06/01/2026
79. VEREM EĞİTİMİ VE FARKINDALIK HAFTASI
Tüberküloz (Verem) hastalığı, bulaşıcı olması, görülme sıklığı ve etkileri nedeniyle, küresel olarak mücadele gerektiren önemli bir halk sağlığı sorunudur. Ülkemizde “Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası” etkinlikleri 1947 yılından itibaren düzenlenmektedir. Her yıl, ocak ayının ilk pazar gününü izleyen hafta boyunca, tüberküloz (verem) hastalığı ve bu hastalıkla mücadele hakkında bilgilendirmeler yapmak ve hastalığa kamuoyunun dikkatini çekmek amacı ile “Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası” etkinlikleri yapılmaktadır. Dünyada yaklaşık 2 milyar insanın tüberküloz basili ile enfekte olduğu bilinmekte ve bunların %5-10’unun yaşamlarının bir döneminde tüberküloz hastası olma riski bulunmaktadır. 2024'te dünya çapında yeni tüberküloz tanısı alan kişi sayısı 8,3 milyon, tahmini tüberküloz hasta sayısı ise 10,7 milyon kişi olarak bildirilmiştir.
Tüberküloz hastalığının etkeni Mycobacterium tuberculosis complex basilleridir. Basilin kaynağı, hiç tedavi görmemiş veya düzensiz tedavi alan akciğer ve larinks (gırtlak) tüberkülozu olan hastalardır. Hasta insanların öksürmesi ve hapşırması ile ortama yayılan mikrobun sağlıklı kişiler tarafından solunum yolu ile alınması sonucu hastalık bulaşır. Tüberküloz hastasıyla aynı ortamda bulunma süresi, ortamın büyüklüğü ve havalanma düzeyi basilin bulaşmasında önemli olan faktörlerdendir. En sık bulaşma, hastanın aile bireyleri ve yakın çalışma arkadaşları gibi uzun süre aynı kapalı ortamı paylaştığı kişilere olur. Düzenli ilaç kullanımı ile basil sayısı çok kısa sürede azalır. Hastaların çoğunda, ortalama 2-3 haftada bulaştırıcılık yok olur.
Tüberküloz hastalığının belirtileri nelerdir?
Genel yakınmalar; halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş ve gece terlemesidir. Küçük çocuklarda kilo almada duraklama, büyüme veya gelişme geriliği olabilir.
Solunum sistemi yakınmaları; öksürük, balgam, öksürükle kan tükürme, kanlı balgam (hemoptizi), göğüs-sırt-yan ağrısı ve nefes darlığıdır.
Diğer organları tutan akciğer dışı tüberküloz hastalığında ilgili organa ait bulgular görülebilir. Örneğin kemik ve eklem tüberkülozunda kalça, diz veya omurgada şişlik, ağrı, akıntı; larinks tüberkülozunda ses kısıklığı, lenf bezi tüberkülozunda lenf bezi büyümesi, akıntı, böbrek tüberkülozunda idrarda kan, iltihap yapabilir.
İki-üç haftadan uzun süren ve non-spesifik antibiyotik tedavisi almış olmasına rağmen klinik yanıt alınamayan öksürük varlığında tüberküloz hastalığından şüphelenmek gerekir. Üç haftadan uzun süren öksürüğü olan vatandaşlarımız erken tanı için en yakın sağlık kurumuna başvurmalıdır. Ayrıca Ortahisar İlçe Sağlığı Müdürlüğümüze bağlı Verem Savaş Birimimizde ücretsiz olarak şüpheli bireylerin Akciğer grafileri çekilmekte ve balgam tetkikleri yapılmaktadır.
Tedavide kullanılan bütün ilaçlar, ilgili sağlık kuruluşları tarafından ücretsiz verilir. İlaçların düzenli kullanılması tedavinin başarısı için oldukça önemlidir. Tedavi hastanın, tercihen bir sağlık personelinin gözetiminde ilaçlarını alması “doğrudan gözetimli tedavi (DGT)” şeklinde uygulanır. Tedavi sonlandırılana kadar, hastanın aylık takipleri Verem Savaşı Dispanserinde yapılır.
Tüberküloz birey ve toplumda sağlığın yanı sıra, ekonomik ve psiko-sosyal kayıplara da neden olmaktadır. Tedavi uyumu ve uzun süreli tedavinin sürdürülebilmesi için ilaçlarını DGT ile düzenli bir şekilde alması koşulu ile Bakanlığımız ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı arasında yapılan protokolle ekonomik ve sosyal güçlükler yaşayan tüberküloz hastalarına 2018 yılı Ocak ayından itibaren nakdi yardım verilmeye başlanmıştır.
Tüberküloz hastalığına karşı uygulanan BCG ( verem ) aşısı özellikle çocuklarda yaygın ve öldürücü tüberküloz hastalığını önlemede çok etkilidir. Tüberkülozla mücadelenin temelini oluşturan BCG aşısı Aile Sağlığı Merkezlerinde bebeklerin 2. ayında ücretsiz olarak yapılmaktadır.
