23/09/2021
BỆNH ĐAU NHỨC XƯƠNG KHỚP: TRIỆU CHỨNG, NGUYÊN NHÂN, CÁCH CHỮA HIỆU QUẢ CHUYÊN GIA TƯ VẤN
BỆNH XƯƠNG KHỚP LÀ GÌ ?, NGUYÊN NHÂN VÀ TRIỆU CHỨNG RA SAO, CÁCH CHỮA TRỊ NHƯ THẾ NÀO CHẮC HẲN LÀ MỘT CÂU HỎI LỚN ĐỐI VỚI KHÔNG ÍT NGƯỜI.
Ngày nay các chứng bệnh đều gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, bệnh xương khớp cũng vậy. Theo sự tiến triển của xã hội cũng đồng nghĩa với tỉ lệ gia tăng bệnh xương khớp và điều đáng lo ngại là tỉ lệ bệnh phát triển ở độ tuổi ngày càng trẻ hóa.
1. BỆNH XƯƠNG KHỚP LÀ GÌ?
– Bệnh xương khớp là sự thoái hóa của hệ thống xương khớp nói chung và là sự thoái hóa của lớp sụn bao bọc tại các đầu khớp nói riêng. Khi lớp sụn không còn khả năng bảo vệ hai đầu xương sẽ khiến chúng cọ xát vào nhau gây sưng, đau, mất khả năng cử động khớp. Theo thời gian, khớp có thể mất đi hình dạng ban đầu và có thể hình thành nên các g*i xương cạnh khớp gây tổn thương và đau đớn nhiều.
Bệnh xương khớp là một trong những căn bệnh phổ biến nhất thế giới và đang có xu hướng trẻ hóa. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gọi giai đoạn 2011 – 2020 là “Thập niên xương và khớp” do số lượng người bệnh tăng cao.
Đau nhức xương khớp bao gồm trên 200 loại bệnh khác nhau. Các bệnh cơ xương khớp phổ biến thường gặp gồm:
Viêm khớp: Là tình trạng sụn khớp mòn, vỡ hoặc viêm nhiễm. Bệnh thường xảy ra ở khớp gối, háng, cổ tay, ngón tay…
Thoái hóa khớp: Là hiện tượng lão hóa, tổn thương, bào mòn sụn khớp hoặc sụn cột sống. Lượng dịch nhầy ít đi, không đủ bôi trơn khiến khớp bị khô, đau nhức. Bệnh thường diễn ra ở các vị trí như khớp gối, háng cột sống cổ, lưng.
Thoát vị đĩa đệm: Đĩa đệm nằm ở vị trí giữa 2 đốt sống, khi bị thoát vị, các nhân nhầy trong đĩa đệm sẽ thoát ra ngoài, lệch ra khỏi vị trí bình thường, chèn ép dây thần kinh cột sống gây cơn đau nhức.
Viêm khớp dạng thấp (thấp khớp): Là bệnh viêm mãn tính, xảy ra khi hệ thống miễn dịch nhầm lẫn tấn công các mô cơ. Viêm khớp dạng thấp ảnh hưởng đến niêm mạc của các khớp, gây sưng đau.
Đau thần kinh tọa: Còn gọi là đau dây thần kinh hông to, gây ra cơn đau dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa (từ thắt lưng đến gót chân).
Vôi hóa cột sống: Là tình trạng canxi lắng đọng trên các dây chằng bám vào đốt sống, mấu xương hay mấu ngang của cột sống.
Loãng xương (xốp xương hay giòn xương): Là hiện tượng xương bị mỏng và yếu dần, dễ bị tổn thương và gãy.
Ngoài ra, mọi người còn dễ mắc một số bệnh xương khớp khác như: Đau vai gáy, g*i cột sống, khô khớp, tràn dịch khớp….
