Contact information, map and directions, contact form, opening hours, services, ratings, photos, videos and announcements from Dr Nephro, Medical and health, Hanoi.
10/04/2026
Hướng dẫn viết chi tiết từng phần: Phương pháp nghiên cứu
Rất nhiều học viên sau đại học ngành y không thật sự yếu ở phần “Phương pháp nghiên cứu”. Họ chỉ đang mắc ở một điểm: không biết phải viết từng phần như thế nào cho đúng, đủ và thuyết phục.
Sau khi tôi đăng bài “Nguyên lý cơ bản từ A-Z: Viết phương pháp nghiên cứu”, rất nhiều bạn đã nhắn tin và để lại phản hồi, mong muốn tôi viết tiếp phần tiếp theo: hướng dẫn chi tiết cách viết từng phần trong mục này.
Và đó cũng chính là lý do bài viết này ra đời.
Nhưng trước khi đọc tiếp, tôi muốn nhắc bạn một điều quan trọng: nếu bạn chưa đọc phần nguyên lý, hãy quay lại đọc trước. Vì khi chưa hiểu nguyên lý, bạn rất dễ rơi vào tình trạng viết theo mẫu, viết theo cảm tính, hoặc viết xong mà chính mình cũng không chắc mình đang viết đúng. Link ở đây: https://www.facebook.com/share/p/1Ce7FK8c9M/
Còn khi đã hiểu nguyên lý, bạn sẽ nhìn phần “Phương pháp nghiên cứu” bằng một tư duy hoàn toàn khác: rõ hơn, chắc hơn và tự tin hơn.
Ngay sau đây, tôi sẽ hướng dẫn bạn cách viết chi tiết từng phần sao cho dễ hiểu, dễ áp dụng và đủ sức nâng chất lượng toàn bộ bài nghiên cứu của bạn.
Hãy đọc chậm, đọc kỹ, và tốt nhất là đừng chỉ đọc để biết, hãy đọc để bắt đầu viết được ngay cho bài của mình.
Bài viết này không dành cho tất cả mọi người. Nó được viết riêng cho những học viên sau đại học đang bắt đầu hành trình nghiên cứu và cần một nền tảng rõ ràng, dễ hiểu, thực tế.
Những gì tôi chia sẻ ở đây không phải lý thuyết cao siêu, mà là các trải nghiệm và kiến thức cơ bản giúp người mới bớt lúng túng khi bước vào nghiên cứu. Nếu bạn đã là người nghiên cứu chuyên sâu, có thể bạn sẽ không cần nội dung này. Nhưng nếu bạn mới bắt đầu, đây là phần bạn rất nên đọc.
Sau đây, chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu cách viết từng phần.
1.Địa điểm và thời gian nghiên cứu
Đây là phần ngắn nhưng không được mơ hồ. Mục tiêu của mục này là giúp người đọc hình dung nghiên cứu của bạn diễn ra trong bối cảnh nào, ở đâu và trong thời gian bao lâu.
Khi viết, bạn cần nêu rõ địa điểm nghiên cứu và mốc thời gian thực hiện. Nếu nghiên cứu tiến hành tại bệnh viện, cần ghi rõ tên bệnh viện, khoa hoặc đơn vị liên quan. Nếu là nghiên cứu cộng đồng, cần chỉ ra địa bàn cụ thể như xã, phường, quận, huyện hoặc tỉnh thành.
Cách viết tốt không nằm ở độ dài, mà nằm ở sự chính xác. Chỉ vài dòng thôi, nhưng người đọc phải hiểu được bối cảnh nghiên cứu của bạn diễn ra ở đâu và khi nào.
Ví dụ cách nghĩ khi viết:
Nghiên cứu này diễn ra ở đâu?
Trong khoảng thời gian nào?
Bối cảnh đó có đủ rõ để người đọc hình dung chưa?
2.Đối tượng nghiên cứu
Phần này trả lời cho câu hỏi rất cốt lõi: Bạn đang nghiên cứu trên đối tượng nào hoặc trên cái gì?
Đối tượng nghiên cứu có thể là người bệnh, nhân viên y tế, người dân, học sinh, hồ sơ bệnh án, mẫu xét nghiệm hoặc dữ liệu thứ cấp. Nhưng chỉ nêu tên đối tượng thôi thì chưa đủ. Bạn cần làm rõ hai phần rất quan trọng:
Tiêu chuẩn lựa chọn: ai sẽ được đưa vào nghiên cứu.
