11/05/2026
မိမိစိတ်ခံစားချက်တွေကို ထိန်းချုပ်ခြင်း
ဒီကာလတွေမှာ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ဘူးလို့ ခံစားနေရသလား ဒါမှမဟုတ် စိတ်ခံစားရလွယ်တာ စိတ်အတက်အကျမြန်နေတာမျိုးဖြစ်နေလို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်မိနေပြီလား ။
တကယ်တော့ စိတ်ဆိုတာ အတင်းချုပ်တည်းရမယ့် အရာမဟုတ်သလို အထိန်းအကွပ်မရှိ မလွှတ်ထားရမယ့် အရာမဟုတ်ပါဘူး ။ ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူရမယ့် သတ္တဝါလေးတစ်ကောင်လိုပါပဲ။
" Emotional Regulation ဆိုတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက် လှိုင်းတံပိုးတွေကို ဘယ်လိုထိန်းကျောင်းကြမလဲ "
"စိတ်မတိုနဲ့လေ၊ စိတ်အေးအေးထား" ဆိုတဲ့ စကားက ပြောရတာ လွယ်သလောက် တကယ်တမ်း ဒေါသထွက်နေတဲ့အချိန်မှာ ကြားရရင် ပိုတောင် ဒေါသထွက်ဖို့ ကောင်းပါတယ်။
"စိတ်ကို လျှော့ထားပါ" ဆိုတဲ့ စကားက ကြားရတာ အရမ်းလွယ်ပေမဲ့ တကယ်တမ်း ဒေါသထွက်နေတဲ့အချိန် ဒါမှမဟုတ် ဝမ်းနည်းလွန်းလို့ ရင်ဘတ်ထဲ တစ်ဆို့နေတဲ့အချိန်မှာ အဲဒီစကားက ဘာမှ အသုံးမဝင်သလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေ အများစုဟာ ခံစားချက်ကို "မြိုသိပ်ထားတတ်တာ" ကို အလေ့အကျင့်ရှိကြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ စိတ်ပညာအရ ပြောရရင် စိတ်ခံစားချက်တွေကို မြိုသိပ်ထားတာဟာ ပေါက်ကွဲခါနီး "မီးတောင်" တစ်လုံးကို ရင်ဘတ်ထဲ ထည့်ထားသလို အချိန်မရွေး ပေါက်ကွဲထွက်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာတော့ အတင်းအကျပ် နှိပ်ကွပ်စရာမလိုဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်တွေကို ကျန်းကျန်းမာမာ ဘယ်လိုကျင့်ကြံမလဲဆိုတာ ပြောပြချင်ပါတယ်။
၁။ စိတ်ခံစားချက်က ရန်သူမဟုတ်ပါဘူး
စိတ်တိုတာ၊ ဝမ်းနည်းတာ ဒါမှမဟုတ် ကြောက်ရွံ့တာတွေက ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးဖို့ ရောက်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့က ကိုယ့်ဆီကို "သတင်း" လာပို့တဲ့ Messenger တွေပါ။
ဒေါသထွက်လာရင် "ငါ့ရဲ့ စည်းကို တစ်ယောက်ယောက်က ကျော်လာပြီ" လို့ သတင်းပို့တာပါ။
ဝမ်းနည်းလာရင် "ငါ တစ်ခုခုကို တန်ဖိုးထားလို့ ဆုံးရှုံးသွားတာ" လို့ ပြောတာပါ။
သူတို့ကို ရန်သူလို သဘောမထားဘဲ မချုပ်ထိန်းထားဘဲ "ဪ... ငါ့စိတ်ထဲမှာ တစ်ခုခုဖြစ်နေပါလား" လို့ အသိအမှတ်ပြုပေးလိုက်တာကတင် စိတ်ကို ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် ငြိမ်ကျသွားစေပါတယ်။
၂။ ခံစားချက်တွေကို နာမည်တပ်ပေးကြည့်ပါ (Name it to Tame it)
စိတ်ထဲမှာ မအီမသာဖြစ်နေတဲ့အခါ "ငါ အခု ဘာဖြစ်နေတာလဲ" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်မေးပါ။
"ငါ အခု စိတ်တိုနေတာ" လို့ နာမည်တပ်လိုက်တာနဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ရှေ့ပိုင်းက အသိဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းက အလုပ်လုပ်လာပါတယ်။
ဒါကို စိတ်ပညာမှာတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်လှိုင်းလေးတွေကို နာမည်တပ်ပြီး ယဉ်ပါးအောင်လုပ်တာလို့ ခေါ်ပါတယ်။
အမည်မသိတဲ့ ကြောက်စိတ်ထက် နာမည်တပ်လို့ရတဲ့ စိတ်ခံစားချက်က ကိုင်တွယ်ရ ပိုလွယ်ပါတယ်။
၃။ "တုံ့ပြန်မှု" နဲ့ "ခံစားချက်" ကြားမှာ အချိန်ပေးကြည့်ပါ