2. NGUYÊN NHÂN CỦA BỆNH XƯƠNG KHỚP:
– Viêm xương khớp thường gặp ở người lớn tuổi, có độ tuổi từ 50-70, khi các chức năng cơ thể suy giảm đồng nghĩa với việc sụn không còn đảm bảo chức năng ban đầu, sụn trở nên giòn và dễ gãy, mất tính đàn hồi khiến xương mất đi tấm đệm, làm gia tăng các bệnh về xương khớp.
– Thừa cân: khi cơ thể thừa cân sẽ có rất nhiều hệ lụy: tăng mỡ máu, hoạt đông ì trệ, khối lượng cơ thể lớn tạo ra áp lực trên các khớp: khớp gối, khớp hông…
– Do nhiễm trùng từ các phần khác trên cơ thể.
– Do cơ chế tự miễn.
– Di truyền: có dị tật trong sụn khớp.
– Thương tích khớp: do hoạt động thể lực quá sứ hay do hoạt động thể thao dẫn đến tổn thương khớp.
– Do stress.
3. TRIỆU CHỨNG BỆNH XƯƠNG KHỚP:
– Các triệu chứng thường rất rõ ràng và điển hình vào lúc sáng sớm sau khi ngủ dây. Bệnh nhân thấy cứng khớp, khó hoạt động, phải xoa bóp 15 phút đến 20 phút mới có thể cử động dễ dàng và hoạt động được.
– Bệnh nhân thấy cứng khớp sau khi ngồi lâu hay ngồi dậy khỏi giường.
– Sưng, đau ở một hay nhiều khớp.
– Đau âm ỉ hay dữ dội ở vùng khớp bị viêm, cảm giác nhức nhối khó chịu, buồn chân tay. Cơn đau có thể ngắn hay kéo dài hàng giờ.
– Cử động không còn linh hoạt, khéo léo, cảm giác đau, vướng víu.
– Có tiếng lạo xạo, tiếng xương chà xát lên nhau.
– Cơ thể mệt mỏi, khó chịu.
4. ĐIỀU TRỊ BỆNH XƯƠNG KHỚP
Bác sĩ thường phải kết hợp nhiều phương pháp điều trị để phù hợp với từng bệnh nhân. Điều trị bệnh xương khớp dựa trên các mục tiêu chính sau:
– Cải thiện chức năng khớp
– Kiểm soát cơn đau
– Duy trì lối sống lành mạnh
– Chế độ ăn, kiểm soát cân nặng
Với những mục tiêu trên, có những biện pháp điều trị bệnh xương khớp như sau:
– Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và luyện tập : Bệnh nhân cần hạn chế ăn nhiều đồ dầu mỡ, nhiều calo, tăng khẩu phần ăn nhiều rau xanh, hoa quả, thực phẩm giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất để tăng cường sức đề kháng của cơ thể. Bệnh nhân nên tập thể dục nhẹ thường xuyên để cải thiện tình trạng bệnh
– Dùng thuốc: Có thể dùng thuốc giảm đau chống viêm như NSAIDs: paracetamol, ibuprofen…
– Vật lý trị liệu: Xoa bóp, chườm nóng, bấm huyệt hay châm cứu…
– Phẫu thuật
5. NGƯỜI BỊ ĐAU XƯƠNG KHỚP KIÊNG ĂN GÌ?
Việc kiêng khem có vai trò quan trọng trong điều trị bệnh và quá trình phục hồi. Để bệnh mau khỏi, không tái phát, người bệnh xương khớp nên kiêng một số thực phẩm sa u:
Kiêng thịt đỏ: Thịt bò, thịt cừu… Những thực phẩm này có lượng photpho và axit uric cao, làm tăng mức độ viêm nhiễm.
Nội tạng động vật: Đây là loại thực phẩm chứa nhiều photpho, khi hấp thụ vào cơ thể sẽ gây mất canxi, làm cho xương yếu dần và dễ bị viêm.
Thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa: Đồ ăn chiên xào, mỡ động vật, đồ ăn nhanh… làm tăng phản ứng viêm và đau nhức.
