04/04/2026
Rodzaj: Fagus – Buk
W Polsce występuje 1 gatunek buka:
🌳Fagus sylvatica - buk pospolity, buk zwyczajny
🌿należy do rodziny bukowatych (Fagaceae)
Jak łatwo zauważyć byłem kilka dni 👣 w krainie buka w Beskidzie Niskim ⛰️🌳 podczas wędrówek mijałem wszędzie buka, który swym wzrokiem zerkał na mnie raz po raz! 👁 Nie mogłem się mu oprzeć 💚
👁Z tego względu zainspirowany majestaem tego pięknego drzewa zwanego krzywulcowym postanowiłem napisać post na jego temat jak zwykle nieco przydługi, ale treściwy 🌳 Pondato dla zapalonych fanatyków grzybów nadrzewnych przygotowałem również trochę informacji o hubach, które na buku bytują 🍄
Przyjemnej lektury 🐇🌿🥚 i Wesołych świąt Wielkiej Nocy!
👉Drzewo dorastające do 35 m wys.; korowina gładka, popielata lub popielato szara, lśniąca; pączki długi, zaostrzone, lancetowate; liście j**owato-eliptyczne, 5-10 cm dł., na brzegu orzęsione, krótkoogonkowe, z wierzchu żywozielone i połyskujące, spodem jaśniejsze; kwiatostany wyłącznie na pędach tegorocznych, pręcikowe, główkowate, długoszypułkowe, zwisające; słupkowe – dwukwiatowe, skierowane w górę; kwiat słupkowy o słupkach 3-komorowych, otoczonych wspólną miseczką powstałą przez zrośnięcie podkwiatków; owocem jest trójkanciasty orzech – bukiew, zamknięty w pękającej 4 klapami, kolczastej miseczce.
🌼Kwitnie w kwietniu i w maju.
🌳W południwo-wsch. Polsce liczne lasy bukowe.
Gatunek o szeroki europejskim zasięgu. W Polsce przebiega północno-wschodnia granica zasięgu tego gatunku. Poza tym częsty, zwłaszcza na południu kraju i na Pomorzu. W centralnej Polsce występowanie buka ograniczają niskie opady!
Na lepszych, nie nazbyt suchych glebach dominuje w lasach — buczynach np. w górach, w strefie regla dolnego.
🌳Fitosocjologia:
Gatunek charakterystyczny (Ch.) dla: All. Fagion sylvaticae (lasy bukowe · buczyny)
👉Luzulo-Fagenion ( kwaśne buczyny)
👉Luzulo luzuloidis-Fagetum (kwaśna buczyna górska )
👉Galio odorati-Fagenion (żyzne buczyny niżowe)
👉Cephalanthero-Fagenion (ciepłolubne buczyny storczykowe)
🔶Surowce pozyskiwane z buka:
✅liść buka (Folium Fagi) - zbiera się wiosną i wczesnym latem
✅owoc – Fructus Fagi - orzeszki czyli bukwie – jesienią
✅Kora i gałązki (cortex et frondes Fagi)
✅dziegieć bukowy (Pix Fagi)
🍄pośrednio także grzyby nadrzewne:
✅czyreń ogniowy – (Phellinus igniarius)
✅czyreń bukowy – (Phellinus nigricans)
❗soplówka bukowa (Hericium coralloides) - od 1983 jest pod ścisłą ochroną, od 2014 jest pod ochroną częściową (do 2020 r. podano około 300 jej stanowisk naturalnych)
❗Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus ) - od 1983 jest pod ochroną ścisłą, w Polsce jest rzadka, do 2021 r. podano 3 stanowiska historyczne i 55 współczesnych. Jest gatunkiem który występuje głównie na pniach buków i dębów, lecz także jabłoni lub orzechów włoskich.
👉Surowiec najczęściej pozyskiwany: liść buka (Folium Fagi), kora i gałązki (cortex et frondes Fagi)
🌿Liście najlepiej wysuszyć w normalnej temperaturze, lecznicze są także całe gałązki z młodymi listkami, wiosennymi (otwierające się pączki), wysuszone w temperaturze pokojowej, a potem zmielone.
👉Liście, pędy i orzeszki bogate są w związki fenolowe (kwas wanilinowy, synapowy, ferulowy), saponiny, flawonoidy (mirycetyna, kempferol, kwercetyna), garbniki i alkaloidy, fitochinony, tokoferole.
🌳Napar z pędów i liści działa przeciwzapalnie, przeciwwysiękowo, przeciwalergicznie, uspokajająco, w dużych dawkach lekko nasennie i oszałamiająco, moczopędnie, przeciwkrwotocznie, silnie odkażająco.
👉Uszczelnia naczynia krwionośne; wzmaga wydzielanie kwasu solnego, polepsza trawienie, zwiększa apetyt, likwiduje zaburzenia trawienne.
🔍Preparaty:
🫖Napar z liści bukowych: 1-2 łyżki liści lub gałązek zalać 2 szkl. wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić.