စိတ်တိုတဲ့အခါ ချက်ချင်း လက်တုံ့ပြန်လိုက်တာ၊ Post တင်လိုက်တာ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းဆက်ပြီး ပြောလိုက်တာမျိုးက နောင်တရစရာတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။
စိတ်ထဲမှာ ခံစားချက် အရှိန် အမြင့်ဆုံးတက်နေတဲ့ အချိန်မှာ ခဏလေး အောင့်ထားလိုက်ပါ။ အသက်ကို ပြင်းပြင်းရှူပါ။ ဒီ "၅ စက္ကန့်" ဆိုတဲ့ အချိန်ကလေးက သင့်ကို ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ ထိန်းချုပ်မှုကနေ လွတ်မြောက်စေပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုပိုတိုးလာစေပါလိမ့်မယ် ။
၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကြင်နာဖို့ မမေ့ပါနဲ့ (Self-Compassion)
ကျွန်တော်တို့က သူငယ်ချင်းတစ်ယောက် စိတ်ညစ်ရင် အားပေးတတ်ပေမဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ကျတော့ "ဘာလို့ ဒီလောက် စိတ်မထိန်းနိုင်ရတာလဲ" လို့ အပြစ်တင်တတ်ကြပါတယ်။
တစ်ခါတလေ စိတ်တိုတာ၊ ဝမ်းနည်းတာက လူသားဆန်တာပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်လေလေ စိတ်ရဲ့တုန့်ပြန်မှုက ပိုဆိုးလေလေပါပဲ။
"ဒီနေ့တော့ ငါ့အတွက် ခက်ခဲနေပါလား၊ စိတ်ညစ်နေတာလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခွင့်လွှတ်ပေးလိုက်ပါ။
၅။ စိတ်ရဲ့စွမ်းအင်တွေကို လမ်းကြောင်းပြောင်းပေးပါ
စိတ်ထဲမှာ အရမ်းမွန်းကြပ်လာရင် အခန်းထဲမှာပဲ အောင်းမနေပါနဲ့။
လမ်းလျှောက်တာ၊ သီချင်းနားထောင်တာ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှုကိစ္စ တစ်ခုခု လုပ်လိုက်တာက စိတ်ထဲက ညစ်ပြီး ထိုင်းမှိုင်းနေတဲ့ စိတ်စွမ်းအင်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုကနေတစ်ဆင့် ထွက်သွားစေပါတယ်။
စိတ်ညစ်နေတဲ့အချိန် ကော်ဖီလေးတစ်ခွက် သောက်ရင်း ခဏလောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေပေးတာကလည်း ကုထုံးတစ်ခုပါပဲ။
အနှစ်ချုပ်ပြောရရင်...
ကျွန်တော်တို့ဟာ ပင်လယ်ပြင်က လှိုင်းတွေကို တားဆီးလို့ မရပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလှိုင်းတွေကို ဘယ်လိုထိန်းချုပ်ပြီး ကိုယ်လိုသလို အလိုက်သင့် စီးမျောရမလဲဆိုတာကိုတော့ သင်ယူလို့ ရပါတယ်။
စိတ်ကျန်းမာရေးကောင်းတယ်ဆိုတာ စိတ်မညစ်တာကို ပြောတာမဟုတ်ဘဲ စိတ်ညစ်စရာတွေကြားထဲက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လို ပြန်ထိန်းကျောင်းမလဲဆိုတာကို သိတာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်
"ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေကို ဖိနှိပ် အပြစ်တင် အနိုင်ယူမယ့် အစား အတူတူ ယှဉ်တွဲနေထိုင်တတ်အောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။"
( စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု
ဤစာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသော အကြောင်းအရာများသည်
ပညာရေးနှင့် အသိပညာပေးရည်ရွယ်ချက်အတွက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာများအတွက်
Individual assessment နှင့် professional consultation လိုအပ်ပါသည်။ )
📩 ပိုမိုဆွေးနွေးရန် Appointment စီစဉ်လိုပါက
Page Messenger မှတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။