Tiêu chuẩn loại trừ: ai sẽ không được đưa vào nghiên cứu.
Đây là phần quyết định tính rõ ràng và độ tin cậy của nghiên cứu. Nếu viết mơ hồ, người đọc sẽ ngay lập tức đặt câu hỏi: “Vậy rốt cuộc bạn chọn mẫu dựa trên căn cứ nào?”
Cách viết dễ hiểu:
Hãy tách riêng từng ý, đừng gộp lại thành một đoạn dài. Viết sao cho bất kỳ ai đọc cũng biết chính xác nhóm nào được đưa vào và nhóm nào bị loại ra.
3.Thiết kế nghiên cứu
Đây là phần rất quan trọng vì nó cho biết nghiên cứu của bạn thuộc loại nào. Có thể là mô tả cắt ngang, bệnh-chứng, thuần tập, can thiệp, hồi cứu, tiến cứu, định tính hoặc kết hợp định lượng và định tính.
Nhớ là bạn cần phải viết đúng loại thiết kế nghiên cứu. Tuyệt đối đừng tự bịa ra loại thiết kế của riêng bạn, hoặc học cách viết phần thiết kế nghiên cứu của một ai đó mà bạn không hiểu bản chất.
Ở phần này, đơn giản bạn chị cần nêu loại thiết kế nghiên cứu mà bạn sử dụng, có thể là 1 loại thiết kế hoặc kết hợp nhiều loại thiết kế nghiên cứu.
Tuy nhiên, có thể tại các cơ sở đào tạo khác nhau, hoặc các thầy/cô của bạn yêu cầu viết thêm giải thích vì sao lựa chọn thiết kế.
Nguyên tắc quan trọng:
Hiểu rõ bản chất của thiết kế nghiên cứu mà bạn chọn.
4.Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
Đây là phần khiến nhiều người ngại viết nhất, nhưng bản chất của nó chỉ đang trả lời hai câu hỏi:
Bạn cần bao nhiêu đối tượng?
Bạn chọn họ bằng cách nào?
Nếu nghiên cứu có tính cỡ mẫu, bạn nên trình bày rõ công thức, các tham số sử dụng và kết quả cỡ mẫu tối thiểu. Nếu không tính bằng công thức, bạn vẫn phải nêu căn cứ xác định số lượng đối tượng, chẳng hạn theo số hồ sơ sẵn có, phạm vi khảo sát hoặc toàn bộ đối tượng trong thời gian nghiên cứu.
Sau đó, bạn cần mô tả phương pháp chọn mẫu: chọn toàn bộ, chọn thuận tiện, ngẫu nhiên đơn, phân tầng hay nhiều giai đoạn hoặc cách bạn thực sự tiến hành để chọn mẫu.
Điều người đọc muốn thấy ở đây là: bạn đã đi từ quần thể nghiên cứu đến mẫu thực tế bằng con đường nào.
Cách viết dễ hơn:
Đừng cố viết hoa mỹ. Hãy viết tuần tự theo logic:
Cỡ mẫu là bao nhiêu.
Xác định dựa trên căn cứ nào.
Chọn mẫu theo phương pháp gì.
5.Biến số, chỉ tiêu hoặc nội dung nghiên cứu
Đây là phần quyết định bạn sẽ thu thập cái gì. Nếu phần này không rõ, toàn bộ nghiên cứu sẽ trở nên lỏng lẻo vì người đọc không biết bạn đang đo lường điều gì.
Khi viết, bạn cần làm rõ các nội dung sau:
Đo cái gì.
Định nghĩa như thế nào.
Phân loại ra sao.
Đo bằng cách nào.
Lấy thông tin từ nguồn nào.
Với người mới, cách dễ nhất là chia biến thành 3 nhóm:
Biến chính hoặc biến kết cục (chính là biến outcome, endpoint hoặc dependent variable).
Biến độc lập hoặc yếu tố liên quan.
Biến nền.
Đây là một mẹo rất hữu ích: nên trình bay thành bảng biến số, sau đó viết giải thích từng biến hoặc những biến cần đo lường quan trọng.
6.Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
Phần này cho người đọc biết bạn thu thập dữ liệu bằng công cụ gì và thực hiện theo cách nào.
Công cụ có thể là:
Bộ câu hỏi.
Phiếu trích lục số liệu.
Hồ sơ bệnh án.
Thang đo chuẩn hóa.
Thiết bị đo.
Xét nghiệm.