👉Dawkowanie: Pić 3-4 razy dz. po 100-200 ml
🍾Nalewka bukowa - Tinctura Fagi: pół szklanki liści zalać 400 ml wódki 40 %; macerować 14 dni; przefiltrować.
👉Dawkowanie: zażywać 3 razy dz. po 1-2 łyżeczki lub stosować zewnętrznie.
🫕Odwar z orzeszków bukowych posiada wartość smakową, jest namiastką kawy!
👉Dawkowanie: 2 łyżki zmielonych bukwi zalać 2 szklankami wody; gotować minimum 5 minut, potem odstawić na 20 minut; przecedzić; posłodzić do smaku.
👉Pić po śniadaniu lub kolacji 1 szklanke kawy bukowej. Odwar z bukwi jest gorzki, ale leczy biegunkę, niestrawność i nieżyt jelit.
Orzeszki czyli bukwie zbieramy jesienią kolczastą miseczkę należy odrzucić, natomiast orzeszki trzeba wyprażyć (ale nie spalić) na patelni lub blasze w piekarniku.
Wyprażone bukwie najlepiej zmielić i przechowywać w szczelnych puszkach.
👉Bukwie zawierają 30-36% tłuszczowców, ok. 23% białek, saponiny, kwas jabłkowy, cytrynowy, wanilinowy, 6% soli mineralnych, cukry, skrobię i alkaloid – faginę.
👁️Fagina działa narkotycznie, lecz wysoka temperatura niszczy faginę, zatem orzeszki uprażone są jej pozbawione i można je bezpiecznie stosować.
🌳Nasiona surowe: przeciwbólowe, narkotyczne, halucynogenne, przeciwnerwicowe, bezpieczna dawka świeżych owoców wynosi około 10 - 15 (20) nasion.
Nasiona zawierają faginę, związek ten w większych ilościach jest toksyczny i może mieć działanie podobne do alkoholu powyżej 25-30 nasion może już wywołać odurzenie. wg. prof. Łukasza Łuczaja
👉Dawniej pozyskiwano także:
Olej bukowy + zmielone nasiona+ orzechy + cukier + miód – do produkcji chałwy. Nasiona zawierają prawie 20% oleju, który można wyciskać, w smaku równa się olejowi z oliwek. Olej bukowy nie zawiera faginy.
🍃Liście przefermentowane: alternatywa dla tabaki.
🍲Młode liście mają bardzo miły kwaskowaty smak, idealne na sałatki. Niestety wykorzystywać je można tylko przez 2-3 tygodnie wczesną wiosną, kiedy nie są jeszcze twarde i gorzkie. Czasem można też trafić na drugi okres wzrostu liści w lecie, wtedy też najmłodsze liście są jadalne.
➡️Dziegieć bukowy:
Zastosowanie łuszczyca, wypryski, trudno gojące się rany, wrzody, nużyca, infekcje skóry drożdżakami i ziarenkowcami ropnymi, liszaje, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, świerzbiączka (neurodermit), trądzik pospolity.
📖Dawniej (do lat 40 XX wieku) dziegieć bukowy także doustnie jako środek wykrztuśny, odkażający przewód pokarmowy i oddechowy, antyseptyczny dla układu moczowego, moczopędny i żółciopędny w dawce 300-1500 mg dziennie. Doustnie zalecany był również w przypadku atonii żołądka i jelit.
✅Dziegieć bukowy pozyskiwany przez sucha destylacje z drewna lub gałązek o właściwościach odkażających i bakteriostatycznych, w mniejszych stężeniach (kerotoplastycznie zmiękcza warstwę rogową naskórka) w większych stężeniach (keratolitycznie działanie złuszczające i zmiękczające zrogowaciały naskórek). wg. dr Różańskiego
🇩🇪Niemieccy lekarze stosowali dawniej dziegieć z drzew iglastych i dziegieć bukowy do leczenia sklerodermi (twardzina skóry), Acanthosis nigricans - zapalenia paraneoplastycznego i zapalenia gruczołu mlekowego.
👉Obecnie dziegieć bukowy wraca do łask podobnie jak wyciągi z liści znalazły szerokie kosmetyce: trądzik różowaty, rumień, świąd, przedwczesne starzenie skóry, teleangiektazje, plamice, uszkodzenia po sterydach.
📌Kora i gałązki (cortex et frondes Fagi) oraz drewno bukowe (lignum Fagi) i kora (cortex Fagi)
📍Substancje czynne:
Garbniki 4-5 %, gwajakol, katechina, wanilozyd (glukowanilinina), flawonoidy (mirycetyna, kaempferol), fenolokwasy (kwas chlorgenowy, glausowy, elagowy, ferulowy, cynamonowy)
⚕️Działanie lecznicze:
✅Odkażające jelita i drogi moczowe, lekko przeciwdepresyjne
✅wykrztuśne, mukolityczne (rozrzedzają gęsty, lepki śluz w drogach oddechowych)
✅napotne, przeciwbólowe, przeciwgorączkowe,
✅fungistatyczne, bakteriostayczne, przeciwpasożytnicze(w jelitach) ze świeżego surowca.
