05/01/2026
Wywiad z psychologiem, psychoterapeutą CBT- Agnieszką Juszczyk-Mirek na temat ADHD u dzieci, młodzieży i dorosłych
Dziennikarz: Co dokładnie oznacza skrót ADHD?
Psycholog: ADHD to skrót od angielskiego „Attention Deficit Hyperactivity Disorder”, czyli zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Jest to jedno z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych.
Dziennikarz: Jakie są szczegółowe kryteria diagnostyczne ADHD u dzieci i młodzieży?
Psycholog: Według DSM-5, diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży opiera się na obecności objawów w trzech obszarach:
• Zaburzenia koncentracji uwagi: częste popełnianie błędów wynikających z nieuwagi, trudności w skupieniu uwagi na jednym zadaniu, problemy z ukończeniem zadań szkolnych lub innych aktywności, łatwe rozpraszanie się, zapominanie i gubienie przedmiotów codziennego użytku.
• Nadmierna impulsywność: trudności z czekaniem na swoją kolej, przerywanie innym podczas rozmowy lub zabawy, odpowiadanie zanim pytanie zostanie zakończone, podejmowanie działań bez wcześniejszego zastanowienia się nad ich konsekwencjami.
• Nadmierna ruchliwość: trudności z pozostaniem na miejscu (np. siedzeniu na lekcjach), ciągłe wiercenie się, bieganie lub wspinanie się w sytuacjach, gdy nie jest to odpowiednie, nadmierna gadatliwość.
Objawy te powinny utrzymywać się przez co najmniej sześć miesięcy, być zauważalne w różnych środowiskach (np. w szkole, domu) oraz wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka.
Dziennikarz: Jakie konkretne trudności mają dzieci i młodzież z ADHD?
Psycholog: Dzieci i młodzież z ADHD najczęściej doświadczają problemów edukacyjnych, takich jak niska wydajność w nauce, trudności z wykonywaniem dłuższych zadań czy prac domowych, zapominanie o terminach. W relacjach społecznych mają trudności z przestrzeganiem zasad, kontrolą emocjonalną oraz impulsywnością, co może prowadzić do konfliktów z rówieśnikami, izolacji społecznej czy odrzucenia przez grupę. Często spotykają się również z niezrozumieniem ze strony dorosłych, co może negatywnie wpływać na ich poczucie własnej wartości.
Dziennikarz: Jakie symptomy wskazują na ADHD u dorosłych?
Psycholog: ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to zaburzenie neurorozwojowe, które często kojarzone jest głównie z dziećmi. Tymczasem wiele osób nie traci objawów ADHD w dorosłości – szacuje się, że nawet u 60–70% osób z dziecięcym ADHD utrzymują się one w różnym nasileniu również w życiu dorosłym.
U dorosłych ADHD może wyglądać nieco inaczej niż u dzieci – mniej zauważalna jest fizyczna nadpobudliwość, a bardziej dominują trudności z koncentracją, organizacją i regulacją emocji. Typowe objawy to:
• Problemy z utrzymaniem uwagi – trudność z koncentracją na jednym zadaniu, częste rozpraszanie się, zapominanie o terminach, gubienie rzeczy.
• Impulsywność – podejmowanie pochopnych decyzji, trudność z czekaniem na swoją kolej, przerywanie innym w rozmowie.
• Nadmierna aktywność wewnętrzna – uczucie „gonitwy myśli”, trudność z wyciszeniem się, nawet jeśli na zewnątrz osoba wydaje się spokojna.
• Zaburzenia organizacji i planowania – trudności z zarządzaniem czasem, chaotyczność, prokrastynacja.
• Zmienność nastroju i trudności z regulacją emocji – drażliwość, szybkie wpadanie w złość, wahania nastroju.
Dziennikarz: Jakie kryteria trzeba spełnić, aby postawić diagnozę ADHD u osoby dorosłej?
Psycholog: Rozpoznanie ADHD u dorosłych opiera się na kryteriach diagnostycznych, np. z DSM-5 (Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). Kluczowe elementy to:
• Występowanie przynajmniej 5 objawów z obszaru nieuwagi i/lub impulsywności/nadmiernej aktywności, które utrzymują się przez co najmniej 6 miesięcy.
• Objawy muszą być obecne od dzieciństwa – pierwsze ich przejawy musiały pojawić się przed 12. rokiem życia.
• Objawy muszą powodować wyraźne trudności w codziennym funkcjonowaniu – np. w pracy, relacjach, edukacji.
• Objawy nie mogą być lepiej wyjaśnione innym zaburzeniem psychicznym (np. lękowym, depresyjnym).
Dziennikarz: Na jakie trudności w życiu codziennym napotykają osoby dorosłe z ADHD?
