03/02/2026
CON ỐM - 5 ĐIỀU MẸ CẦN LÀM TRƯỚC KHI NGHĨ ĐẾN THUỐC
Có một sự thật khiến nhiều ba mẹ “nhẹ gánh” hơn: không phải cứ ho, sổ mũi, sốt là phải dùng nhiều thuốc. Rất nhiều ca bé chỉ sốt siêu vi nhẹ, họng đỏ ít, vẫn chơi, vẫn bú/ăn được… thì chỉ cần chăm sóc đúng là bé đã cải thiện rõ rệt.
Điều khó nhất không phải là “thiếu thuốc”, mà là ba mẹ lo quá nên vô tình tạo áp lực: muốn con khỏi ngay, muốn “mạnh tay” cho chắc. Nhưng đôi khi, thứ giúp con hồi phục nhanh nhất lại là 5 việc đơn giản dưới đây.
1. THÔNG THOÁNG MŨI HỌNG
Đây là bước cực kỳ quan trọng nhưng hay bị bỏ qua vì ba mẹ sợ con khó chịu, nhát tay, hoặc hút vài lần thấy con khóc là dừng.
Mũi họng của con giống như cửa chính của căn nhà. Cửa mà bị kẹt, nhét đầy dịch, thì gió không vào, con phải thở bằng miệng, ngủ không yên, bú/ăn cũng khó.
Nhiều bé nghẹt hai bên mũi “tịt hẳn”, "khò khè" nhìn giống viêm phổi nhưng thật ra chỉ là viêm mũi họng. Vệ sinh mũi đúng là bé thở êm, vui ngay.
✅ Ba mẹ làm gì?
- Nhỏ/xịt mũi đúng cách, kiên trì.
- Khi nhiều dịch nhầy: hút, rửa mũi nhẹ nhàng (đúng thời điểm, đúng lực).
- Luôn giảm nghẹt mũi trước khi vệ sinh mũi.
- Giữ phòng thoáng, tránh khói thuốc, bụi, nước hoa, máy lạnh lạnh quá vì sẽ làm mũi càng phù nề.
2. BÙ NƯỚC, ĐIỆN GIẢI
Đờm của con khi thiếu nước giống như mật ong để tủ lạnh: đặc quánh, dính, kéo sợi. Con ho mấy cũng không ra, càng ho càng mệt.
Uống ít nước làm đờm đặc, dính, bé khó tống ra -> ho dai, nghẹt kéo dài. Và đặc biệt: thiếu nước khiến sốt cao hơn, sốt khó hạ hơn.
✅ Mẹo cho bé uống dễ hơn:
- Chia nhỏ từng ngụm, uống rải đều cả ngày.
- Có thể dùng ORESOL/điện giải khi bé sốt, ra mồ hôi, tiêu lỏng (pha đúng hướng dẫn).
- Với bé bú mẹ: tăng cữ bú (vừa nước vừa năng lượng).
3. HẠ SỐT ĐÚNG LÚC + CHĂM SÓC KHI SỐT
Sốt là phản ứng của cơ thể, nhưng sốt cao làm bé mệt, mất nước, rối loạn chuyển hoá, ngủ chập chờn, ăn uống kém.
👉 Nguyên tắc hạ sốt:
- Khi ≥ 38–38,5°C kèm mệt/khó chịu, hoặc ≥ 39°C: ba mẹ có thể dùng thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn (thường là paracetamol theo cân nặng).
- Song song: mặc đồ mỏng, phòng thoáng, bù nước, để bé nghỉ ngơi.
- Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc, không lạm dụng thuốc “cắt sốt nhanh”.
⚠️ Lưu ý an toàn: liều dùng cụ thể nên theo đơn BS, HDSD thuốc và cân nặng hiện tại của bé. Nếu ba mẹ không chắc, cứ hỏi lại cho yên tâm.
4. ĐỪNG ÉP ĂN - ƯU TIÊN NGỦ VÀ “ĂN LỎNG DỄ TIÊU”
Người lớn bệnh còn chán ăn, huống gì trẻ nhỏ. Ép ăn đôi khi làm bé sợ ăn, nôn ói, stress nhiều hơn.
✅ Ba mẹ làm gì để bé vẫn đủ sức?
- Chấp nhận 1–2 tuần bé ăn ít hơn: giảm 10–20% vẫn có thể chấp nhận nếu bé vẫn uống được và tỉnh táo.
- Ưu tiên món mềm, ấm, nhiều nước: cháo, súp, canh, sữa chua (tuỳ bé), trái cây mềm…
- Đừng chỉ “đổ sữa” cả ngày nếu bé đang đầy bụng/đàm nhiều (tuỳ cơ địa, nhiều bé uống sữa nhiều sẽ khó chịu hơn).
- Ngủ là “thuốc hồi phục” miễn phí: tạo không gian ngủ tốt (phòng dễ chịu, bớt kích thích).
5. THEO DÕI ĐÚNG - ĐI KHÁM ĐÚNG LÚC
Không phải bé nào cũng phải đi khám ngay. Nhưng nếu sau 24–48 giờ chăm sóc tích cực (thông mũi + bù nước + hạ sốt đúng + nghỉ ngơi) mà không cải thiện, hoặc ba mẹ thấy “có gì đó không ổn”, thì nên cho bé khám sớm.
✅ Một điều rất quan trọng mà ba mẹ nên nắm rõ khi đi khám:
Ba mẹ nên hỏi BS kê đơn về đơn thuốc cho bé:
- Thuốc này để làm gì?
- Dùng bao lâu?
- Dấu hiệu nào cần ngưng/đổi?
- Có cần kháng sinh không, hay chỉ theo dõi?
⛔️ DẤU HIỆU CẦN ĐI KHÁM NGAY
- Thở nhanh, rút lõm ngực, thở rít, tím tái, thở khó thấy rõ
- Bỏ bú/bỏ ăn nhiều, lừ đừ, gọi khó đáp ứng
- Nôn nhiều, tiêu chảy nhiều, dấu mất nước (môi khô, ít tiểu, mắt trũng)
- Sốt cao kéo dài, hoặc sốt ở trẻ nhỏ quá (đặc biệt bé rất nhỏ tuổi)
- Co giật, phát ban lan nhanh, đau tai nhiều, quấy khóc liên tục bất thường
“CHỐT” LẠI CHO BA MẸ MỘT CHECKLIST NHANH ✅
Khi con ho - sổ mũi - sốt:
- Thông mũi họng
- Bù nước/điện giải
- Hạ sốt đúng lúc + chăm sóc khi sốt
- Không ép ăn, ưu tiên ngủ, đồ dễ tiêu
- Theo dõi 24-48h và đi khám đúng lúc
Mùa này bé ốm nhiều, mong ba mẹ bình tĩnh hơn một chút: chăm đúng, theo dõi sát, và đi khám khi cần.