✴️kora bukowa może być alternatywą dla kory chinowej w gorączce i reumatyzmie, przy obrzękach około stawowych wg. dr Różańskiego
🟠Preparaty:
🔸Odwar 1-2 % gotowane minimum 20 minut
👉Dawkowanie: 100-120 ml podawane co 4 do 6 godzin do 3 razy dziennie
👉Odwary nadają się do okładów, płukanek, przemywania, nasiadówek, na skórę trądzikową, zmiany ropne przy migdałkach, na cienie pod oczami lub oczy przeciwzapalnie, antyseptyczne, w łojotokowym zapaleniu skóry
🔸Nalewka: wyciągi wodno-alkoholowe 1:10 na 60 % etanolu
Dawkowanie: 5 ml do 3-4 razy dziennie
🔎Badania naukowe:
📚W badaniach kore z buka scharakteryzowano pod względem profilu fitochemicznego oraz oceniono jej potencjał biologiczny (działanie przeciwutleniające, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, antymutagenne, hamujące α-glukozydazę oraz tyrozynazę).
👉Potencjał przeciwutleniający ekstraktów z kory buka potwierdzono w badaniach in vitro.
👉Ekstrakty wykazywały aktywność wobec bakterii Staphylococcus aureus
Pseudomonas aeruginosa
Salmonella typhimurium
Escherichia coli
oraz gatunków z wielu rodzajów z gr. Candida
👉Wszystkie ekstrakty wykazywały działanie antymutagenne oraz hamowały aktywność α-glukozydazy i tyrozynazy.
🔎Tanase, C., Cosarca, S. et al. (2019). Biological and chemical insights of beech (Fagus sylvatica L.) bark: A source of bioactive compounds with functional properties. Plants, 8(10), 417.
🌿Liście buka są także wykorzystywane w żywności, np. jako składnik sałatek, jednak ich wartość prozdrowotna (nutraceutyczna) wciąż nie jest w pełni poznana, dlatego trzeba badań naukowych, ale także zaufania do instynktów, które są starsze niż nam się wydaje!
👉Głównymi składnikami ekstraktu z liści były pochodne kwasu hydroksycynamonowego (zwłaszcza z grupy kwasu chlorogenowego) oraz flawonoidy. Zidentyfikowano również rzadziej spotykane C-glikozydy flawanonów oraz bogactwo wręcz różnorodność flawonoli.
👉Wyniki te wskazują, że liście buka mogą stanowić cenne źródło naturalnych związków bioaktywnych o potencjalnym zastosowaniu w żywności funkcjonalnej i suplementach diety!
👺🌿👁 Tradycja zaś pokazuje, że liście buka były od dawna źródłem cenych leków w medycynie ludowej oraz pożywieniem głodowym lub po prostu uzupełniającym dietę wśród kultur ziberacko-łowickich+
🌿Żucie młodych liści buka było kiedyś powszechne, zaś mastykacja jako jedna z najbardziej pierwotnych dróg podania substancji skuteczna. Dlatego warto podczas leśnej wędrówki spróbować żucia młodych lisci buka, to sposób w jaki korzystali z niego nasi przodkowie! To także naturalny sposób suplementacji, który często odświeża naszych mózgach to co dawniej było na porządku dziennym! Pamiętajcie nie musicie sięgać zawsze po drogie suplementy diety, to co uzdrawia jest obok nas w naturze, z której wszyscy się wywodzimy i której częścią jesteśmy 🌿🌳
👁Choć zastosowanie w tradycji znane jest od wieków, nauka wciąż na nowo odkrywa i potwierdza to co medycyna tradycyjną wie już od wieków. Jest to ważne, aby obie te dziedziny wzajemnie się inspirowały oraz doniesienia tradycyjne traktowano jako poważne źródło danych i odniesień do badań ścisłe już naukowych!
🔎Formato, M., Piccolella, S., Zidorn, C., & Pacifico, S. (2021). UHPLC-HRMS analysis of Fagus sylvatica (Fagaceae) leaves: A renewable source of antioxidant polyphenols. Antioxidants, 10(7),
🍄Czyreń ogniowy - Phellinus igniarius
👉Gatunek bardzo pospolity.
👉Wieloletnie owocniki wyrastają na pniach żywych drzew różnych gatunków wierzb i buków.
Występuje także na buku, grabie. Atakuje także drzewa owocowe.
👉Na olchach i jabłoniach rośnie bardzo podobny czyreń jabłoniowo-olszowy (Phellinus alni), ujmowany też jako forma czyrenia ogniowego (Phellinus igniarius) w szerokim rozumieniu.
👉Jest to grzyb wieloletni jego owocniki co roku przyrastają na masie.
Występuje najczęściej nad brzegami rzek czy nadrzecznych lasach czy łegach.
👉Można go pomylić z hubiakiem pospolitym (Fomes fomentarius), który rośnie na buku i na brzozie, i który także posiada właściwości lecznicze! Dla nie wprawnego oka :)
🍄Czyreń bukowy - Phellinus nigricans
👉Gatunek bardzo podobny do pospolitego, rosnącego na wierzbach czyrenia ogniowego (Phellinus igniarius), często ujmowany także jako jego forma.