Nhưng chỉ liệt kê công cụ thì chưa đủ. Bạn cần mô tả quy trình thu thập số liệu một cách rõ ràng để người đọc hình dung được từng bước thực hiện.
Ví dụ:
Ai là người thu thập số liệu và họ có khả năng thu thập số liệu không.
Thu thập ở đâu.
Thực hiện trong bao lâu.
Theo quy trình nào.
Có kiểm tra hay hiệu chỉnh công cụ không.
Mấu chốt của phần này:
Người đọc phải thấy dữ liệu của bạn được thu thập có quy trình, không phải làm một cách ngẫu hứng.
7.Xử lý và phân tích số liệu
Đây là phần rất hay bị viết qua loa. Nhiều bài chỉ ghi tên phần mềm, nhưng như vậy là chưa đủ.
Bạn cần trình bày rõ:
Nhập số liệu bằng phần mềm nào.
Làm sạch số liệu ra sao.
Biến định tính được mô tả bằng tần số, tỷ lệ như thế nào.
Biến định lượng được mô tả bằng trung bình, độ lệch chuẩn hay trung vị, khoảng tứ phân vị.
Dùng phép kiểm định nào để phân tích.
Có dùng hồi quy không, dùng để làm gì.
Ngưỡng ý nghĩa thống kê là bao nhiêu.
Càng rõ ở phần này, phần kết quả sau đó càng dễ viết, dễ thống nhất và ít bị phản biện.
Cách nghĩ đúng:
Phần xử lý số liệu không chỉ là dùng SPSS hay Stata, mà là toàn bộ cách bạn biến dữ liệu thô thành kết quả có ý nghĩa.
8.Sai số và biện pháp khắc phục
Đây là phần nhiều người bỏ qua, trong khi nó lại thể hiện tư duy nghiên cứu rất tốt. Bạn không cần viết quá dài.
Điều quan trọng là nêu đúng những sai số đáng chú ý và cách bạn giảm thiểu chúng.
Một số sai số thường gặp gồm:
Sai số nhớ lại.
Sai lệch chọn mẫu.
Thiếu dữ liệu trong hồ sơ bệnh án.
Sai số giữa những người thu thập số liệu.
Sau mỗi loại sai số, hãy nêu ngắn gọn biện pháp khắc phục. Ví dụ: chuẩn hóa quy trình thu thập, tập huấn người thu thập, kiểm tra phiếu ngay sau khi hoàn thành, đối chiếu hồ sơ từ nhiều nguồn.
Điểm ăn tiền của mục này:
Bạn cho thấy mình không né tránh hạn chế của nghiên cứu, mà chủ động nhận diện và kiểm soát chúng.
9.Đạo đức nghiên cứu
Trong nghiên cứu y học, đây là phần bắt buộc. Viết thiếu hoặc viết sơ sài sẽ làm giảm đáng kể tính nghiêm túc của bài nghiên cứu.
Bạn nên nêu rõ:
Nghiên cứu đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoặc hội đồng đạo đức phê duyệt.
Người tham gia được giải thích đầy đủ về mục tiêu và nội dung nghiên cứu.
Việc tham gia là hoàn toàn tự nguyện.
Thông tin cá nhân được bảo mật.
Dữ liệu chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu.
Phần này không cần dài, nhưng phải đủ ý và thể hiện rõ tinh thần tôn trọng người tham gia nghiên cứu.
Lưu ý khi viết phần đạo đức nghiên cứu sẽ rơi vào 2 tình huống:
- Nếu là đề cương nghiên cứu, có nghĩa là sự việc chưa diễn ra, nên bạn cần viết ở thì tương lai. Ví dụ như: Nghiên cứu chỉ được triển khai sau khi được Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu y sinh của Trường ĐH ### phê duyệt. Người tham gia nghiên cứu sẽ được giải thích đầy đủ về …
- Nếu là luận văn, luận án, thì đây là sự việc đã hoàn thành rồi, nên bạn cần viết ở thì quá khứ và cần nêu rõ số công văn của hội đồng đạo đức cũng như ngày phê duyệt. Ví dụ: Đề cương nghiên cứu đã được Hội đồng Đạo đức trong nghiên cứu y sinh của Trường ĐH ### phê duyệt theo số công văn YYY ngày ZZZ. Người tham gia nghiên cứu đã được giải thích đầy đủ về…
Tóm lại, để viết tốt phần phương pháp nghiên cứu, hãy nhớ rằng mỗi mục trong phần phương pháp thực chất chỉ đang trả lời một câu hỏi cụ thể:
Ở đâu, khi nào?
