01/08/2021
สวัสดีค่ะทุกคน วันนี้แอดมินอยากเอาสรุปเนื้อหาดีๆมาฝาก สำหรับวิกฤตยุคโควิดนี้ ได้มีโอกาสฟัง TOPIC: COVID-19: common and uncommon radiologic manifestations โดย ผศ.นพ.วราวุฒิ สุขเกษม รพ.รามาธิบดี และทีมงาน ซึ่งช่วยให้เข้าใจในเรื่องการแปลผลทางรังสีมาก ทั้งนี้มีหลังไมค์มาว่าอยากให้สรุปคร่าวๆให้อ่านด้วย จึงขออนุญาต อาจารย์ และราชวิทยาลัยไว้ด้วยนะคะ
จากLecture ที่ได้ฟังสรุปคร่าวๆได้ว่า
การจะวินิจฉัยว่าติดเชื้อโควิด 19 นั้นต้อง วินิจฉัยจากการทำ Nasal swab เพื่อส่งตรวจ RT-PCR แต่การส่งตรวจทางรังสีวิทยาอันได้แก่ Chest x-ray, ultrasound, CT รวมถึง AI ก็มีเข้ามามีบทบาทสำคัญในการวินิจฉัยและร่วมดูแลผู้ป่วยสำหรับโรคนี้เช่นกัน
สำหรับการแปลผลทาง Chest X-ray หรือ Chest CT เราควรมีความเข้าถึง Timeline of COVID-19 infection ว่ามีระยะการดำเนินโรคอย่างไร การสื่อสารกับทีมแพทย์ผู้ดูแลผู้ป่วยด้วย Days of illness (DOI) หรือจำนวนวันที่นับตั้งแต่ผู้ป่วยเริ่มมีอาการจึงมีความสำคัญ เพราะในแต่ละระยะของการดำเนินโรคจะมีการเฝ้าดูแลความผิดปกติ ที่แตกต่างกัน เป็นต้นว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่มักเป็นปอดอักเสบติดเชื้อเมื่อ DOI 5
Chest X-ray findings ส่วนใหญ่ เป็น Multifocal bilateral, peripheral opacities (ground-glass opacity or consolidation) with rounded morphology at lower lung zones.
โดยควรจะให้ Grading ตาม zone of distribution (แบ่งออกเป็น 6 zone ในปอด) และให้เป็น Mild (1-2 zones), moderate (3-4 zones) และ severe (>4 zones) ซึ่งระดับเหล่านี้ ก็มีผลต่อพยากรณ์ของโรคด้วย
สำหรับ CT findings มักจะเป็น Peripheral bilateral ground glass opacity, multifocal round morphology with/ without consolidation, interlobular lines และควรใข้ Term ตาม RSNA Expert Consensus Statement on Reporting Chest CT Findings Related to COVID-19 (RSNA consensus statement) หรือตาม CO-RADS เพื่อให้เกิดการสื่อสารที่เป็นมาตรฐาน เข้าใจตรงกัน นอกจากนี้ สามารถพบ findings อื่น ได้ด้วยนะคะ ก็อยากให้ลองไปฟัง Video ของอาจารย์ และอ่านเพิ่มเติมกันค่ะ
สำหรับ CT chest แนะนำให้ใส่ CT score โดยดูตาม % of involvement ในแต่ละ lobe แล้วเอามารวมกัน เพื่อเป็นการช่วยสื่อสารให้ clinician เข้าใจ และช่วยในการติดตามได้ง่ายขึ้นนะคะ
การดำเนินโรคของโควิด มักจะพีคสุดช่วง วันที่ 9-13 แล้วจะค่อยๆลดลง แต่อาจจะมีการเกิดพังผืดขึ้นมาในปอดได้
Clinician บางท่าน อาจจะเจอ RAMA CO-RADS
ซึ่ง แตกต่างจาก CO-RADS categories เพราะ อันนี้ใช้ในคนไข้ที่ยังไม่ทราบว่า ติดเชื้อ COVID-19 หรือยัง
ส่วน RAMA-CO-RADS category เป็นตัวช่วยแปลผลในการติดตามคนที่ ยืนยันติดเชื้อโควิด โดยแบ่งออกเป็น Category 1,2,c,3,4 และ 5 ตามลำดับ
Cat 1,2 หรือ 3 หาก แย่มากขึ้น ก็ปรับเป็น Category ที่มากขึ้นได้ค่ะ
สำหรับ Category 3 ซึ่งเป็น Equivocal/ unsure/ indeterminate for COVID-19 pneumonia หาก ติดตามแล้ว pulmonary opacity ลดลง สามารถลด Category ลงมาได้เหลือ 1 หรือ 2
ส่วน Category 5 ถ้า pulmonary opacity ลดลง เราจะอ่านว่า decease or resolve of consolidation/ infiltration นั้นๆ (ยังไม่แนะนำให้ใช้คำว่า Improvement ค่ะ) โดยที่คงไว้ว่าเป็น Category 5 ได้ค่ะ
หวังว่าจะช่วยไขข้อข้องใจ ได้บ้างนะคะ
สำหรับใครที่อยากอ่านเพิ่มเติม ตามนี้เลยค่ะ
1. https://youtu.be/nvmIi19e9aI หรือ https://www.rama.mahidol.ac.th/radiology/th/content/07272021-1224-th