👉Na różnych żywych drzewach liściastych, najczęściej buku, także na grabie, leszczynie i dębach.
📍Zastosowanie w etnomedycynie czyli medycynie tradycyjnej – TCM.
🔸Czyreń ogniowy w tradycyjnej medycynie Chińskiej jest uważany za lek, który przechodzi do meridian wątroby i pęcherza moczowego.
🔸Stosowany jest wewnętrznie w leczeniu zapalenia układu moczowego, biegunkach oraz jako środek zmniejszający krwawienie.
🔸Rdzenne ludy Alaski piły odwar z grzyba jako lekarstwo na bóle brzucha oraz jako środek immunostymulujący.
👉Substancje czynne:
🔸Głównie polisacharydy i seskwiterpeny.
🔸Steroidy [(24R-ergosta-4,6,8), (22-tetraen-3-one, stigmasta-7, 22-diene-3b, 5a, 6a-triol),(5a, 8a-epi dioxyergosta-6, 22-diene-3b-ol)];
🔸Fenolokwasy (kwas syryngowy, kwas protocatechulic, kwas kawowy, kwas benzoesowy, kwas p-metoksybenzoesowy, kwas m-metoksybenzoesowy, kwas heksadekanowy).
Dawniej oddzielano zewnętrzną warstwę, pozostawiając miękkie wnętrze, krojone w plastry, moczono w wodorotlenku potasu, potem rozgniatano na płaty i suszono.
✅Zawiera poliporynę o działaniu
penicylinopodobnym.
✅Przygotowane plastry były higroskopijne, przyspieszały krzepnięcie krwi, wpływały antyseptycznie.
✅Poliporyna (kwas poliporowy) działa fungistatycznie i przeciwbakteryjnie.
📌Literatura naukowa:
🔍Zheng, S., Deng, S. (2018). Medicinal Mushrooms: Phellinus igniarius. Fungi , 9(1), 614–623. DOI:10.1039/C7FO01460K
🔍Phellinus igniarius hodowano w bioreaktorach w badaniach Zhu i wsp. (2012). wykazano zahamowanie wzrostu bakterii Gram-ujemnych oraz różnych gatunków Borrelia (krętek boreliozy), co było efektem aktywności anty-quorum sensing (zakłócania kworum bakteryjnego) polegająej na blokowaniu komunikacji międzykomórkowej bakterii, co dodatkowo zapobiegło tworzeniu się biofilmów bakteryjnych.
🔍Li, L., G. Wu, B.Y. Choi, et al. 2014. A mushroom extract Piwep from Phellinus igniarius ameliorates experimental autoimmune encephalomyelitis by inhibiting immune cell infltration in the spinal cord. BioMed Research International 2014
🔍Lee i wsp. (2014) stwierdzili jego znaczące działanie hamujące wobec lipooksygenazy, natomiast Wang i wsp. (2009) opisali występowanie triterpenoidów o działaniu jako inhibtor (COX) i (5-LOX). Wyniki obu tych badań wskazują na wyraźny efekt przeciwzapalny owocników grzyba.
🔍Li i wsp. (2014) wykazali, że nalewka podawana samicom myszy z indukowanym stwardnieniem rozsianym znacząco zmniejszała częstość i nasilenie objawów encefalomielitis (zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego), które występują m.in. w chorobach autoimmunologicznych (np. stwardnienie rozsiane), czy infekcjach wirusowych i bakteryjnych.
👉Autorzy badań wskazują na spory potencjał terapeutyczny w chorobach autoimmunologicznych oraz możliwość synergii z gatunkami rodzaju (Hericium) – soplówka.
⚕️Działanie lecznicze:
✅Ma bardzo szerokie spektrum zakłócania komunikacji kworum (ang. Quorum sensing) bakterii gram ujemnych w tym borrelia.
✅Wykazuje działanie przeciwzapalne.
✅Wykazuje działanie immunomodulacje na układ odporności.
✅Neutralizuje wirulencje wielu bakterii gram ujemnych poprzez hamowanie powstawania biofilmu oraz hamowania replikacji bakterii.
✅Czyreń hamuje naciek komórek immunologicznych w rdzeniu kręgowym, jest zalecany w leczeniu chorób autoimmunologicznych OUN w tym SM.
✅Polisacharydy zawarte w grzybie wykazują silne działanie w zwalczaniu wirusów grypy A i B, w tym H1N1 (oporny na oseltamiwir), H3N2 oraz ludzkiej i ptasiej H9N2
✅Grzyb ma ponadto silne działanie antyoksydacyjne.
✅Polisacharydy tego grzyba wykazują bardzo silne działanie przeciwnowotworowe np. hamuje przerzuty nowotworów układu moczowo-płciowego.
⚕️Wskazania:
✅Chroniczna borelioza z Lyme oraz inne wieloukładowe infekcje spowodowane bakteriami gram ujemnymi.
