08/02/2026
CHỌC HÚT TẾ BÀO TUYẾN GIÁP VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT
Hôm vừa rồi, bs có khám cho 1 chị bệnh nhân, cách đây 6 tháng chị phát hiện 1 nhân giáp, 2 hạch cổ nghi ngờ, nhưng khi được bs tư vấn nên chọc hút tế bào để xác định bản chất thì chị bảo “để về cân nhắc thêm”. Đến tuần này chị quay lại khám, thấy thêm 1 hạch cổ nghi ngờ, kích thước u tăng gấp 2 về thể tích. Trường hợp này bs hơi bất ngờ nên xét nghiệm thêm Tg, kết quả trả về Tg rất cao, gần 2000 ng/ml. Lúc này chị mới đồng ý chọc tế bào. Kết quả rất đáng tiếc khi cả nhân giáp và 3 hạch đều là tổn thương ác tính, nhân giáp còn là 1 biến thể phức tạp của ung thư tuyến giáp. Có lẽ vì thế mà nhân giáp phát triển rất nhanh, di căn cũng sớm và rộng. Tg rất cao như vậy chưa loại trừ các di căn vào xa vào xương và phổi. Trưa thứ 7, bs điện đọc kết quả cho chị, bs hỏi luôn “sao lần trước chị không chịu chọc tế bào luôn?” Cả nhà có biết chị ấy trả lời thế nào không? Chị bảo trước khi đi khám được 1 người quen dặn “u cục đừng chọc vào kẻo kích thích nó phát triển” cả nhà ạ. Đến bây giờ vẫn có những người tin vào nhận đình này mới đáng buồn ☹ Hôm nay xin chia sẻ đầy đủ với cả nhà về chọc hút tế bào nhé.
1. Chọc hút tế bào tuyến giáp là gì?
Thủ thuật chọc hút tế bào tuyến giáp là một phương pháp đơn giản và hiệu quả được sử dụng để lấy mẫu tế bào từ tuyến giáp nhằm chẩn đoán các bệnh lý liên quan, bao gồm cả chẩn đoán xác định bệnh và chẩn đoán phân biệt (phân biệt các bệnh lý khác nhau). Các bệnh lý thường sử dụng chọc hút tế bào để chẩn đoán bao gồm: U giáp lành tính và ác tính, viêm giáp, abces tuyến giáp…
2. Quá trình thực hiện chọc hút tế bào tuyến giáp như thế nào?
Trước tiên, bác sĩ sẽ xác định vị trí của tuyến giáp bằng cách sờ nắn hoặc sử dụng siêu âm để đảm bảo tính chính xác. Hiện nay, hầu hết các cơ sở y tế đều thực hiện chọc hút tế bào tuyến giáp dưới siêu âm để cải thiện độ chính xác của thủ thuật.
Sau đó, vùng da ở cổ mà bs dự định là nơi kim sẽ đi qua sẽ được sát khuẩn và có thể gây tê tại chỗ với những người quá nhạy cảm.
Lưu ý rằng thủ thuật này có mức độ đau chỉ tương đương với lấy máu xét nghiệm, do đó khuyến cáo là không nên gây tê cả nhà nhé. Bởi vì những nguy cơ liên quan đến ngộ độc thuốc tê là cao hơn so với vấn đề “đau”. Tuy vậy nếu “sợ đau quá” cả nhà cứ trao đổi với bs thực hiện thủ thuật để được gây tê tại chỗ nhé.
Sau đó, một kim nhỏ (thường cỡ 23-25 G) sẽ được bác sĩ đưa qua da, đi vào tổn thương cần đánh giá để hút mẫu tế bào từ vị trí cần chẩn đoán (u giáp hoặc hạch nghi ngờ) dưới sự hỗ trợ của pittong trong xi lanh. Sau khi mẫu tế bào được lấy ra, chúng sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích dưới kính hiển vi bởi các bs giải phẫu bệnh.
Thủ thuật này chỉ kéo dài vài phút và người bệnh có thể trở về nhà ngay sau đó, không cần nghỉ ngơi sau thủ thuật. Có một số biến chứng nho nhỏ có thể xảy ra trong khi làm thủ thuật (đau, chảy máu, tụ máu…), tuy nhiên các biến chứng này hầu hết đều không nghiêm trọng, các biến chứng sẽ được các bs trao đổi chi tiết với bn trước khi thực hiện thủ thuật.
