12/11/2025
🧠 KORTYZOL – HORMON STRESU, KTÓRY MOŻE BYĆ TWOIM PRZYJACIELEM… ALBO WROGIEM
Kortyzol to hormon steroidowy wytwarzany przez nadnercza – niewielkie gruczoły leżące nad nerkami. Jego produkcję kontroluje oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) główny układ reagujący na stres.
Kiedy mózg odbiera sygnał „zagrożenia” (np. hałas, napięcie emocjonalne, niedosypianie czy głód), wysyła informację do przysadki, a ta pobudza nadnercza do wydzielenia kortyzolu.
⚡️ Jak działa kortyzol?
Kortyzol ma bardzo szerokie działanie – to hormon, który mobilizuje organizm do przetrwania:
☑️zwiększa poziom glukozy we krwi, by dostarczyć energii mięśniom i mózgowi,
☑️podnosi ciśnienie tętnicze,
☑️pobudza układ nerwowy,
☑️hamuje układ odpornościowy i procesy trawienia (bo w „stanie walki” nie są priorytetem),
☑️pomaga regulować rytm dobowy – jego poziom jest najwyższy rano, a najniższy w nocy.
W krótkim stresie to mechanizm bardzo korzystny. Problem zaczyna się wtedy, gdy stres nigdy się nie kończy (przewlekły stres) a kortyzol pozostaje stale wysoki.
💭 Dlaczego dziś produkujemy go za dużo❓
Nasz układ stresu nie rozróżnia, czy walczymy z niedźwiedziem, czy stoimy w korku lub odbieramy 50 maili dziennie.
Współczesny styl życia sprawia, że mózg jest ciągle w trybie „zagrożenia”.
Najczęstsze przyczyny przewlekle wysokiego poziomu kortyzolu to:
🔺chroniczny stres emocjonalny (presja, multitasking, praca pod napięciem), długotrwałe napięcie psychiczne
🔺brak snu i nieregularny rytm dobowy,
🔺zbyt intensywny trening bez regeneracji,
🔺nadmiar kofeiny i pobudzaczy,
🔺zbyt restrykcyjne diety i głodówki,
🔺zbyt duża ilość niebieskiego światła (światło emitowane przez ekrany cyfrowe takie jak telefony, tablety, telewizory).
Dla układu nerwowego korek uliczny, deadline, kłótnia czy brak snu to tak samo realne zagrożenie jak ucieczka przed drapieżnikiem.
W efekcie oś HPA jest nieustannie pobudzona, a nadnercza produkują kortyzol bez przerwy.
Dla organizmu każdy z tych bodźców to stres, więc reaguje tak samo:
👉 wzrost kortyzolu,
👉 podniesienie glukozy,
👉 zatrzymanie wody i sodu,
👉 spowolnienie procesów regeneracyjnych,
👉 odkładanie tłuszczu „na czarną godzinę”.
🔁 Efekt?
Po pewnym czasie ciało nie nadąża z regeneracją, a my zaczynamy odczuwać:
☑️przewlekłe zmęczenie mimo snu,
☑️trudności z koncentracją i pamięcią,
☑️przyrost masy ciała (zwłaszcza w okolicy brzucha),
☑️większy apetyt na słodycze,
☑️obniżenie odporności,
☑️zaburzenia hormonalne i problemy z cyklem u kobiet, obniżenie poziomu testosteronu u mężczyzn,
☑️wahania nastroju i niepokój.
Kortyzol sam w sobie nie jest „zły” – to hormon życia.
Ale jego ciągły nadmiar bez fazy wyciszenia sprawia, że z sojusznika staje się naszym wrogiem.
💚 Jak naturalnie obniżyć poziom kortyzolu?
🥦 1. Zadbaj o zbilansowaną dietę.
Jedz regularnie co 3–4 godziny, by utrzymać stabilny poziom glukozy.
Włącz produkty bogate w magnez, witaminę C i witaminy z grupy B (zielone warzywa, kasze, orzechy, nasiona, cytrusy, ryby).
Ogranicz nadmiar kofeiny, alkoholu i ultra-przetworzonej żywności.
😴 2. Sen to fundament.
7–9 godzin jakościowego snu to najlepszy sposób na regenerację osi HPA.
Kładź się spać o stałej porze, unikaj ekranów i niebieskiego światła przed snem.
🧘♀️ 3. Techniki relaksacyjne.
Medytacja, joga, ćwiczenia oddechowe, a nawet spokojny spacer skutecznie obniżają kortyzol.
Już 10 minut świadomego oddechu potrafi przestawić ciało z trybu „walki” na tryb „spokoju”.
🏋️ 4. Aktywność fizyczna – ale z rozsądkiem.
Ruch jest świetnym „antystresorem”, ale zbyt intensywny trening bez odpoczynku nasila stres oksydacyjny i podnosi kortyzol.
Najlepsze efekty dają umiarkowane formy ruchu: spacery w tym spacery leśne minimum 1 h, pilates, rower, trening siłowy 2–3x w tygodniu.
❤️ 5. Relacje i przyjemność.
Bliski kontakt, śmiech, przytulanie, muzyka – to naturalne „leki” na stres.
Wydzielają oksytocynę i serotoninę, które równoważą działanie kortyzolu.
🌿 6. Wsparcie suplementacyjne (po konsultacji z dietetykiem lub lekarzem).
Ashwagandha, rhodiola, L-teanina, magnez, witamina C, omega-3 – mogą wspomóc organizm w okresach przewlekłego stresu, jeśli są dobrze dobrane do stylu życia i stanu zdrowia.
📌 Podsumowując:
Kortyzol sam w sobie nie jest wrogiem – bez niego nie moglibyśmy funkcjonować.
Ale przewlekły stres, brak snu, nadmiar obowiązków i zła dieta sprawiają, że jego poziom staje się dla organizmu destrukcyjny.
Zadbaj o sen, jedzenie, ruch i emocjonalny balans – a Twój organizm sam zacznie wracać do równowagi.
💬 Masz wrażenie, że Twoje ciało ciągle żyje w trybie „walki lub ucieczki”? Napisz do mnie, pomogę Ci przywrócić hormonalny balans
i odzyskać energię. 💚
Zapisy na konsultacje: ☎️ 737509020