✅Choroby autoimmunologiczne OUN w szczególności SM.
✅Ponadto w prewencji oraz leczeniu grypy.
✅Przeciwwskazania: Nie stosować u pacjentów, którzy są po przeszczepie narządu i stosują leki hamujące układ immunologiczny.
🟠Preparatyka i dawki:
👉Czyreń ogniowy zbieramy wiosną i jesienią.
👉Grzyb pozyskujemy wyłącznie ze stanowisk ekologicznych położonych z dala od dróg i zakładów przemysłowych.
🔸Odwar: około 50 g dobrze rozdrobnionego grzyba zalewamy 500 ml wody i gotujemy 2 godziny, uzupełniając wodę. Gotujemy na małym ogniu uzupełniając przy tym wodę, która się wygotowała.
👉Dawkowanie: 150 ml odwaru do 3 x dziennie. Nadczo lub 2 godziny przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku.
🔸Intrakt czyreniowy: 1 część wysuszonego w temperaturze 50 stopni i dobrze rozdrobnionego grzyba zalewamy 5 częściami gorącego alkoholu 60-70% o temperaturze 60 stopni.
Macerujemy przez 4 tygodnie.
👉Dawkowanie: 3 razy po 5 ml. dziennie.
👉Tak przyrządzony intrakt ma silne działanie przeciwzapalne oraz hamuje komunikacje bakteryjną.
🍄🟫Soplówka bukowa (Hericium coralloides)
👉Gatunek bardzo podobny do rzadko występującej soplówki jeżowatej, z tym wyjątkiem, że soplówka bukowa występuje wyłącznie na bukach.
❗Podejrzewa się , ze posiada bardzo podobne właściwości jednakże jej zbiór jest również zabroniony od 1983 podlega ścisłej ochronie.
🍄Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus)
👉Soplówka jeżowata nazywana jest potocznie po angielsku Lion’s Mane, czyli w dosłownym tłumaczeniu “lwia grzywa”. Zawdzięcza to unikalnemu wyglądowi owocnika, który jest pokryty długimi „soplami”, wyglądającymi podobnie do grzywy króla zwierząt. 🦁
📚Od tysięcy lat wykorzystywana jest przez mistrzów medycyny chińskiej jako lek na schorzenia wątroby, nerek, śledziony, żołądka, a także przy zaburzeniach pracy serca. Dodatkowo przyjmowanie soplówki wpływa korzystnie na wzmocnienie całego organizmu. 🍄
🍽Oprócz zastosowania medycznego, soplówka jeżowata jest także grzybem jadalnymi w krajach azjatyckich. Jest to grzyb charakteryzujący się wysoką zawartości białka, w związku z czym może być wartościowym substytutem mięsa w diecie wegetariańskiej. Często przyrządza się go jako ala kotlety schabowe, krojac na płaty i smażąc w panierce na patelni 🥘
👉Grzyb obfituje w podstawowe aminokwasy, polisacharydy oraz minerały takie jak: potas, żelazo, cynk, selen, german, a także niewielka ilość sodu.
⚕️Zastosowanie w etnomedycynie czyli medycynie tradycyjnej – TCM.
✅Grzyb ten jest stosowany od setek lat przez zielarzy medycyny chińskiej jako lek na schorzenia wątroby, nerek, śledziony, żołądka, a także przy zaburzeniach pracy serca.
✅Ponadto od dawna wierzy się również, że przyjmowanie soplówki wzmacnia cały organizm, podnosi wydolność oraz poprawia jego funkcjonowanie.
✅Stosowano ją m.in. do leczenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych, a także chorób wątroby czy nerek. Przypisywano jej właściwości kardioprotekcyjne, jak również hamowanie krwawienia. Ponadto używano jej w celu łagodzenia stresu oraz jako środek wzmacniający organizm w stanach zwiększonego przeciążenia.
✅Indianie zamieszkujący pierwotnie tereny Ameryki Północnej wykorzystywali Hericium erinaceus jako środek o właściwościach hemostatycznych, a w postaci sproszkowanej – do leczenia ran.
✅Przyjmowanie wyciągu z soplówki jeżowatej stymuluje produkcję interferonów. Są to białka wytwarzana i uwalniane przez komórki ciała jako odpowiedź na obecność patogenów.
✅Interferony odpowiedzialne są za zwiększenie poziomu białych krwinek, inaczej leukocytów, w organizmie.
✅W ten sposób soplówka jest skutecznym środkiem wzmacniającym układ odpornościowy oraz zapewniającym ochronę i przyspieszającym odbudowę organów.
📍Substancje czynne:
👉Składnikami aktywnymi występującymi w soplówce jeżowatej są erinacyny.)
👉Główne substancje jakie udało się wyizolować z grzybni to trzynaście różnych erinacyn oznaczonych symbolem od A do K oraz P i Q.
👉Ponadto grzyb obfituje w podstawowe aminokwasy,
👉Polisacharydy - β-1-3 i β-1-6-D i glukany
👉Minerały takie jak: potas, żelazo, cynk, selen, german, a także niewielka ilość sodu.
