30/01/2026
CAN THIỆP CHƠI ĐÙA – NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN CỐT LÕI CỦA TRẺ
Góc nhìn chuyên gia giáo dục đặc biệt – TT Biển Dương
⸻
1. Nhận định chuyên môn cốt lõi
Trong giáo dục đặc biệt, chơi đùa không phải hoạt động phụ, mà là nền tảng của mọi sự phát triển:
• Ngôn ngữ
• Tương tác xã hội
• Nhận thức
• Điều hòa cảm xúc
• Khả năng học tập sau này
Một đứa trẻ “chưa biết chơi” không thể phát triển đầy đủ, dù được dạy nói, dạy học chữ hay dạy kỹ năng rời rạc.
👉 Vì vậy, can thiệp chơi đùa không phải là chơi cho vui, mà là dạy trẻ cách chơi – cách tương tác – cách học thông qua chơi.
⸻
2. Hiểu đúng: “Con chưa biết chơi” nghĩa là gì?
TT Biển Dương phân biệt rất rõ:
❌ Không phải “không thích chơi”
Mà là:
• Không biết chơi để làm gì
• Không hiểu cách sử dụng đồ chơi
• Không biết chơi cùng người khác
• Không biết bắt đầu – duy trì – kết thúc một lượt chơi
➡️ Đây là thiếu kỹ năng chơi, không phải vấn đề thái độ.
⸻
3. Cấu trúc phát triển CHƠI của trẻ (rất quan trọng)
Can thiệp chơi phải đi đúng trình tự phát triển, không thể nhảy cóc.
🔹 Giai đoạn 1: Chơi cảm giác – vận động
• Lắc, đập, xoay, thả
• Chạy, nhảy, đu, lăn
👉 Mục tiêu:
Điều hòa cảm giác – tăng nhận thức cơ thể – hình thành chú ý
⸻
🔹 Giai đoạn 2: Chơi chức năng
• Lăn bóng
• Đẩy xe
• Xếp – tháo
• Bỏ vào – lấy ra
👉 Mục tiêu:
Hiểu chức năng đồ vật – bắt chước – chú ý có chủ đích
⸻
🔹 Giai đoạn 3: Chơi tương tác
• Chơi luân phiên
• Chờ đến lượt
• Phản hồi với người khác
👉 Mục tiêu:
Hình thành giao tiếp – kết nối xã hội
⸻
🔹 Giai đoạn 4: Chơi giả vờ
• Cho búp bê ăn
• Nấu ăn
• Đóng vai
👉 Mục tiêu:
Ngôn ngữ – tư duy biểu tượng – cảm xúc xã hội
❗ Trẻ chưa đi qua giai đoạn dưới thì KHÔNG thể chơi tốt giai đoạn trên.
⸻
4. Nguyên tắc VÀNG trong can thiệp chơi đùa
🔑 Nguyên tắc 1: Chơi PHÙ HỢP – không chơi theo tuổi sinh học
• Chơi theo mức phát triển hiện tại
• Không so sánh với trẻ cùng tuổi
➡️ Chơi “quá khó” làm trẻ né tránh và bỏ cuộc.
⸻
🔑 Nguyên tắc 2: Người lớn là NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG, không phải khán giả
• Không đưa đồ chơi rồi để trẻ tự xoay sở
• Người lớn:
• Làm mẫu
• Chơi cùng
• Dẫn dắt nhịp chơi
⸻
🔑 Nguyên tắc 3: Chơi CHẬM – RÕ – LẶP LẠI
• Một trò
• Một cách chơi
• Lặp lại nhiều lần trong nhiều ngày
➡️ Não trẻ cần lặp lại để hình thành kỹ năng, không phải đổi trò liên tục.