3. Những ai sẽ tham gia vào quá trình chọc hút tế bào:
Thủ thuật chọc hút tế bào và đọc kết quả của thủ thuật này được thực hiện dựa trên 4 bác sỹ có vai trò khác nhau nhưng lại liên quan mật thiết đến nhau:
- Bác sỹ lâm sàng: Thường là bs nội tiết hoặc ung bướu, những người sẽ ra các chỉ định thăm dò cho bệnh nhân. Vai trò của bs lâm sàng là xác định đúng “đối tượng” cần chọc hút. Nếu bạn chỉ có 1 khối u, việc này khá đơn giản. Nhưng nếu bạn có trên 1 khối u, để xác định được đâu là khối u cần kiểm tra sẽ cần vai trò lớn của bs lâm sàng, người sẽ đánh giá các kết quả xét nghiệm và siêu âm để đưa ra quyết định cuối cùng
- Bác sỹ chẩn đoán hình ảnh: Ở Việt Nam, không giống như 1 số nước phát triển, người trực tiếp siêu âm sẽ là bs chẩn đoán hình ảnh (ở các nước phát triển là kỹ thuật viên chẩn đoán hình ảnh). Vị bs này cần phải đưa được đánh giá chuẩn về đặc điểm của vùng tổn thương, từ đó tránh việc bs lâm sàng có thể có những nhận định sai lệch. Sẽ là tuyệt vời nhất nếu bs lâm sàng có những kiến thức sâu về siêu âm và ngược lại, từ đó có sự đối chiếu để tránh sai sót cho bệnh nhân. Tuy nhiên tiếc rằng điều này khá hiếm nơi có được.
- Bác sỹ chọc hút tế bào: Có thể là bs lâm sàng hoặc bs chẩn đoán hình ảnh can thiệp. Vai trò của vị trí này là cần đảm bảo chọc hút tế bào được thực hiện đúng vào tổn thương bs lâm sàng yêu cầu và chọc đúng vào tổn thương cần đánh giá.
- Bác sỹ giải phẫu bệnh: Là những người làm việc với tiêu bản và kính hiển vi, nhìn vào đặc điểm tế bào để đánh giá tỷ lệ ác tính/lành tính của khối u. Từ đó đưa ra kết luận phù hợp.
4. Tại sao lại có kết quả khác biệt giữa các bệnh viện lại khác nhau?
Như mọi người có thể thấy, quá trình chẩn đoán này cần được thực hiện dưới sự phối hợp của cả 4 vị trí: Bs lâm sàng, bs chẩn đoán hình ảnh, bs thực hiện thủ thuật chọc hút tế bào và bs giải phẫu bệnh. Do đó, chỉ cần 1 bước “vênh” so với các bước còn lại kết quả có thể khác đi:
- Bs lâm sàng: sai sót của bs lâm sàng có thể khiến bệnh nhân đánh giá “thiếu” nguy cơ và dẫn đến việc bỏ sót các tổn thương đáng ra phải được thực hiện chọc hút tế bào.
- BS chẩn đoán hình ảnh: Nếu bs lâm sàng không có kiến thức đủ sâu về siêu âm, sai sót từ phía bs chẩn đoán hình ảnh sẽ khiến cho những nhân giáp có nguy cơ trở thành “lành tính”. Trường hợp này không hiếm khi nhiều trường hợp TIRADS 3 thực tế lại là những nhân giáp TIRADS 5 và cần chọc hút tế bào.
- BS thực hiện thủ thuật: 2 bs trước đó dù đã làm tốt đến đâu nhưng bước này “chệch choạc” thì cũng khiến cho kết quả chọc hút tế bào mất đi giá trị của mình. Đáng tiếc rằng đây là tình trạng hết sức phổ biến ở Việt Nam, làm cho rất nhiều trường hợp ung thư bị bỏ sót 1 cách hết sức đáng tiếc. Mà hôm qua bs vừa khám cho 1 ca như vậy, đã khám và chọc hút tế bào năm 2019 tại 1 viện trung ương với kết quả lành tính, nhưng vừa rồi khám lại sau khi bn có bầu thì tổn thương đã phá vỡ vỏ bao giáp và có hạch di căn. Khá đáng tiếc với những tình huồng như vậy.
- BS giải phẫu bệnh: Đây là vị trí khá ít xảy ra sai sót, nhưng không phải là không có. Sai sót ở vị trí này có thể dẫn đến hậu quả hết sức đáng tiếc cho bệnh nhân khi bỏ qua giai đoạn “vàng” điều trị. Đặc biệt là có những trường hợp khối u di căn và phát triển rất mạnh trước khi được phát hiện ra.
5. Vậy chọc tế bào có kích thích khối u phát triển không?
Câu trả lời là KHÔNG nhé cả nhà. Các nghiên cứu đã chỉ ra việc chọc hút tế bào không làm khối u phát triển, không gây gieo rắc tế bào ung thư theo đường chọc kim. Và đặc biệt là không làm khác biệt thời gian sống và tiên lượng điều trị bệnh giữa 2 nhóm chọc tế bào và không chọc tế bào. Nghiên cứu về vấn đề này bs để dưới cmt nhé.
Như vậy có thể thấy, chọc hút tế bào là 1 thủ thuật đơn giản, hiệu quả để chẩn đoán bản chất của tổn thương tại tuyến giáp, nó hoàn toàn an toàn trong việc chẩn đoán ung thư tuyến giáp. Nhưng việc thực hiện cần được sự phối hợp rất chặt chẽ của rất nhiều các khâu khác nhau. Do đó, để đạt được giá trị cao nhất trong chẩn đoán và điều trị, người bênh nên lựa chọn các cơ sở điều trị uy tín và có trình độ chuyên môn tốt nhé.
Cuối cùng, chúc cả nhà luôn vui và nhiều sức khoẻ.
