń jest bardzo często spotykany zimą w naszej Gminie.

02/04/2026

Pierwszy sezon grzewczy z bezpłatnymi pomiarami domów kamerą termowizyjną przeprowadzony przez Alarm Smogowy Oborniki Śląskie za nami. Akcję przedłużyliśmy nieco w związku z tym, że temperatury na zewnątrz wciąż pozwalały na badania.

Przeprowadziliśmy ok. 50 pomiarów termowizyjnych na terenie:
- Gmina Oborniki Śląskie,
- Powiat Wołowski,
- Gminy Żmigród
- Miasta Wrocław.

Badania wykonywaliśmy na zewnątrz budynku, a w niektórych przypadkach, na prośbę właściciela budynku – również wewnątrz.
W trakcie pomiaru sprawdzaliśmy głównie jakość ocieplenia elewacji, dachu, fundamentów a także okien i drzwi oraz miejsca newralgiczne wskazane przez zainteresowanych. Wyniki badań omawialiśmy na bieżąco i sugerowaliśmy sposoby poprawy ewentualnych błędów wykonawczych. Zainteresowani dostali też dane kontaktowe do doradcy energetycznego z NFOŚiGW, który również bezpłatnie doradza w temacie uzyskania dotacji i poprawy efektywności energetycznej budynków.
Przed badaniem mieszkańcy otrzymywali bezpłatną publikację naukową dotyczącą wpływu zanieczyszczeń powietrza na nasze zdrowie. Po wizycie natomiast wysyłaliśmy dokumentację fotograficzną z podsumowaniem badań.

Najczęściej znajdowanymi miejscami ucieczki ciepła była stolarka, w szczególności zła regulacja okien i drzwi czy brak lub zużycie uszczelek. Usterki tego typu zazwyczaj są łatwe do usunięcia i szybkiej oraz taniej eliminacji ucieczki ciepła z budynku, a co za tym idzie, oszczędności opału i pieniędzy.
Kolejne często występujące przyczyny ucieczki ciepła to braki w ciągłości izolacji elewacji: źle zaizolowane kołki do styropianu czy brak lub niewystarczająca izolacja fundamentów.
W przypadku skomplikowanych problemów termomodernizacyjnych właściciele otrzymywali namiary na doradcę energetycznego celem konsultacji i wsparcia w uzyskaniu dotacji.

Ciekawym doświadczeniem dla nas był pomiar bardzo dobrze zaizolowanego domu szkieletowego, gdzie stare okna dwuszybowe zostały osadzone w warstwie ocieplenia. Parametry okien okazały się lepsze niż w większości okien trzyszybowych osadzonych w murze. Do tego badania pokazują wyraźną poprawę termiki budynku w przypadku dodatkowej pary drzwi wejściowych czy rolet w oknach. W domach nieocieplonych wyraźnie większe było też spalanie opału czy zużycie energii potrzebnej do ogrzania domu.
Badaliśmy domy ogrzewane zarówno tradycyjnym kotłami na paliwo stałe, gazem, pelletem, jak i pompami ciepła.

Ciekawostką dla nas były informacje od użytkowników pomp ciepła. Badania prowadziliśmy w czasie kiedy w sieci krążyło mnóstwo informacji o awariach pomp ciepła i rachunkach grozy, spowodowanych długo utrzymującymi się mrozami.
Dlatego, każdego mieszkańca ogrzewającego dom pompą ciepła pytaliśmy jak sobie radzi. Nikt z odwiedzonych mieszkańców nie potwierdził tych informacji. Właściciele podkreślali za to konieczność poprawnie ocieplonego domu i dobrze dobranego urządzenia oraz właściwej instalacji.