⸻
5. Can thiệp chơi đùa CỤ THỂ theo từng khó khăn
🔹 Trẻ không chú ý – chơi rất ngắn
• Chọn trò có kết thúc rõ ràng (thả bóng vào rổ, xếp xong)
• Thời gian chơi: 1–2 phút
• Kết thúc khi trẻ còn hứng thú
👉 Mục tiêu: kéo dài dần thời gian chú ý
⸻
🔹 Trẻ chỉ chơi một mình, không nhìn người
• Ngồi đối diện
• Chơi các trò cần người khác (lăn bóng, đẩy qua lại)
• Không gọi tên liên tục, dùng hành động để thu hút
👉 Mục tiêu: kết nối xã hội trước, ngôn ngữ sau
⸻
🔹 Trẻ không nói hoặc nói rất ít
• Không ép nói
• Người lớn nói từ khóa ngắn gắn với hành động
• Lặp lại nhiều lần trong cùng một trò
👉 Ngôn ngữ phát triển tự nhiên trong ngữ cảnh chơi phù hợp.
⸻
6. Sai lầm phổ biến của phụ huynh khi chơi với con
TT Biển Dương thường gặp:
• Mua quá nhiều đồ chơi
• Đổi trò liên tục
• Hỏi – kiểm tra – yêu cầu con làm
• Chơi thay con
• Chỉ chơi khi “rảnh”
➡️ Những điều này làm gián đoạn sự phát triển kỹ năng chơi.
⸻
7. Khi nào cần can thiệp chơi chuyên sâu?
Cần cho trẻ đánh giá và can thiệp bài bản nếu:
• Trên 3 tuổi vẫn không biết chơi chức năng
• Không chơi giả vờ
• Không chơi tương tác
• Chơi lặp lại, rập khuôn
• Kèm chậm nói, kém chú ý, ít giao tiếp mắt
➡️ Can thiệp lúc này không chỉ là “chơi cùng con”, mà cần chương trình can thiệp chơi có mục tiêu rõ ràng.
⸻
8. Thông điệp chuyên môn từ TT Biển Dương
Muốn con nói – hãy dạy con chơi.
Muốn con học – hãy chơi cùng con đúng cách.
Chơi đùa là con đường tự nhiên nhất nhưng cũng là con đường cần chuyên môn nhất.
⸻
HỆ THỐNG TRUNG TÂM HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
GIÁO DỤC HÒA NHẬP BIỂN DƯƠNG
📍 Ngõ 134 – Số 01 – Nguyễn Thái Học – TP Vinh – Nghệ An
📞 Hotline tư vấn: 0918 100 485
✍️ Thạc sĩ Giáo dục đặc biệt: Nguyễn Thị Thu
Nếu cần, TT Biển Dương có thể:
• Đánh giá mức phát triển chơi hiện tại của trẻ
• Thiết kế chương trình can thiệp chơi cá nhân hóa
• Hướng dẫn phụ huynh chơi đúng – chơi đủ – chơi hiệu quả tại nhà
Trẻ 4 tuổi bị rối loạn âm lời nói (ngọng) – cha mẹ cần hiểu đúng điều gì?
1. Bản chất vấn đề
Ở tuổi 4, đa số trẻ đã:
• Phát âm rõ phần lớn các âm tiếng Việt
• Người lạ nghe hiểu được 70–90% lời nói
Khi trẻ vẫn ngọng kéo dài, nói sai âm (l/n, s/x, tr/ch, r/d/gi…), đây không còn là “ngọng sinh lý”, mà thuộc nhóm rối loạn âm lời nói.
👉 Trẻ không nói sai do lười,
👉 không phải do cha mẹ dạy chưa tốt,
👉 mà là do cơ chế tạo âm chưa chuẩn.
⸻
2. Vì sao trẻ bị rối loạn âm lời nói?
Thường gặp là sự kết hợp nhiều yếu tố:
• Cơ quan phát âm chưa linh hoạt
(lưỡi yếu, môi – hàm phối hợp kém)
• Định vị âm sai trong não
→ nghe một âm nhưng lưu sai cách tạo âm
• Thói quen phát âm sai kéo dài
→ não coi đó là đúng
• Một số trẻ có kèm:
• chậm nói trước đó
• rối loạn xử lý âm thanh
• tiền sử ít được chỉnh âm sớm
👉 Trẻ cần được dạy lại cách tạo âm, không thể tự sửa chỉ bằng việc “nói nhiều”.