Nghiên cứu trên đối tượng nào?
Dùng thiết kế gì, vì sao?
Cần bao nhiêu mẫu, chọn thế nào?
Thu thập những biến nào?
Dùng công cụ gì để lấy dữ liệu?
Xử lý và phân tích ra sao?
Có sai số gì, khắc phục thế nào?
Đảm bảo đạo đức nghiên cứu bằng cách nào?
Khi hiểu được từng mục đang trả lời câu hỏi gì, bạn sẽ không còn cảm giác không biết viết gì nữa.
Muốn tôi hướng dẫn tiếp phần sau, hãy comment “Tiếp đi” hoặc để lại yêu cầu của bạn bên dưới nhé.
Nguyên lý cơ bản từ A-Z: Viết phương pháp nghiên cứu
Có một nỗi khổ rất thật mà chỉ ai từng làm nghiên cứu mới hiểu.
Bạn ngồi hàng giờ trước màn hình.
Mở file lên.
Nhìn tiêu đề “Phương pháp nghiên cứu”.
Rồi… đứng hình.
Không biết bắt đầu từ đâu.
Không biết viết thế nào cho đúng.
Không biết nên trình bày thiết kế nghiên cứu trước hay đối tượng nghiên cứu trước.
Không chắc phần chọn mẫu, cỡ mẫu, biến số, xử lý số liệu phải viết đến mức nào mới đủ.
Và điều khó chịu nhất là gì?
Là bạn càng cố viết, càng thấy rối.
Càng sửa, càng thấy sai.
Càng đọc tài liệu, càng cảm thấy mình không biết gì.
Nhiều người mới nghiên cứu ngành y từng trải qua cảm giác đó.
Không phải vì bạn kém.
Mà vì phần phương pháp nghiên cứu thực sự là một trong những phần dễ làm người ta mất tự tin nhất.
Bởi đây không phải là phần để viết cho có.
Đây là phần chứng minh rằng nghiên cứu của bạn được làm một cách nghiêm túc, có logic, có cơ sở khoa học và người khác có thể hiểu được bạn đã làm như thế nào.
Nói cách khác, nếu phần phương pháp viết lỏng lẻo, người đọc sẽ khó tin vào kết quả.
Mà nếu người đọc không tin vào cách bạn làm nghiên cứu, thì kết quả có hay đến đâu cũng trở nên yếu đi rất nhiều.
Và đặc biệt, đây là phần mà bạn sẽ bị "Soi" nhiều nhất khi bạn trình bày đề cương, cũng như về sau này là luận văn và luận án của bạn!
Vậy phần phương pháp nghiên cứu thật sự là gì?
Hiểu đơn giản, đây là phần trả lời cho hàng loạt câu hỏi rất quan trọng:
•Bạn nghiên cứu trên đối tượng nào?
•Nghiên cứu được thực hiện ở đâu, trong thời gian nào?
•Bạn chọn thiết kế nghiên cứu gì?
•Bạn tính cỡ mẫu bằng công thức gì và chọn mẫu bằng cách nào?
•Bạn thu thập những biến số nào?
•Bạn lấy số liệu ra sao?
•Bạn xử lý và phân tích số liệu như thế nào?
•Bạn đã kiểm soát sai số và đảm bảo đạo đức nghiên cứu ra sao?
Nhưng có một điều rất nhiều người mới chưa nhận ra:
Phần phương pháp không chỉ trả lời câu hỏi “bạn đã làm gì”, mà còn phải trả lời cả câu hỏi “vì sao bạn làm như vậy”.
Đó mới là điểm mấu chốt.
Một phần phương pháp tốt phải cho người đọc thấy được sự liên kết giữa:
•mục tiêu nghiên cứu,
•thiết kế nghiên cứu,
•cách tính cỡ mẫu
•cách chọn mẫu,
•biến số cần thu thập,
•và phương pháp phân tích số liệu.
Nếu những thứ đó không khớp với nhau, phần phương pháp sẽ trở thành một mớ liệt kê rời rạc và thiếu thuyết phục.
5 nguyên lý quan trọng khi viết phần phương pháp nghiên cứu
1. Phương pháp phải bám sát mục tiêu nghiên cứu
Bạn muốn mô tả thực trạng?
Phương pháp phải phù hợp với mục tiêu mô tả.
Bạn muốn đánh giá kết quả điều trị?
Phương pháp phải nêu rõ tiêu chí đánh giá, thời điểm đánh giá và cách phân loại kết quả.
Bạn muốn xác định yếu tố liên quan?
