12/12/2025
💡 Czy wiesz, że PCOS może rozwinąć się już w życiu płodowym bądź nastoletnim?
Kto jest w grupie ryzyka?
📌 1. Córki kobiet z PCOS
W porównaniu do rówieśniczek bez rodzinnego obciążenia, u córek kobiet z PCOS obserwuje się:
- wyższe stężenia AMH,
- wyższe stężenia insuliny i androgenów,
- większą objętość jajników,
- inne, „PCOS-podobne” odpowiedzi hormonalne (m.in. na stymulację GnRH).
To wszystko sugeruje, że część „scenariusza PCOS” jest zapisana już bardzo wcześnie – i u tych dziewcząt potrzebne jest uważniejsze monitorowanie dojrzewania.
📌 2. Dziewczynki z przedwczesnym owłosieniem łonowym (premature pubarche, najczęściej związanym z tzw. przedwczesnym dojrzewaniem nadnerczy). Obserwuje się u nich:
- zaburzenia cyklu typu oligomenorrhoea (rzadkie miesiączki),
- hirsutyzm,
- biochemiczny i czynnościowy hiperandrogenizm,
- podwyższone poziomy AMH.
📌3. Dziewczęta z otyłością i insulinoopornością
Insulinooporność to metaboliczny prekursor rozwoju PCOS.
U dziewczynek z otyłością występują wyższe poziomy testosteronu niż u rówieśniczek o prawidłowej masie ciała,
Otyłość w wieku dojrzewania koreluje z większym ryzykiem PCOS w dorosłości oraz z zaburzeniami miesiączkowania i hirsutyzmem.
📌4. Dzieci urodzone jako SGA (small for gestational age)
Noworodki z SGA (czyli z masą ciała zbyt małą w stosunku do wieku ciążowego) są w grupie ryzyka:
- hiperandrogenizmu,
- insulinooporności,
- przedwczesnego dojrzewania nadnerczowego (PP),
- a w dalszej perspektywie – również PCOS.
Eksperci rekomendują, aby u takich dzieci monitorować rozwój pokwitania, ponieważ to grupa, w której później częściej pojawiają się zaburzenia charakterystyczne dla PCOS.
📌 5. Dziewczęta z utrzymującymi się zaburzeniami miesiączkowania po menarche (wystąpieniu pierwszej miesiączki)
W okresie 1–2 lat po pierwszej miesiączce pewne zaburzenia cyklu są fizjologiczne. Ale jeśli:
- amenorrhoea (brak miesiączki), oligomenorrhoea (rzadkie miesiączki) albo bardzo obfite / zbyt częste krwawienia utrzymują się dłużej,
- jednocześnie pojawiają się kliniczne cechy hiperandrogenizmu (np. hirsutyzm, ciężki trądzik oporny na leczenie miejscowe),
to takie nastolatki należy traktować jako dziewczęta zagrożone PCOS i wymagające regularnych kontroli lekarskich a czasem nawet wczesnego wdrożenia leczenia, żeby zmniejszyć przyszłe powikłania.
📚 Model – co łączy te wszystkie grupy?
Na podstawie obserwacji naukowcy proponują następujący model:
1. Najpierw istnieje genetyczna predyspozycja do hiperinsulinizmu.
2. W okresie adrenarche i dojrzewania neuroendokrynnego predyspozycja ta prowadzi do nasilonej produkcji androgenów.
3. Powstaje środowisko hiperandrogeniczne, które zaburza pulsacyjne wydzielanie GnRH, zwiększa LH, obniża FSH,
4. A to wszystko razem sprzyja dalszemu nasileniu hiperandrogenizmu i zaburzeniom owulacji – czyli rozwojowi PCOS.
Źródło:
Calcaterra, V., Verduci, E., Cena, H., Magenes, V. C., Todisco, C. F., Tenuta, E., Gregorio, C., De Giuseppe, R., Bosetti, A., Di Profio, E., & Zuccotti, G. (2021). Polycystic O***y Syndrome in Insulin-Resistant Adolescents with Obesity: The Role of Nutrition Therapy and Food Supplements as a Strategy to Protect Fertility. Nutrients, 13(6), 1848. https://doi.org/10.3390/nu13061848
́łpolicystycznychjajników
