11/06/2025
🧠
Jak poradzić sobie ze stresem… po stresie ?
📉 Post-stress crash, czyli załamanie po stresie, to zjawisko znane zarówno klinicystom, jak i neurobiologom. Wbrew pozorom to nie w trakcie największego napięcia psychicznego odczuwamy najgłębszy spadek funkcjonowania – ale często dopiero wtedy, gdy wszystko mija.
To naturalna odpowiedź organizmu, która wynika z mechanizmów adaptacyjnych naszego układu nerwowego. Po mobilizacji zasobów następuje tzw. faza odprężenia z wtórnym „załamaniem neurochemicznym”. Ciało i mózg zaczynają odczuwać skutki przedłużonej aktywacji osi HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza), co może prowadzić do:
– pogorszenia nastroju,
– drażliwości,
– zaburzeń snu,
– poczucia pustki,
– obniżonej odporności (Glaser & Kiecolt-Glaser, 2005).
🔬 Co się wtedy dzieje w mózgu ?
• Dochodzi do desensytyzacji receptorów glukokortykoidowych w hipokampie (McEwen, 2007),
• Zmniejsza się aktywność kory przedczołowej odpowiedzialnej za kontrolę emocjonalną (Arnsten, 2009),
• Wzrasta reaktywność ciała migdałowatego – obszaru odpowiedzialnego za lęk i nadwrażliwość emocjonalną (Phelps & LeDoux, 2005).
To dlatego reakcje emocjonalne mogą być paradoksalnie silniejsze po zakończeniu sytuacji stresowej niż w jej trakcie.
📍 Strategie, które mogą pomóc w fazie „odpływu”:
1. Regulacja rytmów dobowych – sen jako forma neuroregeneracji (Walker, 2017).
2. Proste rytuały cielesne – ciepły prysznic, kojący dotyk, spokojny ruch (ograniczenie sygnałów „zagrożenia” do pnia mózgu).
3. Neuroestetyka w praktyce – kontakt z naturą, dźwiękami o niskiej złożoności, sztuką – aktywuje sieć domyślną (default mode network) i wspiera homeostazę emocjonalną (Krakauer et al., 2017).
4. Techniki interocepcji – medytacja, skanowanie ciała, oddech przeponowy – wzmacniają szlaki błędne i przywracają równowagę układu autonomicznego (Critchley & Garfinkel, 2017).
5. Wsparcie społeczne – oksytocyna redukuje kortyzol i aktywność ciała migdałowatego (Heinrichs et al., 2003).
🧩 Pamiętaj:
To, że „czujesz się gorzej, kiedy już jest lepiej” – nie jest słabością, lecz efektem neurobiologicznego resetu. Pozwól sobie nie tylko odpocząć, ale i opaść emocjonalnie, zanim rzucisz się w kolejny cykl działania.