26/11/2025
Dlaczego warto się nudzić? 🤔
Większość czasu spędzamy na pracy, obowiązkach czy rozrywce. Ale nuda i chwile bezczynności mają realną wartość dla naszego zdrowia psychicznego.
Badania naukowe pokazują, że:
🎓 W stanach nudy aktywuje się default mode network (DMN) - obszar mózgu odpowiedzialny m.in. za samorefleksję, introspekcję i swobodne myślenie, który pozwala na odpoczynek umysłu i przetwarzanie wewnętrznych myśli. (Andrews-Hanna et al., 2014)
🎓 Podczas kreatywnego myślenia DMN współpracuje z innymi sieciami mózgu. Badania wykazały, że zbalansowana aktywność DMN sprzyja tworzeniu oryginalnych pomysłów, natomiast niewłaściwa stymulacja tej sieci może obniżać kreatywność. To pokazuje, że DMN pełni kluczową rolę w generowaniu nowych idei, ale wymaga harmonijnej współpracy z innymi obszarami mózgu. (Beaty et al., 2018)
🎓 Osoby w okresach bezczynnego odpoczynku („awake rest”) doświadczają błądzenia myśli (mind‑wandering), które sprzyja kreatywności. Badanie Kane i in. (2007) wykazało, że osoby z wyższą zdolnością pamięci roboczej, które doświadczają umiejętnego błądzenia myślami, potrafią generować bardziej oryginalne i kreatywne skojarzenia. To pokazuje, że chwile swobodnego myślenia i odpoczynku sprzyjają twórczemu przetwarzaniu informacji i rozwiązywaniu problemów.
🎓 W badaniach behawioralnych stwierdzono związek między nudą a słabszą kontrolą uwagi: osoby bardziej podatne na nudę miały mniejsze zaangażowanie w zadania uwagowe i gorsze wyniki w zadaniach kontrolnych. (Stawarczyk et al., 2011)
Nuda może być także sygnałem do zmiany
🌱 Momenty odczuwania pustki czy braku zajęcia dają nam przestrzeń do refleksji nad tym, co w życiu jest dla nas ważne.
🌱 To czas, kiedy możemy przemyśleć swoje cele, emocje i priorytety, a także eksperymentować mentalnie z nowymi pomysłami lub strategiami działania. Właśnie dlatego chwile bezczynności, choć niekomfortowe, są cennym narzędziem w procesie samorozwoju i dbania o zdrowie psychiczne.
Warte zapamiętania:
🥱 Nuda to nie tylko „stracony czas”- to momenty, w których mózg przełącza się na tryb introspekcji i kreatywności.
🥱 Bezczynność daje przestrzeń na refleksję, regenerację i tworzenie nowych połączeń myślowych.
🥱 Regularne „nicnierobienie” może wspierać zdrowie psychiczne, kreatywność i samoświadomość. 💛
📚 Bibliografia:
Andrews-Hanna, J.R., Smallwood, J., Spreng, R.N. (2014). The default network and self-generated thought: component processes, dynamic control, and clinical relevance. Annals of the New York Academy of Sciences, 1316(1), 29–52.
Beaty, R.E., et al. (2018). Robust prediction of individual creative ability from brain functional connectivity. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), 115(5), 1087–1092.
Kane, M.J., Brown, L.H., McVay, J.C., Silvia, P.J., Myin-Germeys, I., Kwapil, T.R. (2007). For Whom the Mind Wanders, and When: An Experience-Sampling Study of Working Memory and Executive Control in Daily Life. Psychological Science, 18(7), 614–621.
Stawarczyk, D., et al. (2011). Mind-wandering: Phenomenology and function as assessed with a novel experience sampling method. Acta Psychologica, 136(3), 370–381.