Psycholog: Dorośli z ADHD często zmagają się z poważnymi trudnościami w wielu obszarach życia. W pracy mogą mieć problemy z organizacją, kończeniem projektów, utrzymaniem koncentracji podczas długich spotkań. Często dochodzi do zmieniania pracy lub konfliktów zawodowych.
W relacjach interpersonalnych impulsywność i zapominanie o ustaleniach może prowadzić do nieporozumień, napięć i poczucia frustracji – zarówno u osoby z ADHD, jak i jej bliskich.
W sferze emocjonalnej wiele osób doświadcza chronicznego stresu, obniżonej samooceny, a nawet depresji. ADHD wiąże się także ze zwiększonym ryzykiem uzależnień, zwłaszcza w próbie „samoleczenia” objawów.
Warto jednak podkreślić, że odpowiednio prowadzona terapia – zarówno farmakologiczna, jak i psychologiczna (np. terapia poznawczo-behawioralna) – może znacząco poprawić jakość życia osób z ADHD. Kluczem jest właściwa diagnoza i dostosowanie strategii do indywidualnych potrzeb.
Dziennikarz: W jaki sposób diagnozuje się ADHD u osób dorosłych i u dzieci i młodzieży?
Psycholog: W Dolnośląskim Centrum Psychoterapii we Wrocławiu ( www.dcp.wroclaw.pl) pracuje zespół specjalistów lekarzy psychiatrów i psychologów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem specjalizujący się z diagnozowaniu ADHD u dzieci i młodzieży oraz u osób dorosłych. W diagnozie młodszych pacjentów najpierw prowadzony jest szczegółowy wywiad kliniczny z rodzicami, a następnie psycholog diagnosta wykonuje specjalistyczny test Conners 3- umożliwiający rozpoznanie objawów ADHD. Pacjenci po wykonaniu badania otrzymują opinię z opisem wyników i mogą rozpocząć w placówce zarówno terapię psychologiczną, jak i leczenie u lekarza psychiatry prowadzącego farmakoterapię. Diagnoza pacjentów dorosłych podejrzewających u siebie ADHD przebiega podobnie: psycholog diagnosta najpierw przeprowadza szczegółowy wywiad kliniczny, a następnie wykonuje specjalistyczne testy psychologiczne : m.in. DIVA 5, testy badające funkcje poznawcze. Diagnoza ADHD u dorosłych obejmuje szczegółową analizę funkcjonowania pacjenta w różnych obszarach życia oraz retrospektywną ocenę występowania objawów w dzieciństwie. Wykorzystuje się też specjalistyczne kwestionariusze, takie jak DIVA 5, oraz testy neuropsychologiczne oceniające funkcje poznawcze, takie jak koncentracja, pamięć robocza, planowanie i kontrola impulsów. Często istotne są również informacje uzyskane od osób bliskich pacjentowi, które mogą lepiej zauważyć pewne zachowania. Każde badanie kończy się wydaniem opinii pacjentowi wraz z opisem wyników, zaleceń do terapii.Pacjenci z rozpoznaniem ADHD kontynuują wizyty u lekarza specjalisty psychiatry, który prowadzi farmakoterapię oraz korzystają z psychoterapii indywidualnej u psychologa, terapii grupowej dla pacjentów z ADHD. Osoby zainteresowane postawieniem diagnozy i podjęciem leczenia zapraszam do bezpośredniego kontaktu z placówką medyczną Dolnośląskie Centrum Psychoterapii we Wrocławiu celem umówienia wizyty: 71/332 36 70, www.dcp.wroclaw.pl.
Dziennikarz: Jakie metody leczenia ADHD stosuje się u dorosłych?
Psycholog: Leczenie dorosłych z ADHD jest kompleksowe i obejmuje zarówno farmakoterapię, jak i psychoterapię. W farmakoterapii najczęściej stosowane są leki stymulujące, np. metylofenidat, oraz niestymulujące, np. atomoksetyna. Terapia psychologiczna, szczególnie terapia poznawczo-behawioralna (CBT), skupia się na rozwijaniu umiejętności radzenia sobie z objawami ADHD, np. poprzez trening koncentracji, strategii zarządzania czasem oraz emocjami. Dodatkowo korzystne jest stosowanie treningów uważności (mindfulness), które pomagają poprawić regulację emocjonalną oraz zmniejszyć poziom stresu. W pracy terapeutycznej z osobami dorosłymi poza psychoterapią indywidualną pacjenci korzystają także z terapii grupowej, która ma na celu psychoedukację dotycząca zrozumienia jak funkcjonujemy z ADHD, oraz nauki technik poznawczych i behawioralnych, jak radzić sobie lepiej z objawami ADHD.
Dziennikarz: Serdecznie dziękuję za niezwykle wyczerpujące informacje.
