09/06/2021
THỰC HƯ CHẾ ĐỘ THỰC DƯỠNG CHỮA BÁCH BỆNH
Bài viết sau đây sẽ giúp bạn có một góc nhìn khách quan hơn về chế độ thực dưỡng Ohsawa được nhiều người truyền bá là chữa được bách bệnh coi nó gần như một tôn giáo để tôn thờ.
_____
My mom is luckily recovering from the misleading benefits of macrobiotic diet on curing diseases, including cancers. So much myth these days, preying on the desperate.
---
Mình mới hay tin một người bạn, quen biết sơ thôi, đột ngột qua đời. Nguyên nhân không rõ, nhưng có nhiều người nói bạn là tín đồ của chế độ ăn thực dưỡng. Hy vọng điều này không phải là một yếu tố gây ra cái chết của bạn.
Mình không phải chuyên gia, nhưng vì mẹ mình là nạn nhân của trào lưu này, nên mình đã phải cất công đọc rất nhiều nghiên cứu và theo đuổi mấy workshop về vấn đề này để biết thực hư.
Sau đây là câu chuyện tóm tắt về mẹ mình. Khi nào đỡ bận mình sẽ viết bài tử tế có đầy đủ bằng chứng khoa học thêm sau.
Năm 2017, mẹ và mình đi Malaysia chơi. Mẹ lúc đó đã 80 tuổi, nhưng vẫn nhanh nhẹn, hoạt bát. Mẹ năm nào cũng đi du lịch cùng mình. Mẹ có thể đi bộ gần như cả ngày, tất nhiên thi thoảng phải nghỉ. Nói chung, mẹ có nhiều bệnh nền đặc trưng của người già như huyết áp và xơ mỡ động mạnh. Nhưng do lối sống tích cực hoạt động và ăn uống điều độ nên mẹ tạm ổn.
Đùng một cái, tầm cuối năm 2018, mình nghe gia đình thông báo mẹ đang theo một chế độ ăn thực dưỡng gì lạ lắm, chỉ có gạo lức muối mè. Mẹ sụt cân kinh khủng. Mình sợ quá can luôn. Mẹ bảo: Con là giáo sư khoa học, phải tìm hiểu thì mới gàn chứ.
Mình cứng họng, bèn mày mò đi học về chế độ thực dưỡng (macrobiotic diet). Nói đơn giản hoá, chế độ thực dưỡng đang phổ biến ở VN là một cách ăn gần như thuần chay, khá khắc nghiệt, do một người Nhật tên là Ohsawa truyền bá từ khoảng 100 năm trước. Thành phần chủ yếu gồm gạo chưa xay sát, rau củ, đậu đỗ, miso, và rong biển. Hạn chế các loại hạt, đường, hoa quả, và gia vị.
Năm 2019, mình về nhà thấy một cụ già lưng còng, gầy tong teo. Mình mua vé đi du lịch Singapore mà phút cuối mẹ kêu thôi huỷ vì sợ mệt mất vui. Tết nhất mà chỉ ăn mấy miếng cơm gạo lức nhai đến thành nước trong mồm mới được nuốt. Mình ngày nào cũng đọc cho mẹ nghe các nghiên cứu về chế độ này. Mình đọc thẳng từ tiếng Anh, vừa đọc vừa dịch, chỉ vào màn hình cho mẹ tin. Mẹ nghe chăm chú khiến mình hy vọng mẹ hiểu.
Nào ngờ, mình phát hiện ra bản thân đang chiến đấu với cả một đế chế thực dưỡng lớn mạnh phía sau. Mẹ nghe mình giải thích nửa tiếng thì mỗi ngày nghe đến ba bốn tiếng những đoạn băng ghi âm lồng lời Phật dạy với chế độ thực dưỡng và khả năng chữa BÁCH BỆNH. Có hàng chục lời chứng thực rằng họ ăn thực dưỡng mà khỏi gãy chân, huyết áp, lao phổi, mù mắt, thậm chí tiêu tan ung bướu và khỏi nhiều bệnh ung thư.
Kèm với băng là những cuốn sách in nhoè nhoẹt các loại thực phẩm bổ sung CẦN MUA và MUA Ở ĐÂU. Nói cách khác, tôn giáo và kinh doanh bắt tay nhau, khiến mẹ khó còn lựa chọn nào khác.