✅Stymulacja NGF, regeneracja neuronów, działanie neuroprotekcyjne, działanie przeciwzapalne, działanie immunostymulujące.
✅Ponadto z soplówki jeżowatej wyizolowano składniki aktywne o nazwie hericenony czyli heriacyny (A oraz C-H). Są to bardzo wartościowe kwasy, których soplówka jest jedynym źródłem.
✅Poprawa pamięci, wpływ na neurogenezę, wsparcie funkcji poznawczych.
📍Badania naukowe:
🔎Ze względu na te związki, grzyb ten jest wykorzystywany w celu wspierania prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Nad działaniem tego grzyba prowadzono liczne badania, takie jak badania doktora Takashi Mizuno z Uniwersytetu Shizoukaprof czy profesora Schnitzler’a.
🔎W licznych eksperymentach wykazano, że uzyskany z hodowli głębinowej grzyba soplówki jeżowatej egzopolisacharyd (EPS, ang. nazwa exo-polysaccharide) przyspiesza wzrost komórek, a także zwiększa rozwój neurytów. Jego efektywność jest wyższa niż NGF oraz BDNF.
📚Pierwsze badania dotyczące wpływu soplówki na regenerację nerwów przeprowadzili w 1991 roku naukowcy z Japonii.
🔎W roku 2009 wykonano pierwsze badania kliniczne mające potwierdzić korzystny wpływ tego grzyba na usprawnienie procesów myślowych i funkcje kognitywne.
📍W eksperymencie uczestniczyło 30 pacjentów, u których zdiagnozowano zaburzenia kognitywne. Podzielono ich na dwie grupy. W jednej chorzy przyjmowali 250 mg wyciągu z grzybów 3 razy dziennie, w drugiej natomiast taką samą dawkę placebo. Suplementację prowadzono przez okres 16 tygodni. Po tym czasie ochotników nadal obserwowano przez kolejne 4 tygodnie jako post okres eksperymentalny. Jako potwierdzenie wpływu grzyba na OUN pacjentów poddawano standardowym testom na inteligencję.
📍Ciekawostka jest to, ze znacznie lepsze rezultaty osiągali pacjenci przyjmujący ekstrakt z Hericium erinaceus niz w przypadku diety bogatej w soplówke, że względu na biodostępność substancji.
🔎Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Improving effects of the mushroom Yamabush*take (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment; a double-blind placebo-controlled clinical trial, Phytotherapy Research , 2009
🧠W hodowli kontrolnej po osiągnięciu maksymalnej gęstości komórek następuje zahamowanie wydłużania się neurytów, natomiast dodatek EPS powoduje dalszą elongację neurytów i powstawanie zakończeń nerwowych nawet, wtedy gdy wzrost samych komórek zostaje zatrzymany
🔎Wodny ekstrakt H. erinaceus zapobiega progresji w chorobie Alzheimera i jej nieprawidłowościom behawioralnym ze względu na jego silny charakter neuroprotekcyjny.
🔎Ostatnio wykazano, że soplówka jeżowata łagodzi objawy podobne do depresji zarówno w badaniach przedklinicznych jak i klinicznych.
🔎Chong PS, P**n CH, Roy J, et al. Neurogenesis-dependent antidepressant-like activity of Hericium erinaceus in an animal model of depression. Chinese Med (United Kingdom). 2021;16(1):1-24.
🔎Nagano M., Shimizu K., Kondo R., Reduction of depression and anxiety by 4 week Hericium erinaceus intake, BioMed Research International, 2011
🧠Ma ona tak silny potencjał w leczeniu zaburzeń neurologicznych, ponieważ zawiera związki neurotroficzne, które mogą przenikać przez barierę krew-mózg.
📍Wpływ na układ immunologiczny:
👉Aplikowanie wyciągu z soplówki jeżowatej stymuluje produkcję interferonów, czyli białka, które sa wytwarzane i uwalniane przez komórki ciała jako odpowiedź na obecność patogenów.
🧐Interferony odpowiedzialne są za zwiększenie poziomu białych krwinek, inaczej leukocytów, w organizmie. Dlatego soplówka jest skutecznym środkiem wzmacniającym układ odpornościowy oraz zapewniającym wsparcie naszego naturalnego systemu funkcji obronnych!
📍Przeciwdziałanie miażdżycy i obniżenie cholesterolu
📚Liczne badania dowodzą, że stosowanie soplówki jeżowatej skutkuje obniżeniem poziomu lipidów we krwi. Dzięki tym właściwościom wyciągi z soplówki można z powodzeniem stosować w przypadku zaburzeń organizmu w metabolizmie tłuszczów.
👉Dodatkowo przyjmowanie ekstraktu prowadzi do obniżenia szkodliwej frakcji cholesterolu (LDL), dzięki czemu zmniejszone jest ryzyko rozwoju miażdżycy i chorób mających wpływ na zwężenie tętnic!
