12/11/2025
🌿 SOMO: URIC ACID (Asidi ya Uric)
Maana ya Uric Acid
Uric acid ni taka ya kemikali inayotengenezwa mwilini wakati wa kuvunjwa kwa purine — ambayo hupatikana katika baadhi ya vyakula na vinywaji k**a nyama nyekundu, samaki wa baharini, pombe na vyakula vya viwandani.
Kwa kawaida, uric acid huchujwa na figo na kutolewa kupitia mkojo.
Lakini ikizidi mwilini, hujikusanya kwenye damu na viungo, hali hii huitwa Hyperuricemia, na ikizidi zaidi inaweza kusababisha GOUT (ugonjwa wa maumivu makali ya viungo).
Chanzo Kikuu cha Kuongezeka kwa Uric Acid
1. Kushindwa kwa figo kuchuja taka vizuri.
2. Kula vyakula vyenye purine nyingi.
3. Ulezi mwingi wa pombe (hasa bia).
4. Kula sukari nyingi (hasa fructose).
5. Matumizi ya dawa fulani k**a aspirin, diuretics, na dawa za shinikizo la damu.
6. Unene kupita kiasi (obesity).
7. Upungufu wa maji mwilini.
8. Kula nyama mara kwa mara bila matunda/mboga.
9. Kisukari na shinikizo la damu visivyodhibitiwa.
10. Kuvuta sigara na msongo wa mawazo unaoongeza sumu mwilini.
Sababu Kuu 10 Zinazosababisha Kuongezeka kwa Uric Acid
1. Ulaji mwingi wa nyama nyekundu (k**a ng’ombe, mbuzi).
2. Samaki wa baharini (k**a dagaa, sardine, salmon).
3. Pombe, hasa bia.
4. Vyakula vyenye sukari nyingi k**a soda, juisi za viwandani.
5. Matumizi ya mafuta mengi ya kukaanga.
6. Kutokunywa maji ya kutosha.
7. Kukosa mazoezi na kukaa muda mrefu.
8. Matumizi ya dawa za presha (diuretics).
9. Kisukari kisichodhibitiwa.
10. Shida za figo.
Vyakula Vinavyoongeza Uric Acid
1. Nyama nyekundu (ng’ombe, mbuzi, kondoo).
2. Samaki wa baharini (dagaa, sardine, salmon, tuna).
3. Maini, figo, moyo na vyakula vya ndani ya wanyama.
4. Vyakula vya kukaanga kwa mafuta mengi.
5. Vinywaji vyenye sukari (soda, juisi za viwandani).
6. Pombe (bia hasa).
7. Mayai mengi.
8. Vyakula vya makopo na vya viwandani.
9. Mbegu za soya na bidhaa zake.
10. Karanga zilizokaangwa na chumvi nyingi.
Viungo Vinavyoathiriwa Zaidi na Uric Acid
1. Vidole vya miguu (hasa kidole gumba).
2. Goti.
3. Vifundo vya mikono.
4. Kifundo cha mguu.
5. Viungio vya mikono.
6. Kiuno na mabega.
Uric acid ikijikusanya kwenye viungo hivi huunda kristali ngumu (crystals) zinazochochea maumivu makali, uvimbe na joto sehemu husika.
Dalili za Kuongezeka kwa Uric Acid
Maumivu makali ya ghafla kwenye viungo.
1. Uvimbe na joto kwenye maungio.
2. Ngozi juu ya kiungo kuwa nyekundu.
3. Maumivu huanza usiku au asubuhi.
4. Uchovu, ganzi, na mwili kuuma.
5. Maumivu ya figo au mkojo kuwa na harufu kali.
Athari (Madhara) 7 ya Kuongezeka kwa Uric Acid
1. Gout – maumivu makali ya viungo.
2. Kujenga mawe kwenye figo.
3. Kushindwa kwa figo.
4. Kuvimba kwa maungio (arthritis).
5. Kupoteza uwezo wa kusogea vizuri.
6. Kuharibu tishu za ndani ya viungo.
7. Kuchoka sana na mwili kulegea.
Nini Kifanyike Kuepuka Kuongezeka kwa Uric Acid
1. Kunywa maji mengi kila siku (angalau lita 2–3).
2. Epuka vyakula vya purine nyingi k**a nyama nyekundu na samaki wa baharini.
3. Ongeza matunda yenye maji mengi k**a matikiti, parachichi, papai, apple, na matunda ya jamii ya machungwa.
4. Kula mboga nyingi za kijani (spinachi, kisamvu, matembele).
5. Fanya mazoezi kila siku angalau dakika 30.
6. Epuka pombe na sigara.
7. Tumia dawa au tiba za asili zinazosaidia kuchuja sumu k**a Moringa, Tangawizi, Garlic, Parsley, na Dandelion tea.
8. Punguza unene na mafuta mwilini.
9. Epuka msongo wa mawazo.
10. Pima damu mara kwa mara kufuatilia kiwango cha uric acid
Vyakula Vinavyosaidia Kupunguza Uric Acid
Matunda: Cherry, apple, tikitimaji, parachichi, papai.
Mboga: Spinachi, broccoli, celery, kabichi, mathal, parsley.
Vinywaji: Maji mengi, juisi ya limao, chai ya tangawizi au majani.
Nafaka zisizokobolewa: Unga wa ulezi, nafaka ya shayiri, brown rice.
Vyakula vyenye vitamin C – husaidia kupunguza uric acid.