Użytkownicy nowoczesnych źródeł ciepła podkreślali ich wysoką sprawność, co odzwierciedla się w niższych opłatach, chwalili też brak codziennego dokładania do pieca/kotła oraz zminimalizowanie zagrożenia pożarowego (brak pożarów sadzy w kominie).
Dziękujemy raz jeszcze za zaufanie, którym obdarzyli nas mieszkańcy. Nasza praca i chęć pomocy mieszkańcom zostały też zauważone przez światowy Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska, który razem z nami wziął udział w jednym z badań. Relację znajdziecie poniżej.

https://www.facebook.com/katolicydlasrodowiska/posts/pfbid02W9mZWdSnzaygNJg46VPXAQ15ySBPFynMs694ZRP1Z18hDpqbYr84TwmH7WgYZYCfl

Pamiętajmy, że dobrze ocieplony dom to oszczędność opału i pieniędzy to jeden z warunków na poprawę jakości powietrza.
W związku z dużym zainteresowaniem, w przyszłym sezonie grzewczym kamerę będziemy chcieli wypożyczyć wcześniej i tym samym akcję rozpocząć wraz z nastaniem chłodów. Odwiedzajcie nas na festynach, gdzie już niedługo będzie można zapisać swój dom na bezpłatne badanie!
PS. Tuż po Świętach Wielkanocnych będziemy kontynuować cykl „SMOG. O co tyle dymu?”

29/03/2026

Zachęcamy do obejrzenia filmu "Do ostatniego oddechu" . Niedziela 29.03.2026. godzina 17:00. TVN24.

Czy walka o czyste powietrze ma sens❓ Serdecznie zapraszamy na premierę filmu „Do ostatniego oddechu” – już w niedzielę 29 marca o godz. 17. w TVN24.

Dokument Ewy Ewart to opowieść o ludziach, którzy – mimo przeciwności – oddolnie działają na rzecz poprawy jakości powietrza 😶‍🌫️😷 Reżyserka zabiera nas do miejsc, w których społeczności zmagają się z zanieczyszczeniem. Są to: Kraków, Londyn, Santiago de Chile, Kalifornia i Lahore.

Działania i presja ze strony mieszkańców przynoszą realne efekty. Przykład? 📉 W Krakowie liczba dni smogowych spadła z ok. 130 do ok. 30 w roku.

Choć wiele pozostało do zrobienia, historie z pięciu kontynentów pokazują, że zmiana jest możliwa. Zachęcamy do obejrzenia i refleksji.

29/03/2026

26/03/2026

W sobotę wzięliśmy udział w Bieg Dycha z Górką organizowanym przez Oborygeni - grupa biegowa - Oborniki Śląskie oraz Gmina Oborniki Śląskie. Udało nam się pokonać cały dystans 10 km i zmieścić się w limicie czasu, co jest dla nas życiowym osiągnięciem 😀.

W kontekście biegów i aktywności fizycznej w zanieczyszczonym powietrzu ciekawie przedstawia się badanie przeprowadzone przez naukowców z Brown University School of Public Health oparte na analizie wyników ponad 2,5 miliona uczestników maratonów w USA. Dowiodło one bezpośredniej korelacji między jakością powietrza a tempem biegu. Naukowcy wykazali, że każdy wzrost stężenia pyłów zawieszonych PM2.5 o 1 µg/m³ powoduje średnie wydłużenie czasu finiszu o 32 sekundy u mężczyzn i 25 sekund u kobiet.

W naszym kraju przekroczenia pyłów zawieszonych każdej zimy wynoszą często kilkaset procent… Nie mówimy zatem już o wzroście stężenia o pojedyncze jednostki, ale np. o 100 czy więcej µg/m³. Biorąc zatem pod uwagę typowe, często występujące u nas przekroczenia na poziomie 100 µg/m³, mamy ponad 50 minut gorszy czas!

Pamiętajmy zatem, żeby na bieżąco monitorować jakość powietrza, bo korzyści z treningów na zewnątrz mogą być zniweczone przez to, czym oddychamy. Tym bardziej, że sezon grzewczy wciąż trwa.

Wystartowała kampania społeczna "Twoja Dawka Smogu". Szczególnie zainteresuje osoby, które dbają o aktywność fizyczną. Sprawdź dlaczego.