📍Uklad pokarmowy - żołądek, trawienie i wpływ na pasaż jelitowy
🔎Obecnie co raz częsciej wskazuje sie na znaczny potencjał w zakresie leczenia chorób układu trawiennego i jelit.
👉W jednym z badań pacjentom, u których zdiagnozowano ostry nieżyt żołądka podawano wyekstrachowane ekstraky z owocników grzyba. W efekcie, aż w 82% przypadków zauważono znaczna redukcję typowych objawów towarzyszących chorobie, zaś u 58% pacjentów odnotowano całkowite ustąpienie objawów tejże choroby. Dodatkowo u chorych zaobserwowano trwałą odbudowę błony śluzowej żołądka. Co potwierdza tylko tradycje spożywania tego grzyba jako substytut mięsa oraz jego kulinarne zastosowanie w Azji od tysięcy lat. 🍽
🔎Abdulla M., Fard A., Sabaratnam V., Potential activity of aqueous extract of culinary-medicinal Lion’s Mane mushrooms, Hericium erinaceus, Int. J. Med Mushrooms, 2011
👉 Zdrowie układu pokarmowego jest istone szczególnie problemy żołądkowe, soplówka może skutecznie zmniejszać stany zapalne w układzie pokarmowym, czego dowodzi badanie w w prestiżowym magazynie International Journal of Molecular Sciences (Sheng i wsp. 2018).
🔎Sheng, X., Yan, J., Meng, Y. et al. (2018). Immunomodulatory effects of Hericium erinaceus derived polysaccharides are mediated by intestinal immunology. Food & Function, 9(3), 1744-1757.
📍Potencjale właściwości przeciwnowotworowe:
👉Wykazano, że grzyb Hericium erinaceus, który składa się głównie z polisacharydów, wykazuje działanie przeciwnowotworowe.
👉Substancje zawarte w soplówce hamuje wzrost ludzkiego raka wątrobowokomórkowego, pozostają jednak nieznane. Jednakże badania zdają się sugerować, że ekstrakty z soplówki moga byc w przyszłości zastosowane w przypdaku lekoopornego ludzkiego raka wątrobowokomórkowego. Na ten czas warto skupić się na profilaktyce i stosować zarówno w diecie jak i w suplementacji.
Potencjał antynowotworowy zdaję się być szerszy co sugeruje analiza, która wykazała, że owocnika grzyba hamują namnażanie komórek białaczki u ludzi, wskazując na możliwe potencjalne zastosowania terapeutyczne w tym zakresie (Lee i Hong, 2010).
🔎Lee JS, Hong EK, Hericium erinaceus enhances doxorubicin-induced apoptosis in human hepatocellular carcinoma cells, Cancer Letters, 2010
📍Naukowcy badający właściwości owocnika grzyba Hericium erinaceus odkryli, że zawarty w nim związek erinacyna A może mieć silne działanie przeciwnowotworowe, szczególnie w przypadku raka jelita grubego.
🔎Badania wykazały, że substancja ta potrafi uruchamiać proces apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórek nowotworowych. Działa przy tym na kilku poziomach: aktywuje mechanizmy prowadzące do niszczenia komórki oraz jednocześnie blokuje białka, które normalnie chronią komórki nowotworowe przed śmiercią.
👉Dodatkowo erinacyna A wpływa na kluczowe szlaki sygnałowe wewnątrz komórki, które regulują ekspresję genów związanych z apoptozą.
👉W efekcie zwiększa się aktywność genów odpowiedzialnych za uruchamianie procesu obumierania komórek.
🔎Co istotne, podobne efekty zaobserwowano nie tylko w warunkach laboratoryjnych, ale także w badaniach na modelach zwierzęcych, co sugeruje potencjalne zastosowanie tej substancji w przyszłych terapiach przeciwnowotworowych!
👉Nowe doświadczenia wskazuje na mechanizm działania erinacyny zarówno in vitro, jak i in vivo.
📍W niniejszym badaniu oceniono aktywność przeciwnowotworową różnych polarnych i niepolarnych ekstraktów z Hericium erinaceus wobec różnych ludzkich linii komórek nowotworowych, w tym raka wątroby (Hep G2), raka jelita grubego (HCT 116), raka szyjki macicy (HeLa) oraz raka piersi (MCF-7).
🔎Lee, K.-C., Lee, K.-F. et al. (2019). Induction apoptosis of erinacine A in human colorectal cancer cells involving the expression of TNFR, Fas, and Fas ligand via the JNK/p300/p50 signaling pathway with histone acetylation. Frontiers in Pharmacology, 10, 1174.
📍Według najnowszych badań jednym z obiecujących kierunków wykorzystania Hericium erinaceus jest jej potencjał i właściwości prozdrowotne w profilaktyce chorob nowotworowyc. W badaniach sprawdzono, jak różne ekstrakty z tego grzyba działają na komórki nowotworowe.