Kiêng ăn muối, đường và đồ ngọt vì những thực phẩm này có thể ngăn chặn cơ thể hấp thụ canxi.
Tránh xa thuốc lá, cà phê, bia, rượu, đồ uống có cồn, chất kích thích…
Không nên ăn các thực phẩm nhiều axit oxalic như củ cải, mận…
Bên cạnh những đồ ăn nên kiêng, người bệnh nên chú ý bổ sung những loại thực phẩm tốt cho xương khớp như: Thực phẩm giàu Omega 3 (cá hồi, cá ngừ…), thực phẩm chứa nhiều canxi (xương ống, sữa…), rau xanh, trái cây và củ có màu vàng, thực phẩm giàu Vitamin C, D…
6. CÁC BÀI TẬP DÀNH CHO BỆNH NHÂN XƯƠNG KHỚP
Luyện tập thể dục thường xuyên và đúng cách giúp người bệnh bớt co cứng cơ, vận động linh hoạt và hỗ trợ chữa bệnh hiệu quả. Thông thường, những bài thể dục sẽ thực hiện song song với phương pháp điều trị.
Dưới đây là một số bài tập đơn giản nhưng hiệu quả dành cho người bệnh xương khớp:
Đi bộ
Bệnh nhân nên đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày 20 – 30 phút, giúp khớp vận động linh hoạt. Tuy nhiên, những người bị thoái hóa khớp hoặc viêm khớp gối nặng hoặc có vấn đề ở mắt cá chân thì không nên đi bộ. Lưu ý, khi đi bộ, người bệnh nên giữ dáng người thẳng, thoải mái, không nên quá gắng sức. Trong quá trình tập luyện nếu thấy bị đau nhức xương khớp thì nên dừng lại nghỉ ngơi và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Bài tập yoga tư thế con mèo
Bắt đầu với tư thế quỳ đầu gối và chống 2 tay xuống như một cái bàn. Đầu gối, chân và cánh tay mở rộng bằng chiều rộng của hông, vai. Khi hít vào, bạn cúi đầu đưa cằm về phía ngực, mắt nhìn rốn, cong lưng hướng lên và siết cơ hông, mu bàn chân úp xuống sàn. Từ từ thở ra, dựng bàn chân, ngửa đầu, mắt nhìn thẳng, võng lưng xuống.
Luân phiên giữa 2 tư thế trên từ 5 – 6 lần, chú ý hít thật sâu và thở ra thật chậm. Bài tập này rất tốt cho bệnh nhân mắc các bệnh đau nhức vùng thắt lưng, giúp thư giãn cơ khớp, giảm đau.
Bài tập gập gối
Bài tập này khuyên dùng cho bệnh nhân bị thoái hóa, viêm khớp gối, giúp giảm đau nhức và tăng cường khả năng vận động.
Để thực hiện, bạn nằm thẳng trên sàn/ giường/ thảm tập, chống hai chân lên mặt sàn. Từ từ gập gối trái về phía ngực, nâng đầu và cổ dậy để ép sát cằm vào đầu gối. Duỗi chân trái ra về vị trí ban đầu sau đó đổi chân phải.
Bài tập tư thế vặn mình
Bài tập đơn giản này rất tốt cho người mắc bệnh cột sống lưng, đau lưng, giúp giảm nức mỏi và tăng cường độ chắc khỏe của cột sống.
Để thực hiện, bạn nằm thẳng trên sàn nhà/ giường/ thảm tập. Giữ đầu gối gập 90 độ, bàn chân chống xuống sàn, tay bắt chéo sau gáy. Sau đó, bắt chéo chân trái sang bên chân phải, ép đầu gối chân phải vào thành giường, giữ 15 giây rồi đổi chân. Thực hiện bài tập từ 10 – 15 lần mỗi ngày.
