02/02/2026
Tekst pochodzi z Przekroju. Data publikacji: 16.09.2022
Artykuł z numeru: Jesień 2022 :
"Muladhara – czakra podstawy
Jak sama nazwa wskazuje, pierwsza czakra jest podstawą – nie tylko dlatego, że leży u podstawy kręgosłupa, między odbytem a narządami płciowymi, lecz także z tego powodu, że odpowiada za poczucie bezpieczeństwa i potrzeby materialne. Określa się ją też mianem czakry korzenia (w sanskrycie mula oznacza korzeń). Jej żywioł to ziemia, również rozumiana dosłownie. Pierwszej czakrze przyporządkowano kolor czerwony, a jako jantrę, czyli figurę geometryczną – skierowany w dół trójkąt wpisany w kwadrat. Symbolizujące ją zwierzę to słoń o siedmiu trąbach. Muladhara jest najczęściej wizualizowana jako czerwony lotos o czterech płatkach. Odpowiada za zmysł węchu, jej gruczołem dokrewnym są nadnercza, a układem fizjologicznym – układ wydalniczy. Mantra to dźwięk Lam.
Swadhisthana – czakra sakralna
Druga czakra leży na wysokości kości krzyżowej. Jogini najczęściej wskazują jej położenie, kładąc trzy palce pod pępkiem. Wiąże się z przyjemnością, radością, twórczością i kreacją, odpowiada także za seksualność. Wizualizowana jest jako pomarańczowy kwiat lotosu o sześciu płatkach. Symbolizujące ją zwierzę to krokodyl, a reprezentująca ją jantra przedstawia półksiężyc wpisany w sześciopłatkowy kwiat lotosu. Przypisano jej żywioł wody, kolor pomarańczowy i zmysł smaku. Czakrze tej podlega układ rozrodczy, a z gruczołów – jajniki i jądra. Mantrą jest dźwięk Vam.
Manipura – czakra splotu słonecznego
Trzecia czakra znajduje się na wysokości splotu słonecznego. Określana jest jako czakra mocy, gdyż warunkuje siłę woli, wszelkie działanie (również aktywność zawodową) oraz dążenie do osiągnięcia konkretnych celów. Wizualizowana jest jako żółty kwiat lotosu o 10 płatkach – wpisany w niego skierowany do dołu trójkąt tworzy jantrę. Jej zwierzę to baran, żywiołem jest ogień, kolorem – żółty, gruczołami – śledziona i trzustka, a układem – układ trawienny. Mantra to dźwięk Ram.
Anahata – czakra serca
Czwarta czakra leży na wysokości serca. Kojarzona jest z takimi wartościami, jak miłość, wrażliwość, delikatność i akceptacja. Przypisano jej zmysł dotyku oraz żywioł powietrza. Wizualizowana jest jako zielony kwiat lotosu o 12 płatkach, jej symbolem zwierzęcym jest antylopa, a jantrą – dwa nałożone na siebie trójkąty symbolizujące unię, a więc harmonię, energii męskiej śiva i żeńskiej śakti. Kolor tej czakry to zielony, gruczoł dokrewny – grasica, a układ fizjologiczny – układ krążenia. Służy jej mantrowanie dźwięku Yam.
Wiśuddha – czakra gardła
Piąta czakra znajduje się na wysokości gardła. Odpowiada za komunikację i wyrażanie siebie. Jej żywioł to eter, a kolor – niebieski. Wizualizuje się ją jako 16-płatkowy kwiat lotosu w tym kolorze. Reprezentującą ją jantrą jest koło wpisane w trójkąt otoczony kwiatem lotosu o 16 płatkach. Symbol zwierzęcy tej czakry to biały słoń. Przypisanymi jej gruczołami są tarczyca i przytarczyce, a układem – układ oddechowy. Mantra to dźwięk Ham.
Adźńa – czakra trzeciego oka
Szósta czakra jest umiejscowiona na wysokości czoła jako punkt między brwiami. Nieprzypadkowo określa się ją mianem „trzeciego oka”, gdyż odpowiada za postrzeganie pozazmysłowe, nazywane też wewnętrznym widzeniem lub po prostu intuicją. Kolorem tej czakry jest indygo, a wizualizuje ją dwupłatkowy kwiat lotosu w tym kolorze. Jej jantra to skierowany w dół trójkąt wpisany w lotos o dwóch płatkach. Podporządkowanym jej zmysłem jest umysł, gruczołem – przysadka mózgowa, a układem – autonomiczny układ nerwowy. Mantra to Om.
Sahasrara – czakra korony
Jogini wskazują położenie siódmej czakry, umieszczając trzy lub cztery palce nad czubkiem głowy. To czakra odpowiadająca za wyższą świadomość, w której znika iluzja oddzielenia i następuje całkowite połączenie ze wszechświatem, nieskończonością, bogiem – tym, co trudno ująć w słowa i co każda tradycja opisuje innymi terminami. Sahasrara wizualizowana jest jako wielobarwny kwiat lotosu o tysiącu płatków. Ten właśnie kwiat – wpisany w koło – stanowi również jej jantrę. Kolorem siódmej czakry jest fioletowy, gruczołem dokrewnym – szyszynka, a układem – ośrodkowy układ nerwowy. Mantra to, podobnie jak w przypadku szóstej czakry, Om albo po prostu cisza."
Wiele tradycji jogi uznaje istnienie czakr i poświęca im szczególną uwagę. Wiedzę o nich wykorzystuje się w medytacji oraz w pracy z ciałem i świadomością.
