25/02/2019
SAIDA MAK ALKOHOLISMU ka KECANDUANG ALKOHOL?
Alcoholismu: mak moras kroniku ida ne'ebé kauza husi hemu tua barak liu no fo impaktu negativu ba ita nia isin, kria problema iha familia no sociedade.
* Klasifikasaun ba bebedor
- Abstenio: ema ne'ebé nunka hemu tua ka hemu envez enkuandu, hemu tinan ida dala ida/rua no la kria problema.
- Bebedor moderadu/social: ema sira ne'ebé hemu tua iha loron boot, festa ka serimonia ruma.Hemu maibe la kria problema.
- Bebedor excesivu/problema: ema ne'ebé hemu ho kantidade barak liu no kauza problema individual, familiar, eskolar no social, no sempre hetan acidente trafiku bainhira lori motor ka katrta ho kondisaun lanu.
- Alcoholico: Ema neebe adicto/kecanduang tiha ona ho tua, hemu tua lor-loron no la hatene halo abstinencia ba tua. Ema neebe mak moris ho tua ka nia vida depende tiha ona ho tua no bainhira tua la iha nia sei halo problema oi-oin sem razaun.Ema sira ho kategoria ida nee mak ita bele konsidera dehan alcoholismo.
* Vantajen no desvantajen husi hemu tua 1 Vantajen
Tuir OMS rekomenda katak konsumu tua ho 30g ba mane no 20g ba feto bele fo benefisiu b ita nia isin hanesan:
- Hamenus cifra kolestrol jahat.
- Halo sirkulasaun raan nian lao ho diak iha ita nia isin.
2 Desvantajen:
Bainhira hemu tua liu husi sifra neebe mak rekomenda husi OMS sei hamosu impaktu negativu ba ita mak hanesan:
* Iha joven no adulto sei hamosu:
- Moras hepatitis ka inflamasaun/ aten bubu.
- Infesaun iha pancreas
- Afeta aten
- Malnutrisaun
- Hamosu kanker: ezofagu, pulmaun, ibun, kakorok, kakutak, susun, prostata, nst...
- Tensaun alta
- Problema iha fuan
- Insomnio( toba la diak).
* Iha inan isin-rua sei hamosu:
- Labarik moris mai ho peso kiik
- Partu prematur
- Abortu espontaneo
- Bebe moris ho Sindrome Alcoholismo fetal katak bebe moris mai sei depende ba tua.
* Impaktu ba ita nia moris iha sociedade nia leet:
- La fokus iha eskola
- Kauza problema iha uma laran no sociedade
- Halo violasaun domestika
- Kazamentu termina ho divorcio/cerai
- Halo violasaun seksual ba ema seluk.
- komete homicidio/oho ema no mos bele oho-aan/ suicidio.
NB:Hapara hemu tua halo ita moris saudabel no kria ambiente ne'ebé diak, dame no amizade ba ita nia aan, familia, kolega no sociedade.😊