Bạn phải xác định rõ biến phụ thuộc, biến độc lập và cách phân tích mối liên quan.
Nói ngắn gọn: mục tiêu nghiên cứu đi đến đâu, phương pháp phải đi theo đến đó.
2. Phương pháp phải được trình bày theo trình tự logic
Rất nhiều bạn viết phần này theo kiểu nghĩ gì viết nấy.
Kết quả là bài thiếu trước hụt sau, ý nọ chồng lên ý kia, người đọc cực kỳ khó theo dõi.
Một khung trình bày phổ biến và dễ viết là:
•Địa điểm và thời gian nghiên cứu
•Đối tượng nghiên cứu
•Thiết kế nghiên cứu
•Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
•Biến số hoặc chỉ số nghiên cứu
•Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
•Xử lý và phân tích số liệu
•Sai số và biện pháp khắc phục
•Đạo đức nghiên cứu
Chỉ cần đi đúng khung này, bài của bạn đã gọn gang và đúng hướng hơn rất nhiều.
3. Phương pháp phải đủ rõ để người khác có thể làm lại
Đây là bản chất của nghiên cứu khoa học.
Bạn không thể viết kiểu:
“Thu thập số liệu bằng phiếu điều tra.”
“Xử lý bằng SPSS.”
Viết như vậy quá chung chung.
Người đọc cần biết:
•phiếu điều tra gồm những nội dung gì,
•ai thu thập số liệu và họ có đủ khả năng để thu thập đúng số liệu không,
•quy trình thu thập diễn ra như thế nào,
•phần mềm nào được dùng và dùng để làm gì,
•dùng phép thống kê nào.
Một phần phương pháp tốt là khi người khác đọc xong có thể hình dung khá rõ nếu làm lại nghiên cứu này thì họ sẽ làm theo những bước nào.
4. Đúng bản chất quan trọng hơn “nghe cho học thuật”
Đây là cái bẫy rất nhiều người mới mắc phải.
Nhiều bạn nghĩ phải viết thật phức tạp, thật nhiều thuật ngữ, thật “hàn lâm” thì mới ra chất nghiên cứu.
Thật ra không phải.
Trong nghiên cứu y học, điều quan trọng nhất là:
đúng – rõ – đủ – logic.
Một phần phương pháp đơn giản nhưng chặt chẽ luôn mạnh hơn một phần viết hoa mỹ nhưng mơ hồ.
5. Phương pháp tốt phải thể hiện được ý thức về sai số và đạo đức nghiên cứu
Không có nghiên cứu nào hoàn hảo tuyệt đối.
Vì vậy, phần phương pháp không chỉ nói bạn làm gì, mà còn phải cho thấy:
•nghiên cứu có thể sai ở đâu,
•bạn đã giảm sai số như thế nào,
•và người tham gia được bảo vệ ra sao.
Đó là dấu hiệu của một người làm nghiên cứu nghiêm túc.
Với 5 nguyên lý tôi vừa hướng dẫn, bạn thấy có sáng ra chút nào không?
Vậy, để viết tốt phần này, tôi gợi ý cho bạn một số điều bạn có thể làm ngay để cải thiện chất lượng phần "Phương pháp nghiên cứu" của mình nhé:
1.Lập sẵn khung phần phương pháp trước khi viết.
2.Làm bảng biến số thật đơn giản.
3.Viết rõ, đúng, đủ ý trước.
4.Đọc 1-2 bài cùng chủ đề để học cách trình bày.
5.Viết xong, tự kiểm tra: đủ ý, đúng logic, khớp mục tiêu.
Bạn có muốn tôi hướng dẫn kỹ hơn cách viết từng phần của phần "Phương pháp nghiên cứu" không?
Nếu có, hãy comment "Hướng dẫn tiếp" để tôi tiếp tục viết bài hướng dẫn bạn nhé!
![LIỀU THUỐC ỨC CHẾ MIỄN DỊCH TRONG HCTH DO BỆNH THẬN THAY ĐỔI TỐI THIỂU (MCD) [CẬP NHẬT UPTODATE T5/2024] KDIGO 20211. Gl...](https://img3.findhealthclinics.com/925/757/1482434489257570.jpg)
![[KHOÁ HỌC TIẾNG THÁI FREE]Khoá học tiếng Thái giao tiếp cơ bản cho người nói Tiếng Việt, hoàn toàn miễn phí, có cấp chứn...](https://img5.findhealthclinics.com/227/544/1385589102275443.jpg)