Ngoài ra, người bệnh có thể thực hiện một số môn thể thao/ bài tập sau: Bơi lội, tập dưỡng sinh, tập sức mạnh của từng nhóm cơ….
Chú ý: Luyện tập vừa sức, nên chia nhỏ thời gian tập. Trong quá trình tập luyện nếu thấy đau phải dừng ngay và massage nhẹ nhàng. Tốt nhất bệnh nhân nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập luyện để được tư vấn bài tập phù hợp với tình trạng bệnh của mình.
7. NHỮNG CÁCH CHỮA BỆNH XƯƠNG KHỚP PHỔ BIẾN
Bệnh xương khớp dễ mắc nhưng khó điều trị dứt điểm, các phương pháp hiện nay chỉ giúp giảm đau và phục hồi vận động. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh có thể được cải thiện đến 80 – 90%.
Đối với bệnh xương khớp, ngoài việc khám lâm sàng, người bệnh sẽ được bác sĩ chỉ định xét nghiệm máu, yếu tố viêm hoặc xét nghiệm miễn dịch, đồng thời chẩn đoán bằng hình ảnh (chụp X-Quang, MRI, siêu âm…).
Hiện nay, có 3 cách chữa trị bệnh cơ xương khớp phổ biến được nhiều người áp dụng gồm: Tây y, Đông y và dân gian. Dưới đây là thông tin chi tiết về các biện pháp được bác sĩ Tuấn chỉ ra.
CHỮA BỆNH XƯƠNG KHỚP BẰNG BÀI THUỐC DÂN GIAN
Trong dân gian lưu truyền một số bài thuốc chữa bệnh xương khớp từ thảo dược tự nhiên quen thuộc, có sẵn trong vườn nhà như: lá lốt, ngải cứu trắng, cà tím, cỏ trinh nữ, gừng, đu đủ, mật ong….
Bài thuốc từ lá lốt: Phơi khô 1 nắm lá lốt, sau đó cho vào nồi cùng 2 bát nước. Đun cho đến khi nước còn ½ bát. Uống khi nước còn ấm, sử dụng hàng ngày sau bữa ăn tối.
Lá ngải cứu trắng: Rửa sạch 1 nắm lá ngải cứu, cho vào chảo rang nóng cùng 1 chút muối hột. Để hỗn hợp vào miếng vải mỏng, sau đó đắp lên vùng xương khớp tổn thương.
Rễ cây trinh nữ: Rửa sạch rễ cây, thái mỏng, tẩm rượu và cho vào nồi sắc cùng 400ml nước. Đun đến khi nước còn 100ml thì ngưng. Uống hỗn hợp ngày 2 lần.
Chữa đau nhức xương khớp bằng mẹo dân gian có ưu điểm an toàn, lành tính, nguyên liệu rẻ, dễ kiếm và thực hiện đơn giản. Tuy nhiên, cách chữa này chỉ phù hợp với một số bệnh xương khớp ở giai đoạn nhẹ do sử dụng thảo dược đơn lẻ. Mặt khác, phương pháp này hiệu quả thấp, bệnh dễ tái phát và trở nặng.
Vì vậy, khi áp dụng mẹo chữa bệnh tại nhà mà tình trạng đau nhức không thuyên giảm, hoặc chỉ giảm nhẹ rồi nhanh chóng tái phát, người bệnh cần sớm thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được xác định tình trạng bệnh và tư vấn phương pháp hiệu quả hơn.