👉Okazało się, że szczególnie silne działanie przeciwnowotworowe mają ekstrakty wodne i metanolowe pozyskiwane z owocników grzyba. Skutecznie hamowały one rozwój komórek raka wątroby, jelita grubego, szyjki macicy i piersi. Co ważne, nie wykazywały istotnego działania toksycznego wobec zdrowych komórek.
👉Słabsze efekty zaobserwowano w przypadku innych ekstraktów, np. z grzybni czy pożywek hodowlanych. Wyniki sugerują, że nie wszystkie formy przetwarzania grzyba są równie skuteczne!
👉Najwyższą aktywność przeciwnowotworową odnotowano dla wodnego ekstraktu z liofilizowanych owocników.
🍄🟫Badacze podkreślają, że Hericium erinaceus może być cennym źródłem naturalnych substancji przeciwnowotworowych.
🔎Younis, A. M. (2017). Anticancer potential of Hericium erinaceus extracts against particular human cancer cell lines. Microbial Biosystems, 2(1), 9–20.
✅Wykazano, że związki bioaktywne pochodzące z owocnika lub jego grzybni mają działanie antyoksydacyjne, przeciwcukrzycowe, przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, jak również właściwości hipolipidemiczne.
📍Wskazania:
✅Soplówkę jeżowatą klasyfikuję się jako grzyba o właściwościach nootropowych. W efekcie działa prokognitywnie.
✅Usprawnia przepływ informacji pomiędzy neuronami oraz uczestniczy w tworzeniu nowych połączeń synaptycznych.
✅Ze względu na zdolność do przyspieszania regeneracji błony śluzowej żołądka jest powszechnie wykorzystywana przy leczeniu chorób układu pokarmowego.
✅Co ciekawe, liczne badania wskazują na działanie soplówki jeżowatej w leczeniu zaburzeń poznawczych, choroby Alzheimera, choroby Parkinsona czy udaru niedokrwiennego.
✅Najnowsze badania skupiają się także na jego działaniu przeciwdepresyjnym.
✅Co więcej, stosowanie H. erinaceus w poprawie jakości życia pacjentów z neurodegeneracją jest uznawane za bezpieczne i skuteczne.
⚠️Przeciwwskazania:
❗Preparaty zawierające w swoim składzie soplówkę jeżowatą nie są polecane dla osób po transplantacji. Hericium erinaceus działa immunostymulująco i może prowadzić do odrzucenia przeszczepionego organu przez organizm.❗
🔸Odwar: około 25-30 g dobrze rozdrobnionego i wysuszonego grzyba zalewamy 300 ml wrzątku 300 ml i odstawić do napęcznienia na 30 minut. Następnie gotujemy 10-15 minut i zostawiamy na 30 minut pod przykryciem. Po zaparzeniu uzupełniamy wodą do 300 ml.
🔸Dawkowanie: 150 ml odwaru do 2 x dziennie. Nadczo lub 2 godziny przed posiłkiem lub 2 godziny po posiłku.
🔹Nalewka dwufazowa: 1:5 proporcje, gorącego alkoholu 60 % o temperaturze 50 stopni.
🔹Macerujemy przez 3 tygodnie. Następnie surowiec odsączamy z alkoholu i przez godzinę gotujemy odwar. Czekamy, aż ostygnie i łączymy obydwa rozpuszczalniki w proporcji 1:1 (ale, łaczymy, aż odwar ostygnie)!
🔹Dawkowanie: 3 razy po 5 ml. dziennie.
📖Eliza Malinowska, Wojciech Krzyczkowski, Pozyskiwanie, budowa i działanie biologiczne polisacharydów grzybowych na przykładzie soplówki jeżowatej (Hericiutn erinaceum) prace przeglądowe Zakład Technologii Środków Leczniczych, Wydział Farmaceutyczny, Akademia Medyczna, ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa;
💊Ekstrakty: 30 % polisacharydów 500 mg 3-4 razy dziennie.
💊Kapsułki używać na czczo (min. 45 minut przed posiłkiem lub 90 minut po posiłku), popić wodą lub słabą zieloną herbatą.
👉Zaleca się przyjmować od 500 do 1000 mg w trzech porcjach. Lepiej jest rozpoczynać suplementację od mniejszych ilości, po czym dawkę tę można stopniowo zwiększać.
👉Podczas używania grzybów leczniczych zalecamy zwiększenie spożycia witaminy C, która zwiększa absorpcję substancji czynnych.
Należy suplementować przez okres 3-4 miesięcy, aby uzyskać efekty lecznicze.
🌳🌳🌳🌳
🗣️ Dajcie znać czy tzw. 👁️oko buka spojrzało na Was kiedyś w lesie i sprawiło, że czuliście na sobie wzrok jakiegoś prastarego bytu drzewnego? 👁️🗨️
👁🌿Może zaś wchodzicie w interakcje z bukiem i żujecie młode bukowe listki? Jeśli tak jest to pochwalcie się jak Wam smakują 🌿
🍴Dla tych którzy lubią eksperymenty 🧐 Dajcie znać ile świeżeych bukwi czyli orzeszków bukowych 🌰 udało się Wam się zjeść za jednym razem? I jaki był efket 😋