Mình kinh hoàng nhận ra những băng ghi âm và tài liệu như thế được phát và cài đặt miễn phí, có độ dài và sự hấp dẫn như Cô Dâu 8 Tuổi. Mẹ mình bật băng nghe khi làm việc nhà, và chìm vào giấc ngủ với cái băng vẫn chạy. Mẹ mê man, cả ngày bị cuốn theo những câu chuyện khỏi bệnh như uống thuốc tiên. Như một tôn giáo, mẹ thực hiện với niềm tin cứ ăn theo đúng từng bước thì sẽ SẠCH BỆNH.
Mình biết là mẹ đã bị tẩy não, nên đành tìm kế khác. Mình công nhận những lợi ích của thực dưỡng Ohsawa, nhưng chỉ ra những điểm bất cập. Sau đó, mình giao hẹn, sau một năm mẹ ăn thực dưỡng, nếu sức khoẻ không khá lên, mẹ phải thay đổi.
Năm 2020 mình về Việt Nam, mẹ yếu đến mức không thể đi được quãng đường dài mấy trăm mét mà không phải nghỉ hoặc cảm thấy chóng mặt. Có lần đang đi chợ ngã quỵ may có người tốt đưa về. Tất cả các bệnh nền mẹ muốn khỏi đều giữ nguyên hoặc trầm trọng hơn. Mẹ cũng bị ảnh hưởng thận vì nghe thực dưỡng hạn chế ... uống nước (nghe chỉ biết than trời).
Mình bảo mai con đưa mẹ đi khám. Sáng hôm sau, mẹ trốn mình đi khám sớm. Mình không kịp đánh răng phi ngay đến bệnh viện, xông vào phòng bác sĩ, kịp đúng lúc mẹ đang chuẩn bị về mà KHÔNG nói cho bác sĩ về chế độ ăn mẹ đang theo đuổi. Mình thở không ra hơi, nói bác sĩ ơi, mẹ em QUÊN không nói về Ohsawa. Bác sĩ "À" một cái, rồi bảo mẹ: "Bác ơi, bác già yếu thế này, ăn không đủ dinh dưỡng thì làm sao sống được?"
Bạn thấy không, mẹ mình tìm đến thực dưỡng để khoẻ lên. Nhưng khi thực dưỡng đã trở thành một đức tin, mẹ thà yếu đi chứ không phản bội kẻ đã thành Chúa của chính mình.
Năm đó, mình thành công trong việc đưa mẹ quay lại một thực đơn vẫn có chút thực dưỡng, nhưng đã cân bằng hơn. Tuy nhiên, điều mà mình và mẹ mãi mãi mất đi là 2 năm sức khoẻ. Với người già, "mất đi" không những không lấy lại được mà còn là một sự "tuột dốc".
Xin nhắn các bạn đang theo đuổi macrobiotic của Ohsawa: Khoa học đã chứng minh sự ưu việt của rất nhiều chế độ ăn như chế độ ăn theo vùng Địa Trung Hải với nhiều dầu ô liu, rau củ và hạt (Mediterranean) hay chế độ ăn cá giàu omega của người Nhật. Tuy nhiên, chế độ thực dưỡng macrobiotic mới chỉ có rất ít nghiên cứu, và chưa có kết luận khoa học đáng tin cậy nào là có khả năng chữa bệnh ung thư. Nhiều nghiên cứu cho rằng chế độ này gây ra còi xương ở trẻ con, và cũng có rủi ro cho người già (link nghiên cứu cuối bài).
Như vậy, macrobiotic có thể có mặt mạnh. Nhưng nếu ta không thận trọng, chính điểm cộng lại là điểm trừ. Ví dụ, việc không ăn thịt sẽ hạn chế các tác nhân do thịt đỏ gây ra, nhất là khi người Việt có thói quen không tốt là ăn nhiều thịt lợn. Tuy nhiên, việc xoá bỏ hoàn toàn thịt hay thịt đỏ khiến cơ thể thiếu những chất dinh dưỡng mà chỉ có nhóm thức ăn này mang lại.
Víệc bù đắp bằng đậu đỗ và các sản phẩm là khác có thể, nhưng lại tăng nguy cơ khác. Đó là lý do tại sao nhiều người ăn chay nhưng lại hơi béo bệu (vì thừa tinh bột) hoặc gầy còm (vì thiếu dinh dưỡng). Ăn uống là một khoa học. Để ăn chay một cách an toàn cần phải học và đầu tư nghiêm túc vào kiến thức.
Cuối cùng, điều mình rút ra sau khi đọc gần chục cuốn sách về các chế độ ăn, nghiền ngẫm hàng trăm nghiên cứu về ăn để chữa bệnh, cộng thêm một buổi tư vấn riêng với một giáo sư đầu ngành về mối tương quan giữa thức ăn và sức khoẻ não bộ (mind-gut connection) là:
KHÔNG CÓ CHẾ ĐỘ ĂN NÀO CHỮA BÁCH BỆNH CẢ.
