02/04/2023
Dziś Oliwia Stawicka rozmawia z Panią Iwoną Kowalską - specjalistą wspierającym osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, oligofrenopedagogiem, tyflopedagogiem, terapeutą pedagogicznym, matematykiem, autorką wyjątkowych, oryginalnych pomocy edukacyjno – terapeutycznych Blu-Edu pomoce edukacyjne i terapeutyczne – na temat tego, jak ważne w życiu dzieci autystycznych jest wsparcie otoczenia, zwłaszcza rodziców i dorosłych.
Oliwia Stawicka: W jaki sposób wspierać dzieci autystyczne (także z zespołem Aspergera) i ich (codzienny) rozwój?
Pani Iwona Kowalska: Wsparcie dla dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu to bardzo rozległy temat. Bardzo ważnym aspektem tego procesu jest nasze postrzeganie dziecka z diagnozą. Kluczowa jest, moim zdaniem, świadomość, że autyzm nie definiuje dziecka, a jest jedynie dodatkiem (bywa, że sporym) do jego osobowości. Podstawą wsparcia powinno być zbudowanie relacji z dzieckiem. Niezbędne jest poznanie dziecka i jego potrzeb, uważne obserwowanie zachowania. Dopiero w oparciu o te obserwacje możemy zacząć budować elementy wsparcia. Ważnym krokiem będzie zapewnienie względnego komfortu sensorycznego, a więc zmodyfikowanie otoczenia w taki sposób, by umożliwić dziecku optymalne funkcjonowanie. Z pojęciem spektrum autyzmu wiąże się cała masa deficytów sensorycznych, które w różnym stopniu mogą dotykać osoby z tą diagnozą. Dziecko, którego doznania sensoryczne są zaburzone, może doświadczać bardzo dużych trudności w otoczeniu niedostosowanym do jego potrzeb i będzie się skupiać na osiągnięciu komfortu sensorycznego. Drugim elementem budowania wsparcia jest nasza elastyczność, otwartość i uważność na potrzeby dziecka, bo tylko w ten sposób stworzymy podstawy do budowania relacji i udzielenia realnego wsparcia.
Oliwia Stawicka: Jaką rolę w tym procesie odgrywają dorośli, zwłaszcza rodzice?
Pani Iwona Kowalska: Jeśli miałabym znaleźć jedno słowo określające tę rolę – powiedziałabym – kluczową. Rodzice są najważniejszymi osobami w życiu dziecka. Ich działania mają znaczący wpływ na jego rozwój. To dzięki rodzicom dzieci uczą się funkcjonowania w społeczeństwie. Gdy rodzina zostaje obdarzona dzieckiem z autyzmem, sytuacja staje się bardzo trudna. Diagnoza autyzmu determinuje szczególne trudności w wychowaniu dziecka. Proces nauki funkcjonowania społecznego, który u dziecka bez deficytów jest procesem naturalnym, u dziecka z diagnozą ze spektrum staje się procesem bardzo trudnym i mozolnym. Gdy rozwój przebiega prawidłowo, dziecko interesuje się zachowaniem ludzi w swoim otoczeniu, obserwuje i próbuje naśladować zaobserwowane zachowanie. Dzieci ze spektrum zazwyczaj w ogóle nie są świadome tego, co dzieje się z innymi ludźmi, nie są „zaprogramowane” na kontakt. Intuicyjne postępowanie, skuteczne wobec dziecka bez deficytów, jest niewystarczające w przypadku dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Autyzm bardzo silnie uderza w rodzinę, a występujące u dziecka trudne, często niezrozumiałe dla innych (również rodziców) zachowania, czynią opiekę nad dzieckiem szczególnie wyczerpującą.
W tym miejscu odniosę się ponownie do pytania o to, jak wspierać. Planując proces wsparcia dla dziecka powinniśmy uwzględnić funkcjonowanie całej rodziny i zapewnić taki rodzaj pomocy, który podniesie komfort życia zarówno dziecka, jak i opiekunów.