⸻
3. Nếu không can thiệp sớm, điều gì sẽ xảy ra?
Theo thực tế can thiệp tại TT Biển Dương:
• Trẻ dễ:
• giao tiếp kém hiệu quả
• giảm chủ động nói
• né tránh giao tiếp
• Khi vào lớp 1:
• ảnh hưởng học vần – chính tả
• viết sai theo cách phát âm sai
• Ngọng có thể kéo dài đến 7–8 tuổi hoặc lâu hơn nếu không chỉnh đúng cách
👉 Can thiệp trước 5 tuổi là thời điểm phù hợp nhất.
⸻
4. Hướng can thiệp đúng cho trẻ 4 tuổi bị ngọng
❌ Không hiệu quả:
• Nhắc “nói lại cho đúng”
• Bắt trẻ lặp âm khi chưa dạy vị trí đặt lưỡi
• Sửa theo cảm tính, sửa lan man
✅ Đúng trong âm ngữ trị liệu:
1. Đánh giá chính xác
• Trẻ sai âm nào
• Sai ở khâu nghe – tạo âm – hay vận động miệng
2. Dạy tạo âm từ gốc
• Luyện môi – lưỡi – hàm
• Dạy vị trí đặt lưỡi đúng
• Luyện âm → tiếng → từ → câu
3. Sửa âm có hệ thống
• Theo nhóm âm
• Theo mức độ
4. Phối hợp gia đình
• Luyện ngắn – đúng – đều
• Không tạo áp lực cho trẻ
⸻
5. Khuyến nghị chuyên môn của TT Biển Dương
• Đánh giá âm ngữ trị liệu càng sớm càng tốt
• Can thiệp bài bản 2–3 buổi/tuần
• Có hướng dẫn luyện tập tại nhà cho phụ huynh
⏱️ Thực tế can thiệp cho thấy:
Nếu làm đúng phương pháp, nhiều trẻ cải thiện rõ sau 3–6 tháng, trước khi vào lớp 1.
----------------------------------------
👉Để tìm hiểu thêm về Hệ Thống Trung Tâm Hỗ Trợ Phát Triển Giáo Dục Hoà Nhập Biển Dương xin mời quý Phụ huynh :
📞 Liên hệ ngay với chúng tôi qua số điện thoại: 0918.100.485 & 0835.666.777 (Ths. GD Đặc Biệt: Nguyễn Thị Thu
👉 Truy cập website: https://kiddihub.com/gdhnbienduongtpvinh để biết thêm chi tiết và đăng ký ngay!
🏫 Hệ Thống Trung Tâm Hỗ Trợ Phát Triển Giáo Dục Hoà Nhập Biển Dương
🏢 ✅Cơ sở 1 : Số 01 - Ngõ 134 - Đ. Nguyễn Thái Học - Tp. Vinh - Nghệ An
🏢 ✅Cơ sở 2 : Số 91 - Đ. Nguyễn Lâm Thái - Tp. Vinh - Nghệ An ( Cạnh khu trại chó đường Hải Thượng Lãn Ông kéo dài)
🏢 ✅ Cơ sở 3 : Khu tái định cư - Xóm 6 - Xã Diễn Thành - Huyện Diễn Châu - Nghệ An ( Đường xuống biển )
🏢 ✅ Cơ sở 4 : Số 135 - Nguyễn Huy Tự - Tp. Hà Tĩnh
🏢 ✅ Cơ sở 5 : Xóm Phú Đình - Xã Yên Sơn - Đô Lương - Nghệ An ( Đối diện Uỷ Ban Nhân Dân Xã Yên Sơn)
🏢 ✅ Cơ sở 6 : Khối 4 - Đường Vũ Văn Mật ( Cầu Dinh đi vào 100m ) Thị Trấn Yên Thành - Nghệ An
🏢 ✅ Cơ sở 7 : Số 269A - Đường Trần Phú - Tổ dân phố Đồng Thuận - Phường Đức Thuận - TX Hồng Lĩnh - Tỉnh Hà Tĩnh
🏢 ✅ Cơ Sở 8 : Tổ dân phố 3 - Đ. Giang Đình - Thị Trấn Nghi Xuân - Hà Tĩnh
🏢 ✅ Cơ Sở 9 : Xóm 5 - Quang Sơn - Đô Lương - Nghệ An
🏢 ✅ Cơ sở 10 : Xóm Gia Mỹ - Đô Thành - Huyện Yên Thành - Nghệ An