Mỗi chế độ ăn có điểm mạnh điểm yếu khác nhau. Nhưng không có chế độ nào là thực đơn vàng cả. Cơ thể chúng ta phản ứng khác nhau, môi trường ta sống khác nhau, và cách ta sống cũng khác nhau. Những chế độ ăn dù được khoa học tôn vinh như Mediterranean cũng chỉ có tác dụng GIẢM nguy cơ bệnh, chứ không chắc đã CHỮA bệnh, càng không có khả năng chữa BÁCH BỆNH.
Đọc nhiều quá xong có một thời gian mình bị tẩu hoả nhập ma. Sau lần tư vấn với giáo sư, mình rút ra một số kết luận đơn giản như sau để đỡ bị rối và để tránh lợn lành thành lợn què:
1. ĂN TẠP: không chừa cái gì, trừ khi có chỉ định của bác sĩ. Vì đầu óc người thường không thể nhớ hết ăn cái này thì bổ cái gì. Sau một hồi thấy cái-gì-cũng-bổ. Chỉ còn cách ăn tạp thì cơ thể mới có cơ hội nạp đủ những chất mà nó đòi hỏi.
2. ĂN ÍT THỊT / THỊT ĐỎ: Nếu không ăn thì phải hỏi ý kiến bác sĩ về các nguồn thực phẩm hỗ trợ.
3. ĂN CƠM NGUỘI: Cơm nhiều tinh bột tạo đường. Nếu thích ăn cơm và mỳ, nấu xong không ăn ngay mà cho tủ lạnh để HÔM SAU hâm nóng lại ăn. Quá trình làm lạnh tăng chất resistant starch gấp đôi (mình không biết tiếng Việt là gì) và làm lượng đường giảm.
4. UỐNG ÍT NƯỚC HOA QUẢ: Hoa quả tốt chủ yếu là do chất xơ. Dùng nước ép, chất xơ tốt nhất thì lại vứt đi, cái còn lại chỉ là ĐƯỜNG, nếu không có vitamin thì khác gì uống một cốc trà sữa? Chúng ta nên nhớ, (quá nhiều) ĐƯỜNG mới chính là kẻ thù của sức khoẻ, không phải mỡ.
5. ĂN ĐỦ MỠ: Mỡ bị oan quá lâu rồi. Mỡ rất quan trọng cho cơ thể, 70-85% chất trắng trong não là mỡ. Chỉ có điều ăn mỡ gì cho đúng. Transfat trong dầu thực vật và các đồ ăn làm sẵn có hại. Dầu đun lâu quá biến thành transfat lại càng hại. Nhưng mỡ trong cá, trong các loại hạt, trong quả bơ, trong dầu nguyên chất như dầu ô liu lại cực kỳ tốt.
6. ĂN NHIỀU RAU, CỦ, CÁ - Cái này khỏi cần nhắc lại nha.
Cuối cùng, để biết bất kỳ một thứ gì có khoa học hay không, bạn có thể vào scholar.google.com. Tuyệt đối không tin ngay vào các bài báo đại chúng. Tìm đọc trên Google Scholar là bước cơ bản nhất để nhìn sự việc một cách khách quan và nghiêm túc. Chỉ cần một cái click là bạn có câu trả lời tử tế cho hàng loạt những vấn đề mà thiên hạ tốn cả ngày để tranh cãi.
Và trên hết, vấn đề không chỉ có ăn. Năng lượng đi vào mồm dù tốt đến mấy mà không có đường cho năng lượng xả ra (thể thao) và chia sẻ (yêu thương) thì ăn kiểu gì cũng chả thấy đời vui. Thật đấy!
Ảnh mình và mẹ trong lễ hội hoá trang cấp gia đình :)). Mình bảo mẹ được cười và được sống trong vòng tay gia đình là thứ đồ ăn tốt nhất mà chúng ta có thể mơ ước.
----
Chế độ macrobiotic dẫn tới còi xương ở trẻ em
https://asbmr.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1359/jbmr.1997.12.9.1486
Thiếu bằng chứng macrobiotic chữa được ung thư
https://academic.oup.com/jn/article/131/11/3056S/4686721?login=true"
Cơm nguội hâm nóng có lượng kháng tinh bột cao - rất tốt cho cơ thể
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26693746/
_____
Nguồn: https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=632524874334766&id=531876627732925