ĐIỀU TRỊ XƯƠNG KHỚP BẰNG TÂY Y
Tùy theo mức độ nặng nhẹ của bệnh, mà mọi người có thể lựa chọn một trong các biện pháp Tây y sau:
Điều trị bằng thuốc
Với những trường hợp cấp tính, các bác sĩ sẽ kê đơn kết hợp một số loại thuốc đặc trị bệnh xương khớp sau:
Thuốc giảm đau: Acetaminophen, Paracetamol…
Thuốc Corticosteroids: Prednisolone, Dexamethazone, Methylprednisolone…
Thuốc kháng viêm không Steroid: Ibuprofen, Celecoxib, Piroxicam, Naproxen…
Thuốc giãn cơ: Decontracyl, Myonal, Mydocalm…
Vitamin nhóm B
Thuốc Tây y có ưu điểm giảm đau nhanh, tiện lợi sử dụng. Tuy nhiên thuốc dễ gây tác dụng phụ như đau dạ dày, chóng mặt, mệt mỏi, suy thận… Nếu lạm dụng có thể gây nhờn thuốc. Do đó, thuốc tân dược chỉ được kê ngắn ngày và có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Vật lý trị liệu
Vật lý trị liệu là phương pháp sử dụng các yếu tố vật lý tác động lên cơ xương khớp, giúp người bệnh giảm đau và phục hồi vận động. Một số biện pháp vật lý trị liệu phổ biến hiện nay gồm: Chườm nóng, chiếu laser, tia hồng ngoại, sóng ngắn trị liệu, sóng siêu âm, điện nhiệt…
Phẫu thuật
Với những trường hợp bị bệnh xương khớp nặng, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện phẫu thuật. Có thể kể đến một số phương pháp phẫu thuật phổ biến như: Mổ nội soi, thay khớp nhân tạo, mổ đĩa đệm, cắt xương sửa trục….
Tuy nhiên, biện pháp này không được khuyến khích, bởi chi phí tốn kém và rủi ro cao. Người bệnh có thể bị nhiễm trùng, chảy máu sau mổ, bệnh vẫn có khả năng tái phát trở lại.
CHỮA XƯƠNG KHỚP BẰNG ĐÔNG Y
Y học cổ truyền là phương pháp được nhiều bệnh nhân tìm đến khi việc điều trị bằng Tây y không có hiệu quả. Để chữa bệnh xương khớp, Đông y sử dụng các bài thuốc từ thảo dược, kết hợp với châm cứu, bấm huyệt.
Bài thuốc Đông y dành cho bệnh nhân xương khớp
Các bài thuốc Đông y chữa bệnh xương khớp kết hợp nhiều loại thảo dược tự nhiên được sơ chế, cân đo đong đếm theo tỉ lệ phù hợp. Thuốc có tác dụng diệt trừ căn nguyên gây bệnh, mạnh gân cốt, phục hồi xương khớp bị tổn thương. Đồng thời nâng cao chức năng tạng phủ, tăng cường sức đề kháng để phòng ngừa tái phát.
Thuốc Đông y gồm thuốc nam (sử dụng nguyên liệu trong nước) và thuốc bắc (các bài thuốc có nguồn gốc từ Trung Quốc). Trong đó thuốc nam được tin tưởng sử dụng hơn vì phù hợp với cơ địa người Việt.
Các loại cây thuốc nam thường sử dụng trong các bài thuốc chữa xương khớp gồm: đỗ trọng, bắc kỳ phá, cốt tái bổ, phá củ chi, nhục thung dung, nhung hươu, ngưu tuất, hồng hoa, linh tiên lục don, đan sâm, tây dương sâm, ngũ gia bì, khương hoạt, bạch thược và nhiều thảo dược khác.
Thuốc Đông y có ưu điểm an toàn, không gây tác dụng phụ, hiệu quả cao và lâu dài. Tuy nhiên, người bệnh cần kiên trì sử dụng trong thời gian dài do thuốc phát huy tác dụng chậm.
Châm cứu, bấm huyệt
Đây là phương pháp dùng tay và kim châm tác động vào các huyệt đạo, dây thần kinh xung quanh vùng xương khớp tổn thương. Giúp giảm đau, giảm viêm, thông kinh hoạt lạc, lưu thông khí huyết, cải thiện chức năng vận động…. Thông thường, châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt sẽ được sử dụng kèm với bài thuốc Đông y để mang lại hiệu quả tối ưu.
